polish suicide

romantyzm

1822(ballade i romanse) - 1863(powstanie styczniowe) główni poeci - Mickiewicz, Słowacki, Krasiński, Norwid. działał w opozycji do sztywnych zasad oświecenia. według romantyków śiwat dzielił się na to co widzialne, materialne poznawane przez zmysły (szkiełko i oko) a na to co niewidzialne, duchowe (czucie i wiara), romantycy kierowali się głównie duchowością, uczuciami, emocjami, indywidualizmem i skupiali się głównie na życiu wewnętrznym człowieka.

cechy bohatera romantycznego

wrażliwy na świat metafizyczny, patriota, wyobcowany, buntownik, kochanek kobiety --> kochanek ojczyzny

ballade i romanse

wiersz Władysława Broniewskiego, stanowiący nietradycyjną balladę, nawiązuje do zbioru ballad Mickiewicza pod tym samym tytułem, współczesny wiersz głównie porównuje romantyczne przekonania z tragiczną rzeczywistością wojenną.

non omnis moriar

(nie wszystek umrę) słowa pierwszy raz pojawiły się w liryku Horacego - wybudowałem sobie pomnik. słowa jak i tytuł liryku odnoszą się do nieśmiertelności poety zapewnionej mu przez jego dzieła.

filozofia genezyjska

filozofia stworzona przez Słowackiego, polegała głównie na rozdzieleniu człowieka na dwie warstwy: cielesną i duchową i zakładała, że z warstwy cielesnej człowiek musi się uwolnić.

poeta ukształtowany przez przeszłość

poeta na którego przeszłe dzieła poetyckie, wydarzenia historyczne mocno wpłynęły i wpływają na jego poezję - bierze z nich inspirację i patrzy na nie jako na wzór idealny.

dualizm polskiego narodu

częste w romantyźmie przekonanie o dwóch obliczach narodu polskiego, o jego ukrytym dobrze, zniewolonym aniole, zimnej, twardej warstwie ograniczającej gorące wnętrze (lawa)

pozytywizm

1863 - 1890, epoka w opozycji do założeń romantyzmu, jedyna pewna wiedza to wiedza naukowa, poeci: Orzeszkowa, Konopnicka, Sienkiewicz, Prus, główne założenia: emancypacja kobiet, praca organiczna, praca u podstaw, asymilacja Żydów.

młoda polska (neoromantyzm)

1890 - 1918, powraca do przekonań romantyków, poeci: Żeromski, Wyspiańskil, Staff, Przerwa-Tetmajer.

dekadentyzm

postawa człowieka wobec końca wieku (fin de siecle), przekonanie o nadchodzącym końcu świata.

nirwana

stan zawieszenia pomiędzy życiem a śmiercią, w którym następuje koniec cierpień

filozofia Schopenhauera

woluntaryzm - naszym życiem rządzi wiecznie nie zaspokojona wola, która rodzi się z cierpienia, jedynymi sposobami na zaspokojenie przynajmniej na chwilę woli są:
1. współczucie innym
2. kontemplacja sztuki
3. osiągnięcie stanu nirwany

fenomenalizm - subiektywność rzeczywistości, każdy widzi świat inaczej, bo świat który widzimy jest tylko wyobrażeniem

sacralizacja

podniesienie do strefy sacrum, inaczej apoteoza - wywyższenie, podniesienie wartości, ukazanie czegoś w świetności, nadanie cech czci i uwielbienia, ubóstwienie

profanizacja

przeniesienie do strefy profanum, obniżenie wartości

impresjonizm

claude monet - impresja wschód słońca, polega na opisywanie wrażeń i doznań, najczęściej ulotnych, chwilowych, rezygnacja z realistycznego przedstawiania rzeczywistości
*ODDANIE CHWILI*

instrumentacja głoskowa

wykorzystanie właściwości głosek języka, w celu osiągniecia jakiegoś efektu dźwiękowego.

psychizacja krajobrazu

stan psychiczny autora oddany za pomocą opisu krajobrazu

synestezja

przekładanie jednych wrażeń zmysłowych na inne (miękki błękit)

symbolizm

kierunek w poezji polegający na przekazywaniu treści w sposób niedosłowny, za pomocą symboli

symbol

wyraża to co niewyrażalne

cechy dobrego stylu

1. jasność
2. zwięzłość
3. komunikatywność

secesja

główne założenie - ornamentyka, falistość lini...

nietscheanizm

główne założenie: ubermensch - sam kreuje swoje wartości (subiektywna moralność) --> moralność panów - skupienie na sobie, pogarda dla słabości i bierności, moralność niewolników - empatia, dobro, chrześcijanizm.

natura naturans

natura tworząca

natura naturata

natura stworzona

Skamander

grupa poetycka XX lecia międzywojennego, utworzona w warszawie opiera się na poezji klasycznej/tradycyjnej, ładzie, umiaru i harmonii (poezja apolińska). główni poeci (wielka 5):
1. Julian Tuwim
2. Antoni Słonimski
3. Kazimierz Wierzyński
4. Jarosław Iwaszkiewicz
5. Jan Lechoń

Awangarda Krakowska

grupa poetycka XX lecia międzywojennego, utworzona w Krakowie, opiera się na nowatorskim postrzeganiu poeazji, łamie ramy (poezja dionizyjska), główni poeci:
1. Julian Przyboś
2. Tadeusz Piper

poezja tyrtejska

poezja patriotyczna (eponim - wyraz utworzony od nazwy własnej (imienia poety - tyrtajos))

sztuka dla sztuki

tworzenie sztuki dla samego aktu tworzenia, kreacji, posiadającej tylko sens artystyczny, estetyczny

kategorie estetyczne

piękno/brzydota

kategorie etyczne

dobro/zło

jasny etap XX lecia międzywojennego

lata 20, charakteryzuje się radością z odzyskanej niepodległości, witalizmem, cieszeniem się z rzeczy prozaicznych, dosłownością i optymizmem

ciemny etap XX lecia międzywojennego

lata 30. charakteryzuje się, początkami komunizmu, nazizmu, czuć zbliżającą się wojnę

autotematyzm

pisanie o pisaniu, robienie filmów o robieniu filmów...