Didactiek Nederlands - Begrippenlijst

Een complete set woordenschat-flitskaarten gebaseerd op de verstrekte onderwijsnotities voor Nederlands Didactiek 1.

Utiliteitsprincipe

Het uitgangspunt in het taalvaardigheidsonderwijs dat alles wat aangeleerd wordt nut en maatschappelijke relevantie moet hebben.

Receptieve taalvaardigheden

Taalvaardigheden gericht op het ontvangen en begrijpen van taal, namelijk lezen en luisteren.

Productieve taalvaardigheden

Taalvaardigheden gericht op het creëren van taal, namelijk schrijven en spreken.

Taalbeschouwingsonderwijs

Onderwijs dat gericht is op grammatica en reflectie op taal.

Fictieonderwijs

Het inzetten van literatuur om op een geïntegreerde wijze te werken aan vaardigheids- en taalbeschouwingsdoelen.

Aanschouwelijkheidsprincipe

Het didactische principe waarbij de leerstof nauw aansluit bij de leefwereld van de leerlingen.

4 V’s

Planmatige stappen bij taalactiviteiten: Voorkennis (activeren), Voorspellen, Visualiseren en Vragen (bedenken).

Communicatief taalonderwijs

Vakdidactisch uitgangspunt waarbij verschillende taalfuncties in diverse communicatieve situaties worden gebruikt en de taalvaardigheid via reflectie wordt verbeterd.

Zelfstandig leren

Een manier van leren waarbij de leerling actief en in toenemende mate zelfstandig werkt voor een hoger leerrendement.

Totaalvaardigheden

Het adequaat gebruiken van taal in complete communicatieve situaties als optelsom van diverse deelvaardigheden.

Woordenschatdidactiek (Verhallen)

Een procesopbouw voor woordenschatverwerving bestaande uit de voorbewerkingsfase, semantiseringsfase, consoliderende fase en controlerende fase.

De dromer (Kolb)

Leerstijl volgens David Kolb die voornamelijk gericht is op ervaring, verbeelding en persoonlijke betekenis.

De denker (Kolb)

Leerstijl volgens David Kolb die gericht is op analyse, theorie en logische samenhang.

De beslisser (Kolb)

Leerstijl volgens David Kolb die gericht is op toepasbaarheid, structuur en probleemoplossing.

De doener (Kolb)

Leerstijl volgens David Kolb die gericht is op actie, experimenteren en nieuwe ervaringen.

Betekenisgerichte leerstijl (Vermunt)

Leerstijl waarbij de leerling intrinsiek gemotiveerd is en gericht op het begrijpen van de leerstof en het leggen van verbanden.

Reproductiegerichte leerstijl (Vermunt)

Leerstijl waarbij de leerling leert voor een diploma en gericht is op het opnemen van kennis en het kunnen navertellen.

Toepassingsgerichte leerstijl (Vermunt)

Leerstijl waarbij de leerling gemotiveerd is om het geleerde te vertalen naar de praktijk en later toe te passen.

Ongerichte leerstijl (Vermunt)

Leerstijl waarbij de leerling leert zonder duidelijk doel of specifieke verwerkingsmethode, voornamelijk omdat anderen het verwachten.

Technisch spreken

De basisvaardigheid van spreken waarbij controle over uitspraak en stemplaatsing centraal staat via articulatie, intonatie, volume en tempo.

EDI (Expliciete Directe Instructie)

Lesmodel bestaande uit 8 stappen en 4 kerntechnieken met als doel alle leerlingen te helpen doelstellingen te bereiken via expliciet onderwijs en gestructureerde praktijk.

PPP-model

Klassiek kader in het taalonderwijs (Presentatie, Praktijk, Productie) dat leerlingen begeleidt van gecontroleerde blootstelling naar zelfstandig communicatief taalgebruik.

OVUR

Lesmodel bestaande uit vier opeenvolgende fasen: Oriënteren, Voorbereiden, Uitvoeren en Reflecteren.

Marxistische kritiek

Literatuurkritische lens die zich richt op sociale klassen en politieke ideologieën binnen een tekst.

Psychoanalytische kritiek

Literatuurkritische lens gericht op personages, hun innerlijke leven en hun motivaties, gebaseerd op Freud en Jung.

Archetypische kritiek

Literatuurkritische lens die focust op culturele archetypen, mythes, terugkerende beelden, symbolen en personagetypes.

New Criticism (Formalisme)

Literatuurkritische lens die focust op interne literaire elementen zoals metafoor, structuur en symboliek, los van de auteur of historische context.

Reader-response kritiek

Literatuurkritische lens die de lezer als even belangrijk beschouwt als de tekst en de effecten van de tekst op de lezer onderzoekt.

New Historicism

Literatuurkritische lens die literatuur beschouwt als product van een historische periode beïnvloed door politieke, sociale en culturele factoren.

Diep lezen

Vorm van lezen (vooral op papier) die de concentratie, empathie en het kritisch denken versterkt.

Readification

Het combineren van gaming en literatuur via een app om jongeren te stimuleren meer en met meer plezier te lezen.

Begeleid Zelfstandig Leren (BZL)

Lervorm waarbij de leerling zelfstandig werkt of leert en waarbij er sprake is van een gedeelde sturing van het leerproces tussen de leerling en de leerkracht.