fa: hand en pols (osteologie, arthrologie, myologie)

Benoem de volgende 8 handwortelbeentjes

os scaphoideum, os lunatum, os triquetrum, os pisiforme, os trapezium, os trapezoideum, os capitatum, os hamatum

Hoe wordt de carpale tunnel anatomisch gevormd?

Door de sulcus carpi (palmaire concaviteit van de handwortel) en het daarboven gespannen retinaculum flexorum (lig. carpi transversum)

Welk type gewricht vormt het os metacarpale I met het os trapezium en wat is het belangrijkste gevolg?

Een zadelgewricht (trapeziometacarpaalgewricht), wat zorgt voor grote bewegingsvrijheid (o.a. oppositie) van de duim

Wat zijn ossa sesamoidea, waar bevinden ze zich en wat is hun functie?

Kleine ronde botjes die in pezen of gewrichtskapsels liggen, vooral rond metacarpo-falangeale (MCP) gewrichten. Ze fungeren als katrol om de pees te beschermen en de hefboomwerking te vergroten. Meestal zijn er twee aanwezig in het MCP-gewricht van de duim

In welke gewrichten van de hand komen sesambeentjes het vaakst voor?

Het meest frequent in het MCP-gewricht van de duim (meestal twee), soms ook in de MCP-gewrichten van wijsvinger en pink. Ze kunnen ook voorkomen in de interfalangeale gewrichten

Benoem de volgende onderdelen van de metacarpalen en phalangen

A. os metacarpale I

B. phalanx proximalis I

C. phalanx distalis I

D. ossa metacarpi II-IV

E. basis ossis metacarpi

F. corpus ossis metacarpi

G. caput ossis metacarpi

H. phalanges proximalis II-V

I. phalanges media II-V

J. phalanges distales II-V

K. basis phalanges

L. corpus phalanges

M. caput phalanges

Wat voor type gewricht is de art. radiocarpea en welke bewegingen zijn mogelijk?

Een ellipsoïde gewricht; flexie/extensie en radiale/ulnaire deviatie

Welke drie structuren geven primaire stabiliteit aan het distale radioulnair gewricht (DRUG)?

1. Discus articularis (TFCC)

2. Membrana interossea antebrachii

3. M. pronator quadratus

Wat is de belangrijkste functie van het art. mediocarpea?

Het is het belangrijkste beweeglijke gewricht tussen de proximale en distale rij handwortelbeentjes voor beweging van de hand.

Door welke twee structuren wordt de carpale tunnel gevormd?

Door de sulcus carpi (botgroef) en het retinaculum flexorum (bindweefselband)

Wat is het belangrijkste verschil in beweging tussen MCP-gewrichten en IP-gewrichten?

MCP-gewrichten kunnen flexie/extensie + abductie/adductie, IP-gewrichten alleen flexie/extensie (scharniergewricht).

Wat is de belangrijkste inhoud van de carpale tunnel?

Pezen van de diepe en oppervlakkige vingerbuigers, de pees van m. flexor pollicis longus, en de n. medianus.

Wat is de functie van het ligamentum metacarpeum transversum profundum?

Het verbindt de hoofden van metacarpalia II–V en houdt ze bij elkaar tijdens het grijpen

Wat is de palmaire plaat (vezelkraakbenige plaat) en waar zit deze?

Een verdikking van het gewrichtskapsel aan de palmaire zijde van MCP- en IP-gewrichten; vergroot het gewrichtsoppervlak en ondersteunt peesscheden.

Wat is het retinaculum flexorum en wat doet het?

Een sterke bindweefselband die de sulcus carpi overspant; vormt de carpale tunnel en houdt de flexorpezen op hun plaats.

Wat is het TFCC (discus articularis) en wat is zijn functie?

De driehoekige fibreus-kraakbenige schijf tussen de ulna en carpus; stabiliseert het DRUG, verbreedt het polsgewrichtsoppervlak en dempt krachten.

Wat zijn de drie belangrijkste bot- en weke-delen structuren die samen het Articulatio radioulnaris distalis (DRUG) vormen?

1. Caput ulnae + Incisura ulnaris radii + Discus articularis: vormen samen die het gewricht

2. Discus articularis (TFCC): vult de ruimte tussen hen en maakt deel uit van het gewrichtsvlak en fungeert als een barrière die het DRUG scheidt van het radiocarpale gewricht (pols)

Hoe groot is de totale polsflexie en totale polextensie (optelsom van beweging in art. radiocarpea + art. mediocarpea)?

Totaal 85° voor zowel flexie als extensie.
*Toelichting: Flexie = ~35°, Extensie = ~50°, samenkomend vanuit beide polsgewrichten.*

In welke positie is laterale verschuiving (abductie/adductie) van de vingers in de MCP-gewrichten het best mogelijk en waarom?

In extensie, omdat de collaterale banden in die positie ontspannen (ze lopen van dorsaal naar palmair

Kunnen vingers actief roteren in de MCP-gewrichten? Waarom (niet)?

Nee, actieve rotatie is niet mogelijk. Wel is passieve rotatie (~60°) mogelijk dankzij het ruime en slappe gewrichtskapsel.

In welk gewricht is de flexie van de lange vingers het grootst, en wat is de typische gradatie?

Flexie is het grootst in de proximale gewrichten (MCP). De pink heeft de grootste flexie: tot 135°.

Bonus: Deze flexie brengt de vingertoppen naar de hand-as (spontane oppositie), essentieel voor grijpen.

Waarom kan de wijsvinger een "kegel in de ruimte" beschrijven en wat heeft dit met zijn naam te maken?

Door zijn grootste laterale beweeglijkheid in combinatie met flexie/extensie. Dit aanwijzende vermogen gaf hem de naam "wijsvinger" (index).

Wat zijn de typische bewegingsgraden voor de duim in het MCP- en IP-gewricht?

• MCP-gewricht: Flexie tot 45°, Abductie tot 15°

• IP-gewricht: Flexie tot 90°, Passieve extensie tot 20°

Wat is circumductie van de pols en hoe ontstaat het?

Een combinatie van flexie/extensie en abductie/adductie, waarbij de vingertoppen een afgeplatte ellips beschrijven. Het is geen rotatie, maar een cirkelvormige beweging.

Hoeveel graden abductie en adductie is er mogelijk in het polsgewricht, en welke beweging is groter?

Abductie = 8°, Adductie = 15°. Adductie (ulnaire deviatie) is dus bijna dubbel zo groot.

Welk effect heeft het diepe dwarse metacarpale ligament op individuele vingerbeweging?

Het bemoeilijkt individuele flexie van de vingers omdat het de koppen van metacarpalen II-V onderling verbindt en stabiliseert.

Wat wordt bedoeld met de "spontane oppositie" van de vingers tijdens flexie en wat is het functionele belang?

Tijdens flexie bewegen de vingertoppen naar de as van de hand toe, niet recht naar de pols. Dit vergemakkelijkt het grijpen en omvatten van voorwerpen.

M. abductor pollicis brevis

O: Tuberculum ossis scaphoidei, trapezii + retinaculum flexorum

I: Phalanx proximalis digit I (dorsale aponeurose)

Inn.: N. medianus (C7–T1)

Functie: DIGIT I: Abductie CMC, Flexie MCP, Extencie CMC, Oppositie CMC

M. flexor pollicis brevis

O: Retinaculum flexorum, os trapezoideum/capitatum

I: Phalanx proximalis digit I (dorsale aponeurose)

Inn.: N. medianus (oppervlakkige kop), N. ulnaris (diepe kop) – dubbel

Functie: DIGIT I: Flexie CMC + MCP, ABductie CMC, Oppositie CMC

M. opponens pollicis

O: Tuberculum ossis trapezii + retinaculum flexorum

I: Os metacarpale I (palmair)

Inn.: N. medianus (C7–T1) / soms N. ulnaris

Functie: DIGIT I: Oppositie CMC, Flexie CMC, ABductie CMC

M. adductor pollicis

O: Os metacarpale III, capitatum, MC II–III (dwars en schuin)

I : Phalanx proximalis digit I (dorsale aponeurose)

Inn.: N. ulnaris (C8–T1)

Functie: DIGIT I: ADDuctie CMC, Flexie CMC + MCP, Extensie IP

M. palmaris brevis

O: Retinaculum flexorum + aponeurosis palmaris

I: Huid ulnaire handpalm

Inn.: N. ulnaris (C8–T1)

Functie: Rimpelen van de huid aan de palmaire zijde van de pinkmuis (hypothenar)

M. abductor digiti minimi

O: Os pisiforme + retinaculum flexorum

I: Phalanx proximalis digit V (dorsale aponeurose)

Inn.: N. ulnaris (C8–T1)

Functie: DIGIT V: ABductie CMC, ABDuctie MCP, Flexie CMC + MCP, Extencie PIP + DIP, Oppositie CMC

M. flexor digiti minimi brevis

O: Os hamatum + retinaculum flexorum

I: Phalanx proximalis digit V

Inn.: N. ulnaris (C8–T1)

Functie: DIGIT V: Flexie MCP + CMC

M. opponens digiti minimi

O: Os hamatum + retinaculum flexorum

I: Os metacarpale V (palmair)

Inn.: N. ulnaris (C8–T1)

Functie: DIGIT V: Oppositie CMC, Flexie CMC, ADDuctie CMC

Mm. interossei palmares (3)

O: Ossa metacarpalia II, IV, V

I: Phalanx proximalis van digit II, IV, V (zijkant)

Inn.: N. ulnaris (C8–T1)

Functie: Addcutie MCP digit II, IV, V = sluiten van vingers

Mm. interossei dorsales (4)

O: Ossa metacarpalia I–V

I: Phalanx proximalis van digit II–IV (zijkant)

Inn.: N. ulnaris (C8–T1)

Functie: DIGIT II-IV: ABdcutie MCP digit II, en IV = spreiden van vingers, Radiale en ulnaire ABDuctie MCP (digit III).

Mm. lumbricales I–IV

O: Pezen van m. flexor digitorum profundus

I: Dorsale aponeuroses van digit II–V (via extensorpezen)

Inn.:

• I & II: N. medianus (C8–T1) (mm. lumbricales I en II))

• III & IV: N. ulnaris (C8–T1) (mm. lumbricales III en IV)

Functie: DIGIT II-V, Flexie MCP, Extensie PIP en DIP