Normy Wybranych Badań Diagnostycznych

Flashcardy zawierające normy laboratoryjne krwi i moczu, definicje stanów klinicznych (leukocytoza, hipoglikemia, kwasica) oraz zestawienia profilów diagnostycznych na podstawie notatek z wykładu.

RBC (krwinki czerwone) normy

Norma wynosi $3,8 - 5\text{ mln U/l}$;

Rbc krwinki czerwone choroby

wzrost następuje m.in. Wady serca, choroby nerek w czerwienicy prawdziwej i odwodnieniu, a spadek w anemii lub po krwotoku, białaczka

WBC (krwinki białe)

Norma wynosi $4 - 10\text{ tys U/l}$; liczba ta wzrasta w stanach zapalnych (leukocytoza) i spada w chorobach szpiku (leukopenia).

HGB (hemoglobina)

Norma wynosi 12 - 16\text{ g%}; jej obniżenie jest głównym wskaźnikiem anemii oraz utraty krwi.

Ht (hematokryt)

Wskaźnik procentowy objętości krwinek; normy to 36 - 46\text{ %} dla kobiet oraz 44 - 52\text{ %} dla mężczyzn. Utrata krwo

PLT (płytki krwi)

Norma wynosi $120 - 450\text{ tys U/l}$; odpowiadają za krzepnięcie, a ich nadmiar (trombocytoza) zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Trombocytopenia

Spadek liczby płytek krwi poniżej normy, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem krwawień; występuje m.in. w białaczce i po chemioterapii.

Sód (Na)

Dominujący kation płynu pozakomórkowego regulujący równowagę płynów i stabilizujący funkcje mięśni; norma: $135 - 150\text{ mmol/l}$.

Potas (K)

Główny kation płynu wewnątrzkomórkowego; norma: $3,5 - 5,5\text{ mmol/l}$. Odpowiada za przewodnictwo nerwowe i skurcz mięśnia.

Hiperkaliemia

Wzrost stężenia potasu w surowicy, towarzyszący m.in. niedotlenieniu tkanek, kwasicy metabolicznej lub ostrej niewydolności nerek.

Białko całkowite

Suma białek osocza; norma wynosi $60 - 80\text{ g/l}$; spadek następuje w niedożywieniu, chorobach wątroby lub zespole nerczycowym.

Albuminy

Białka stanowiące 60\text{ %} białka całkowitego; odpowiadają za utrzymanie objętości krwi; ich niedobór ($< 35 - 50\text{ g/l}$) powoduje obrzęki.

Prawidłowa glikemia na czczo

Stężenie glukozy we krwi żylnej po nocy bez posiłku wynoszące $70 - 99\text{ mg/dl}$ ($3,9 - 5,5\text{ mmol/l}$).

IFG (nieprawidłowa glikemia na czczo)

Stan, w którym poziom glukozy na czczo wynosi $100 - 125\text{ mg/dl}$ ($5,6 - 6,9\text{ mmol/l}$).

IGT (nieprawidłowa tolerancja glukozy)

Glikemia w $120.\text{ minucie}$ testu OGTT wynosząca $140 - 199\text{ mg/dl}$ ($7,8 - 11,0\text{ mmol/l}$).

HbA1c (Hemoglobina glikowana)

Parametr odzwierciedlający średnią glikemię z ostatnich $3\text{ miesięcy}$; wartość \text{HbA1c} ihgr \text{ } 6,5\text{%} świadczy o cukrzycy.

OGTT

Doustny test tolerancji glukozy po podaniu $75\text{ g}$ glukozy; interpretacja cukrzycy to wynik ihgr \text{ } 200\text{ mg/dl} po $2\text{ godzinach}$.

Hipoglikemia

Spadek poziomu glukozy poniżej 70\text{ mg%}; przy wartości < 54\text{ mg%} określana jako klinicznie istotna.

Reguła 15/15

Postępowanie w hipoglikemii: podanie $15\text{ g}$ węglowodanów prostych i kontrola glikemii po $15\text{ minutach}$.

Glukozuria (cukromocz)

Obecność glukozy w moczu, która pojawia się po przekroczeniu progu nerkowego wynoszącego ok. 180\text{ mg%}.

ALAT (aminotransferaza alaninowa)

Enzym wątrobowy i mięśniowy; normy: Kobiety $< 31 - 35\text{ U/l}$, Mężczyźni $< 40 - 45\text{ U/l}$.

GGTP

Gamma-glutamylotranspeptydaza; marker uszkodzeń dróg żółciowych i przewlekłego spożycia alkoholu; norma do $35 - 40\text{ IU/l}$.

Amylaza

Enzym trzustkowy i ślinowy diagnozowany w schorzeniach trzustki i bólach brzucha; norma do $120\text{ U/l}$.

INR

Międzynarodowy współczynnik czasu protrombinowego (norma $0,8 - 1,2$); określa sprawność zewnątrzpochodnego układu krzepnięcia.

Cholesterol LDL

Frakcja o niskiej gęstości, odpowiedzialna za tworzenie blaszek miażdżycowych; wartość pożądana to < 135\text{ mg%}.

Cholesterol HDL

Frakcja o wysokiej gęstości, tzw. „dobry” cholesterol; wartości pożądane to > 60\text{ mg%}.

Apolipoproteina B (ApoB)

Składnik cząsteczek miażdżycotwórczych; jej wysoki poziom (powyżej $130 - 140\text{ mg/dl}$) oznacza bardzo wysokie ryzyko miażdżycy.

Lipoproteina (a)

Niezależny, genetyczny czynnik ryzyka miażdżycy; wynik powyżej $75\text{ nmol/l}$ zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe.

CRP (białko ostrej fazy)

Wskaźnik stanu zapalnego; norma wynosi do $5\text{ mg/l}$, a wynik powyżej $100\text{ mg/l}$ wskazuje na ostrą infekcję bakteryjną.

hs-CRP

Białko ultraczułe służące do oceny ryzyka sercowo-naczyniowego; wynik $> 3\text{ mg/L}$ oznacza wysokie ryzyko.

OB (odczyn Biernackiego)

Szybkość opadania krwinek po $1\text{ godzinie}$; normy: Kobiety $3 - 15\text{ mm}$, Mężczyźni $2 - 10\text{ mm}$; rośnie m.in. w infekcjach i ciąży.

pH krwi (norma)

Wskaźnik równowagi kwasowo-zasadowej wynoszący prawidłowo $7,36 - 7,44$ w badaniu gazometrycznym.

Sat O2 (saturacja)

Wysycenie tlenem krwi tętniczej; wartość prawidłowa wynosi 95 - 98\text{ %}.

Kwasica (acidosis)

Stan, w którym pH krwi spada poniżej $7,35$, spowodowany np. niewydolnością nerek, biegunką lub cukrzycą.

Zasadowica (alkalosis)

Stan, w którym pH krwi wzrasta powyżej $7,45$, wynikający np. z wymiotów, drenażu żołądka lub hiperwentylacji.

Ciężar właściwy moczu

Parametr oceniający stopień zagęszczenia moczu; norma mieści się w przedziale $1,005 - 1,035$.

Profil wątrobowy

Zestaw badań obejmujący bilirubinę, ALAT, ASPAT, albuminy oraz fosfatazę alkaliczną.

Profil nerkowy

Badania diagnostyczne obejmujące mocznik, kreatyninę, GFR (klirens kreatyniny) oraz jonogram.

Profil lipidowy

Zestaw badań obejmujący cholesterol całkowity, frakcje HDL i LDL oraz trójglicerydy.