KPC I

Omów przesłanki procesowe postępowania cywilnego:

Dodatnie przesłanki procesowe:

+ przynależność sprawy do DROGI SĄDOWEJ,

+ JURYSDYKCJA KRAJOWA sądów polskich,

+ ZDOLNOŚĆ SĄDOWA stron,

+ ZDOLNOŚĆ PROCESOWA stron,

+ ew. należyte zastępstwo procesowe strony nieposiadającej zdolności procesowej.

Przeszkody procesowe:

- POWAGA RZECZY OSĄDZONEJ (tj. prawomocne rozstrzygnięcie sprawy o ten sam przedmiot i na tej samej podstawie faktycznej między tymi samymi stronami),

- ZAWISŁOŚĆ SPORU (tj. fakt toczącego się postępowania w identycznej sprawie między tymi samymi stronami; przy czym zawisłość powstaje w momencie doręczenia pozwu)

- istnienie ZAPISU NA SĄD POLUBOWNY,

- IMMUNITET SĄDOWY

Jaki jest skutek wystąpienia którejś z przeszkód procesowych lub braku którejś z przesłanek procesowych?

→ sąd ODRZUCA sprawę

→ przy czym przesłanki ocenia się na chwilę wszczęcia sporu

Co jeżeli się nie zorientuje?

→ TO WTEDY DOCHODZI DO NIEWAŻNOŚCI POSTĘPOWANIA art. 379 → co wymaga stwierdzenia przez sąd; nie jest to równoważne z nieważnością z mocy prawa!!!

A co jeżeli przesłanka procesowa zniknie w trakcie procesu lub pojawi się przeszkoda?

→ SĄD UMARZA

Które z przesłanek to przesłanki bezwzględne?

BEZWZGLĘDNE = co do zasady podlegają sprawdzeniu z urzędu

1. przynależność sprawy do DROGI SĄDOWEJ,

2. JURYSDYKCJA KRAJOWA sądów polskich, z zastrzeżeniem art. 1104 § 2 i art. 1105 § 6,

3. POWAGA RZECZY OSĄDZONEJ,

4. ZAWISŁOŚĆ SPORU,

5. ZDOLNOŚĆ SĄDOWA, o ile nie da się jej uzupełnić

A które to względne?

WZGLĘDNE = bierze się pod uwagę tylko na zarzut

1. istnienie zapisu na sąd polubowny,

2. zdolność sądowa strony, o ile da się uzupełnić,

3. zdolność procesowa stron,

4. należyte zastępstwo strony nieposiadającej zdolności procesowej,

5. brak jurysdykcji krajowej w wypadkach, w których może być usunięty zgodnie z art. 1104 § 2 lub art. 1105 § 6,  - ta jest przepołowiona, bo w tym przypadku tylko jak ktoś podniesie

6. immunitet sądowy (z uwagi na możliwość jego zrzeczenia się)

Omów pojęcie DROGI SĄDOWEJ:

→ stanowi bezwzględną przesłankę procesową

→ to KOMPETENCJA SĄDÓW POWSZECHNYCH I SĄDU NAJWYŻSZEGO DO ZAŁATWIANIA SPRAW CYWILNYCH

→ jedna z trzech kompetencji: droga sądowa, jurysdykcja krajowa i właściwość miejscowa

→ NIEDOPUSZCZALNOŚĆ DROGI SĄDOWEJ

1. CZASOWA

• gdy droga sądowa otwiera się dopiero po wyczerpaniu innej drogi (np. wymóg wyczerpania postępowania reklamacyjnego lub administracyjnego)

• ew. po zaistnieniu innego określonego zdarzenia (np. warunek uprzedniego wezwania do zapłaty; wyczerpanie rokowań ugodowych)

2. BEZWZGLĘDNA

• gdy nie jest sprawą cywilną (ani materialną ani formalną)

• gdy jest materialną, ale należy do wyłącznej kompetencji innego organu (mega wyjątkowe obecnie, np. w określonym zakresie kompetencja Komisji Prawa Autorskiego przy zbiorowym zarządzaniu i zawieraniu umów przez operatora)

3. WZGLĘDNA

• CZASOWA

• Z PRZEMIENNOŚCI

  • jest droga sądowa, ale pracownik może też w innej ścieżce i na czas trwania procedury w tej alternatywnej drodze i dopóki się ona nie zakończy droga sądowa jest niedopuszczalna - przy prawie pracy, roszczenia ze stosunku pracy mogą być rozpatrywane przed komisją pojednawczą lub przed sądem

Skutki pierwotnej, następczej i przeoczonej niedopuszczalności drogi sądowej:

1) PIERWOTNA → odrzucenie*

2) NASTĘPCZA → umorzenie

3) ,,PRZEOCZONA” → nieważność postępowania

*przypadki, gdy mimo pierwotnego braku drogi sądowej nie można odrzucić:

• ! art. 464 par. 1 - JEDYNY taki wyjątek = NIE ODRZUCAMY WNIOSKU TYLKO PRZESYŁAMY ORGANOWI WŁAŚCIWEMU przy prawie pracy i ubezpieczeń społecznych

• brak drogi sądowej, ale inne właściwe organy uznały się za niewłaściwe, to wtedy nie może odrzucić - czyli MUSI ROZPATRZYĆ MERYTORYCZNIE

Na czym polega jawność zewnętrzna a wewnętrzna?

ZASADA JAWNOŚCI ZEWNĘTRZNEJ:

→ posiedzenia jawne + publiczne ogłaszanie orzeczeń - jawność zewnętrzna

→ *postępowanie mediacyjne nie jest jawne

→ *w ostatnich latach ogólnie pojawia się co raz więcej wyjątków od tej zasady

ZASADA JAWNOŚCI WEWNĘTRZNEJ:

→ możliwość przeglądania akt i otrzymywania odpisów i kopii przez strony i uczestników + możność uczestniczenia w niektórych czynnościach procesowych i egzekucyjnych + możność utrwalania posiedzeń i przebiegu innych czynności

→ naruszenie zasad jawności wewnętrznej = pozbawienie uczestników możności działania = przyczyna nieważności postępowania → może być podstawą środków zaskarżenia

Jakie są rodzaje posiedzeń ogólnie?

1) JAWNE

2) NIEJAWNE = sąd + osoby wezwane

3) ZA ZAMKNIĘTYMI DRZWIAMI = sąd + określone osoby

• strony i interwenienci uboczni, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy, prokurator i pod dwie zaufane osoby każdej ze stron

• zdalne tylko, jeżeli wszyscy uczestnicy przebywają w budynkach sądu

• ogłoszenie orzeczenia końcowego odbywa się już publicznie

• z mocy ustawy lub postanowienia sądu

Omów zasadę bezpośredniości:

• sąd wydający rozstrzygnięcie musi bezpośrednio zapoznać się z żądaniami i twierdzeniami uczestników i dowodami

  • przy czym w cywilnym przy odroczeniu rozprawy może zmieniać się skład, ale na dwóch ostatnich rozprawach musi być ten sam skład!

• ew. możliwość zlecenia przeprowadzenia dowodu jednemu ze swych członków (sędzia wyznaczony) bądź innemu sądowi (sąd wezwany)

  • ze względu na charakter dowodu lub poważne niedogodności lub niewspółmierne koszty

Omów zasadę koncentracji materiału dowodowego:

• służy zabezpieczeniu rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie

• elementy ustawowej prekluzji do podjęcia określonych czynności

• a przede wszystkim system władzy dyskrecjonalnej sędziego, który jest uprawniony do precyzyjnego oznaczania terminów na wykonanie określonych czynności = TERMIN SĄDOWY

Kiedy można dokonać czynności po terminie sądowym?

1) tylko jeżeli powołanie ich w terminie nie było możliwe

2) albo pojawiły się po tym terminie

Na czym polega zasada stabilizacji właściwości?

→ § 1. Sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy.

§ 2. Sąd nie może uznać, że jest niewłaściwy, jeżeli w toku postępowania stał się właściwy.

Omów właściwość rzeczową sądów rejonowych i okręgowych:

→ właściwość rzeczowa jest zawsze ustawowa

SĄDY REJONOWE:

→ domniemana właściwość, wszystkie poza zastrzeżonymi dla okręgowych

SĄDY OKRĘGOWY:

1) o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe oprócz:

• *spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka

• *o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa

• *oraz o rozwiązanie przysposobienia

2) roszczenia wynikające z Prawa prasowego; [prawo prasowe]

3) o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa > 100 000 zł, oprócz:

• *spraw o alimenty,

• *o naruszenie posiadania,

• *o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami

• *oraz spraw rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym;

4) o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni;

5) o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie istnienia lub nieistnienia uchwał organów osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną;

6) o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem;

7) o roszczenia wynikające z naruszenia praw przysługujących na mocy przepisów o ochronie danych osobowych [RODO]

+

8) sprawy z zakresu własności intelektualnej; o istnienie członkostwa w spółdzielni pracy / wykluczenia z niej lub wykreślenia jej członków z rejestru i roszczenia z niezgodnego z prawem wykluczenia / wykreślenia; o odszkodowanie za szkodę jądrową; dla których właściwy jest Sąd Okręgowy w WWA w sprawach między NBP a innymi bankami i Sąd Okręgowy w Gdańsku w sprawach o odszkodowawczych za zanieczyszczenia statków

Jak wygląda przekazywanie sprawy między rejonowym a okręgowym?

Art.  18. [Przekazanie sprawy sądowi okręgowemu]

§  1.  Jeżeli przy rozpoznawaniu sprawy w sądzie rejonowym powstanie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sąd ten może przekazać sprawę do rozpoznania sądowi okręgowemu. Postanowienie o przekazaniu sprawy wymaga uzasadnienia.

§  2.  Przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę sąd okręgowy może odmówić przyjęcia sprawy do rozpoznania i zwrócić ją sądowi rejonowemu, jeżeli uzna, że poważne wątpliwości nie zachodzą. Postanowienie zapada w składzie trzech sędziów i wymaga uzasadnienia. Ponowne przekazanie tej samej sprawy przez sąd rejonowy nie jest dopuszczalne.