woordenschat nederlands examen

iets aan banden leggen

ervoor zorgen dat iets zich niet verder kan uitbreiden

in het gedrang komen

met moeilijkheden te maken krijgen

over één kam scheren

alles en iedereen gelijk stellen

de spuigaten uitlopen

het is nu zo erg geworden dat het alle normen overschrijdt

aan de kaak stellen

bekend maken wat niet in orde is

goede sier maken

er (overdreven) goed van leven / goed overkomen bij anderen

geen zoden aan de dijk zetten/brengen

niets bijdragen tot

de kroon spannen

het hoogtepunt vormen

op zijn beloop laten

iets gewoon maar verder laten gaan zonder dat je je ermee bemoeit, zonder dat je ingrijpt

geen spaander heel laten

vernietigende kritiek leveren op

abominabel

afschuwelijk

baat hebben bij iets

voordeel hebben bij iets

coherent(ie)

samenhangend

consequent(ie)

1 (van handelingen) uit het voorafgaande logisch voortvloeiend
2 (van personen) handelend overeenkomstig denkwijze, toezegging of genomen beslissing

constateren

vaststellen

creëren

scheppen, voortbrengen

decennium

tijdperk van 10 jaar

finaliseren

(wat nog niet klaar is) afmaken

flexibiliseren

het flexibel maken of worden

innovatief

vernieuwend

permanentie

1. Blijvendheid
2. Continue aanwezigheid
3. Voortdurend aanblijven

progressief

1 trapsgewijs, regelmatig toenemend: een progressieve belasting waarbij een hoger percentage wordt geheven naarmate het inkomen hoger is
2 een hervorming van de maatschappij beogend, bv. door te streven naar meer democratie

restrictief

wat een bepaalde beperking of voorwaarde bevat

toegankelijk

te betreden; \= bereikbaar

vice versa

(heen en) terug

het is om zich voor het hoofd te slaan

kwaad zijn op zichzelf over het feit dat men ergens niet aan gedacht heeft

met stomheid geslagen zijn

(van verbazing) niets kunnen zeggen

zijn slag slaan

op het goede moment de kansen benutten

spijkers met koppen slaan

doortastend optreden

ergens een slaatje uit slaan

ergens een voordeeltje uit halen

dat slaat alles

dit overtreft alles

de hand aan zichzelf slaan

zelfmoord plegen

uit zijn lood geslagen zijn

verbaasd zijn, niet goed meer weten hoe het verder moet

additioneel

aanvullend

convergeren

in één punt samenkomend

conventioneel

volgens de gewoonte; ouderwets

descriptief

beschrijvend

divergeren

uiteenwijken

integraal

voltallig, geheel:

integriteit

1 onschendbaarheid 2 eerlijkheid, onkreukbaarheid

lucratief

winstgevend

normaliseren

1 regelen naar een bep. model; \= standaardiseren 2 regelmatig, normaal worden of maken

plenum

vergadering waarbij alle leden van een vereniging of deelnemers aan een congres aanwezig zijn

plenair

volledig, voltallig

prominent

bijvoeglijk naamwoord: vooraanstaand zelfstandig naamwoord: prominente figuur

relevantie

belang, betekenis

regulariseren

1) Legaliseren 2) Ordenen 3) Regelen 4) Regelmatig maken 5) Schikken

significant

1) Beduidend 2) Belangrijk 3) Betekenend 4) Betekenisvol

als puntje bij paaltje komt

als het erop aankomt

reilen en zeilen

zoals het eraan toegaat

kommer en kwel

doffe ellende; verdriet, narigheid

de tering naar de nering zettenleven met de middelen die men heeft

steen en been klagen

zeer luid, zeer heftig klagen

paal en perk stellen aan

de grens leggen / een einde stellen aan

gepokt en gemazeld

al veel ervaring hebben

willens nillens

tegen wil en dank

lief en leed delen

allerlei plezierige en droevige dingen met elkaar beleefd hebben

door schade en schande wordt een mens wijs

een mens leert het beste van z\`n fouten

manu militari

met de arde hand
persona non grata

tabula rasa

onbeschreven blad, schone lei

ad rem

snel en scherpzinnig, bij de zaak zijn

mens sana in corpore sano

een gezonde geest in een gezond lichaam

ad hoc

met betrekking tot één bepaalde gelegenheid; voor dit specifieke doel of geval

conditio sine qua non

noodzakelijke voorwaarde

lapsus linguae

een uitschuiver van de tong, een verspreking

dura lex, sed lex

de wet is hard, maar het is de wet

ad libitum

naar believen

accumuleren

steeds meer worden of laten worden

additief

toegevoegde stof

arbitrair

bepaald door willekeur

colloquium

diepgaand, geleerd groepsgesprek, congres

compilatie

verzameling van auteurrechtelijk beschermde werken

comprimeren

samenpersen

consensus

overeenstemming van mening; \= eenstemmigheid

gerenommeerd

met een goede naam

implementeren

in werking stellen; \= invoeren

interfereren (met)

tussenbeide komen

legitimeren

1 voor echt verklaren: zich legitimeren d.m.v. een officieel document bewijzen wie je bent 2 aanvaardbaar, legitiem maken; \= rechtvaardigen: terrorisme legitimeert nog geen marteling

legitiem

wettelijk, gerechtvaardigd

modificeren

een enigszins andere vorm geven; \= aanpassen

perifeer

aan de buitenkant

aha

erlebnis

angstgegner

tegenstander voor wie je extreem bang bent omdat die altijd wint

an sich

‘op zich’ of ‘op zichzelf genomen’

bühne

podium

einzelgänger

iemand die graag zelfstandig handelt

ersatz

iets van een mindere kwaliteit of geschiktheid wat gebruikt wordt ter vervanging van iets anders

fingerspitzengefühl

goed ontwikkeld gevoel of vaardigheid om een (delicate) situatie juist in te schatten en erin op te treden

heimat

1) Geboorteland 2) Land van oorsprong

zijn pappenheimers kennen

weten met wie men te maken heeft

überhaupt

in het geheel genomen

streber

ambitieuze persoon die vooruit wil komen en daar alles voor doet

weltschmerz

smart om het leven als zoals het is

wirtschaftswunder

het herstel van de West

kritiek

'cruciaal, doorslaggevend, beslissend, ernstig'

kritisch

oordelend, nauwlettend onderzoekend' of 'betrekking hebbend op de kritiek'

kostbaar

iets dat veel geld kost of waardevol is

kostelijk

'voortreffelijk', 'uitstekend', 'delicieus', 'profijtelijk', 'geestig'

erkennen

1 toegeven: zijn ongelijk erkennen
2 als wettig beschouwen

herkennen

weer kennen