(Placenta Abruption)

ប្រភេទនៃការហូរឈាម (Bleeding Types)

ការហូរឈាមដែលមើលឃើញ (Revealed) 80% នៃករណី, និងការហូរឈាមដែលលាក់កំបាំង (Concealed) ជាឈាមដែលមិនអាចមើលឃើញបាន។

កម្រិតនៃភាពធ្ងន់ធ្ងរ (Severity 4 Grades)

Grade 0: Asymptomatic; Grade 1: Mild uterine tenderness, no maternal shock; Grade 2: Fetal distress without maternal shock; Grade 3: Severe bleeding causing maternal shock and potential fetal death.

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃការរបេះសុក (Diagnosis of Abruptio Placenta)

រោគសញ្ញា: Back pain, abdominal cramping, painful vaginal bleeding. ការពិនិត្យរាងកាយ, ultrasound ដើម្បីរកមើលកំណកឈាម, និងការធ្វើតេស្តឈាម (CBC, TP, Fibrinogen).

ការគ្រប់គ្រង និងការព្យាបាល (Management of Abruptio Placenta)

ករណីស្រាល: Bed rest, monitor ultrasound. ករណីធ្ងន់: Immediate C-section, Corticosteroids, blood transfusion, emergency hysterectomy.

ផលវិបាកនៃការរបេះសុក (Complications of Placenta Abruption)

ចំពោះម្តាយ: Hypovolemic shock, DIC, Kidney failure. ចំពោះទារក: Brain damage, Premature birth, Stillbirth, Mild jaundice.

ការចាត់ថ្នាក់នៃការរបេះសុក (Classification of Abruptio Placenta)

ការរបេះសុកត្រូវបានបែងចែកជាពីរទម្រង់ផ្អែកលើការហូរឈាម និងបួនកម្រិតផ្អែកលើភាពធ្ងន់ធ្ងរ:

ប្រភេទនៃការហូរឈាម (Bleeding Types)

• ការហូរឈាមដែលមើលឃើញ (Revealed): មានការហូរឈាមតាមទ្វារមាសឱ្យឃើញច្បាស់ ដែលមានប្រហែល $80\%$ នៃករណីទាំងអស់ (ការហូរឈាមខាងក្រៅ)។ ករណីនេះអាចរកឃើញបានលឿន។
• ការហូរឈាមដែលលាក់កំបាំង (Concealed): មិនមានការហូរឈាមតាមទ្វារមេសឱ្យឃើញឡើយ (ការហូរឈាមខាងក្នុង)។ ឈាមត្រូវបានដក់ជាប់នៅពីក្រោយសុក (Retroplacental) បង្កើតជាដុំឈាមកក (Hematoma)។ ស្ថានភាពនេះអាចរកឃើញបានតាមរយៈការពិនិត្យអេកូ (Ultrasound)។

កម្រិតនៃភាពធ្ងន់ធ្ងរ (Severity 4 Grades)

• កម្រិត ០ (Grade 0): មិនមានរោគសញ្ញា (Asymptomatic)។ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រូវធ្វើឡើងដោយការពិនិត្យសុកក្រោយពេលសម្រាលរួច។
• កម្រិត ១ (Grade 1): មានការហូរឈាមតាមទ្វារមាស, ស្បូនមានអាការៈឈ៊ិចតិចតួច (Mild uterine tenderness), មានអាការៈរមួលក្រពើ (Tetany) លើម្តាយ ប៉ុន្តែមិនមានសញ្ញាធ្លាក់ឈាមខ្លាំងដល់ថ្នាក់សន្លប់ (No maternal shock) ឬស្ត្រេសលើទារក (No fetal distress) លើយ។
• កម្រិត ២ (Grade 2): បង្ហាញរោគសញ្ញាសម្គាល់លើម្តាយ, មិនមានសញ្ញាសន្លប់លើម្តាយទេ ប៉ុន្តែមានបញ្ហាស្ត្រេសលើទារក (Fetal distress) ដែលស្តែងចេញតាមរយៈការធ្លាក់ចុះចង្វាក់បេះដូងទារក (Fetal HR ↓)។
• កម្រិត ៣ (Grade 3): មានការហូរឈាមធ្ងន់ធ្ងរ (ទាំងបែបលាក់កំបាំង ឬបង្ហាញឱ្យឃើញ) ដែលបណ្តាលឱ្យម្តាយមានសញ្ញាសន្លប់ (Maternal shock) និងអាចនាំឱ្យទារកស្លាប់ក្នុងផ្ទៃ (Fetal death)។

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃការរបេះសុក (Diagnosis of Abruptio Placenta)

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យត្រូវផ្អែកលើការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងប្រវត្តិជំងឺ, រោគសញ្ញា, ការពិនិត្យរាងកាយ និងរូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រ.

រោគសញ្ញា (SSX)

• ការឈឺខ្នង (Back pain). * ការរមួលក្រពើក្នុងពោះ (Abdominal cramping) និងភាពស្រញាប់នៃស្បូន (Tenderness). * ការកន្ត្រាក់ស្បូនញាប់ខ្លាំង (Rapid uterine contractions). * ការហូរឈាមតាមទ្វារមាសដែលឈឺចាប់ (Painful vaginal bleeding)—ថែមទាំងប្រភេទ Revealed ឬ Concealed។ * សញ្ញាបុរាណ (Classical signs): ស្បូនឡើងតឹង (Uterine tenderness), ស្បែកស្លេកស្លាំង (Pallor), ចង្អោរ និងក្អួត (N/V), អាការៈមិនស្ងប់ (Restlessness), និងស្បូនរីកធំជាងអាយុគភ៌.

ការពិនិត្យរាងកាយ (Physical Examination)

គោលបំណងដើម្បីកំណត់ពីភាពតឹងរឹងនៃស្បូន (Uterine rigidity) ឬភាពស្រញាប់ (Tenderness).

ការពិនិត្យបញ្ជាក់ (Confirm Diagnosis)

• ការពិនិត្យអេកូ (Ultrasound): ដើម្បីរកមើលកំណកឈាមក្នុងទឹកភ្លោះ (Intra-amniotic clotting), ការរបេះគែមសុក (Separation of placenta edges), និងការឡើងក្រាស់នៃសុក (Thickening of placenta). * ការធ្វើតេស្តឈាម: រួមមាន CBC, TP, និង Fibrinogen. * ការពិនិត្យផ្សេងៗ: ការតាមដានចង្វាក់បេះដូងទារក (Fetal monitoring), ការពិនិត្យអាងត្រគាក (Pelvic exam), និងការធ្វើអេកូតាមទ្វារមាស (Vaginal ultrasound).

ការគ្រប់គ្រងនិងការព្យាបាល ដែលមានភាពធ្ងន់ធ្ងរ (Mild/Partial separation)

• ករណីស្រាល (Mild/Partial separation):
  • ប្រសិនបើអាយុគភ៌ចន្លោះពី $24$ ទៅ $34$ សប្តាហ៍ ($24-34\,MW$):
  • ត្រូវសម្រាកលើគ្រែ (Bed rest),
  • តាមដានអេកូឱ្យបានទៀងទាត់ និងវាយតម្លៃការលូតលាស់របស់ទារក។
  • ប្រសិនបើមានការដាច់រហែកតូចតាច:
  • អាចនឹងជាសះស្បែងដោយខ្លួនឯងដោយគ្មានផលវិបាក។
  • ការផ្តល់អនុសាសន៍:
  • ការសម្រាលដោយការវះកាត់ (C-section) ឬការជំរុញឱ្យឈឺពោះសម្រាល (Induction of labor)។

ការគ្រប់គ្រងនិងការព្យាបាល ដែលមានភាពធ្ងន់ (Severe)

• ករណីធ្ងន់ធ្ងរ (Severe):
  • ត្រូវធ្វើការវះកាត់សម្រាលបន្ទាន់ (Immediate C-section) ដើម្បីចៀសវាងផលវិបាក។
  • ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Corticosteroids រួមមាន Dexamethasone ឬ Betamethasone ($12\,mg \times 2$ ដង) ដើម្បីជួយពន្លឿនការលូតលាស់សួតរបស់ទារក និងកាត់បន្ថយហានិភ័យ RDS, ការហូរឈាមក្នុងខួរក្បាល (Intraventricular hemorrhage) និងការស្លាប់របស់ទារកទើបនឹងកើត។
  • ការបញ្ចូលឈាម (Blood transfusion) ប្រសិនបើមានការបាត់បង់ឈាមច្រើន។
  • ការវះកាត់យកស្បូនចេញបន្ទាន់ (Emergency hysterectomy) ប្រសិនបើមានការហូរឈាមធ្ងន់ធ្ងរក្រោយសម្រាលរួច។

1 កត្តាហានិភ័យនៃការរបេះសុក (Risk Factors of Abruptio Placenta)

ការរបេះសុកមុនកំណើតមានកត្តាហានិភ័យជាច្រើនដែលរួមមាន៖

• ជំងឺកំណកឈាម (Thrombophilias): បញ្ហាមិនប្រក្រតីនៃកំណកឈាម។

• អាយុ (Age): ស្ត្រីដែលមានអាយុលើសពី $35$ ឆ្នាំ (អាយុ > $35\,yrs$)។

• ស្ថានភាពសុខភាព និងទម្លាប់រស់នៅ:

  • ជំងឺលើសសម្ពាធឈាម (HTN)។

  • ជំងឺទឹកនោមផ្អែម (DM)។

  • ការជក់បារី (Smoking)។

  • ការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង (Alcohol)។

  • ការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន (Drug abuse)។

• កត្តាផ្ទៃពោះ និងសកម្មភាព:

  • ការមានផ្ទៃពោះកូនភ្លោះពីរ ឬកូនភ្លោះបី (Twins/Triplets)។

  • ការលើកវត្ថុធ្ងន់ៗ (Lifting heavy objects)។

  • ការឆ្លងមេរោគក្នុងស្បូន (Uterine infection)។

  • ទងសុកខ្លី (Short umbilical cord)។

  • ស្ត្រីដែលធ្លាប់សម្រាលកូនច្រើនដង (Multigravidas)។

  • ការដាច់ទឹកភ្លោះ (ROM - Rupture of Membranes)។

  • ដុំសាច់ស្បូន (Uterine fibroids)。