Chương 2: Hàng hóa, thị trường, vai trò các chủ thể tham gia thị trường

Bộ thẻ ghi nhớ thuật ngữ và khái niệm cốt lõi trong Chương 2 về Hàng hóa, Thị trường, Tiền tệ và Quy luật giá trị.

Hai thuộc tính của hàng hóa

Giá trị sử dụng và Giá trị (hao phí sức lao động).

Lao động cụ thể

Loại lao động chuyển giá trị tư liệu sản xuất vào sản phẩm mới ($C$).

Lao động trừu tượng

Loại lao động tạo ra giá trị mới ($v + m$).

Thời gian lao động cá biệt

Thời gian lao động hao phí để sản xuất ra 1 đơn vị hàng hóa nào đó của từng người sản xuất riêng lẻ, quyết định lượng giá trị cá biệt (GTCB) của hàng hóa đó.

Thời gian lao động xã hội cần thiết

Thời gian yêu cầu để sản xuất ra một đơn vị giá trị hàng hóa trong điều kiện sản xuất trung bình của xã hội, quyết định giá trị xã hội (GTXH).

Giá của một sản phẩm

Hình thức biểu hiện bằng tiền của nội dung giá trị xã hội, dựa trên thời gian lao động xã hội cần thiết.

Lợi nhuận

Được xác định bằng $GTXH - GTCB$; để tăng lợi nhuận thì năng suất cá biệt phải tăng thông qua cải tiến.

Năng suất lao động

Năng lực sản xuất của người lao động, đo bằng số lượng thời gian lao động hao phí để tạo ra 1 đơn vị hàng hóa; tỉ lệ nghịch với GTXH của hàng hóa.

Tính chất phức tạp hay giản đơn của lao động

Nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị của một đơn vị hàng hóa, có tỉ lệ thuận với GTXH của hàng hóa.

Các hình thái giá trị của tiền trong lịch sử

Xuất hiện qua 4 hình thái bao gồm: giản đơn, ngẫu nhiên, mở rộng, và tiền tệ.

Tiền tệ

Hàng hóa đặc biệt, vật ngang giá chung, hình thái cuối cùng của giá trị phản ánh lao động xã hội.

Các chức năng của tiền tệ

Bao gồm thước đo giá trị, phương tiện lưu thông hàng hóa ($H - T - H$), phương tiện cất trữ (tiền vàng), phương tiện thanh toán (trả nợ), và tiền tệ thế giới (USD).

Thị trường (khái niệm hẹp)

Nơi diễn ra hoạt động trao đổi mua bán.

Quy luật giá trị

Quy luật quy định việc sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên cơ sở thời gian lao động xã hội cần thiết.

Tác động của Cung - Cầu đến Giá cả

Khi cung < cầu: hàng thiếu, giá cả tăng > GTXH; Khi cung = cầu: hàng đủ; Khi cung > cầu: hàng dư thừa, giá cả giảm < GTXH.

Tác động của quy luật giá trị

Điều tiết sản xuất (di chuyển yếu tố sản xuất từ ngành lợi nhuận thấp sang ngành lợi nhuận cao) và điều tiết lưu thông hàng hóa (vận chuyển từ nơi giá thấp sang nơi giá cao).