Kennis en betekenis - Hoorcollege Notities

Deze flashcards behandelen de kernbegrippen rondom kennis, wetenschappelijke disciplines, onderzoeksmethodieken en wereldbeelden zoals beschreven in de teksten van Bert Willems en Charlotte Vanhoubroeck.

Wetenschap

Het systematisch vergaren van kennis en deze ordenen volgens rationele principes. Het staat voor de kennis zelf, de manier van vergaren (wetenschappelijk onderzoek) en de gemeenschap waarin dit gebeurt (wetenschappelijk instituut).

Realisme

De opvatting dat er een werkelijkheid bestaat los van de mens die deze waarneemt en dat de wetenschap deze werkelijkheid volledig moet blootleggen.

Pragmatisme

Een benadering waarbij wetenschap zaken op een praktische manier moet oplossen zonder naar volledigheid of accuraatheid te streven, gericht op menselijke interesses en noden.

Intellectualisme

Een leer gericht op fundamentele inzichten met betrekking tot ons mens- en wereldbeeld, waarbij kennis omwille van de kennis zelf wordt nagestreefd in plaats van het oplossen van praktische problemen.

Exacte wetenschappen (natuurwetenschappen)

Wetenschappen waarbij het object van het kennen de fysieke werkelijkheid is, zoals chemie en fysica.

Humane wetenschappen (geesteswetenschappen)

Wetenschappen waarbij het object van het kennen de producten van de menselijke geest zijn, zoals taalkunde, letterkunde en geschiedenis.

Sociale wetenschappen (gedragswetenschappen)

Wetenschappen waarbij het object van het kennen de mens en de maatschappij betreft, zoals psychologie en sociologie.

Formele wetenschappen

Wetenschappen die zich bezighouden met de pure grondvormen van kennisopbouw, zoals wiskunde en logica.

Fundamenteel onderzoek

Onderzoek dat ontstaat vanuit de interesse van de onderzoeker en gericht is op het begrijpen van de fundamentele beginselen of principes achter fenomenen.

Toegepast onderzoek

Onderzoek dat vertrekt vanuit een probleem of noodzaak en gericht is op het verwerven van kennis die onmiddellijk toepasbaar en inzetbaar is.

Kwantitatief onderzoek

Onderzoek waarbij fenomenen kwantificeerbaar zijn en gegevens bestaan uit meetbare getallen, verkregen door objectieve metingen en observaties.

Kwalitatief onderzoek

Onderzoek waarbij fenomenen niet kwantificeerbaar zijn en gegevens bestaan uit begrippen, beelden en interpretaties, gericht op het begrijpen van fenomenen.

Theorie

Een coherent omschreven geheel van ideeën, denkbeelden en verklaringen met betrekking tot de werkelijkheid.

Mechanistisch wereld- en mensbeeld

Een visie gebaseerd op het idee dat aan alle natuurlijke fenomenen een waarneembare, fysieke verklaring ten grondslag ligt.

Materialisme

Het idee dat alles materie is.

Determinisme

De opvatting dat alles volkomen verloopt volgens vastliggende oorzaak-gevolg-relaties en dat daarmee het verloop van de werkelijkheid vastligt.

Verklaren

Het aanduiden van de causale relaties die een fenomeen tot stand brengen.

Begrijpen

Het verkrijgen van inzicht in een fenomeen via interpretatie door de onderzoeker.

Filosofisch realisme

Een stroming die stelt dat er een werkelijkheid bestaat die onafhankelijk is van het bewustzijn.

Filosofisch idealisme

Een stroming die stelt dat de werkelijkheid afhankelijk is van het bewustzijn.

Cumulatief

Kennis die stap voor stap opgebouwd kan worden waarbij elk nieuw stukje kennis wordt toegevoegd aan het bestaande geheel.