Sociologija - Osnovni pojmovi i definicije

Zbirka fleškartica sa ključnim sociološkim terminima, definicijama i teoretičarima zasnovana na ispitnim pitanjima.

Društvo (kao predmet sociologije)

Svaka skupina ljudi povezana svojim ljudskim delovanjem.

Razvoj sociologije

Nauka na čiji su razvoj presudnu ulogu imale političke promene u svetu.

Nacija (kao etnička zajednica)

Zajednica čije su osnovne karakteristike poreklo, jezik, kultura, tradicija i slično.

Svojina (u sociološkom smislu)

Odnos između ljudi i stvari gde ljudi prisvajaju stvari ili društveni odnos nejednakog vlasništva.

Hominizacija

Faza u razvoju ličnosti u kojoj čovek usvaja opšteljudske osobine i mogućnosti.

Konzervativno shvatanje elita

Shvatanje koje se vezuje za italijanske sociologe Vilfreda Pareta i Gaetana Mosku.

Saznajni zadatak sociologije

Naučno objašnjenje društvenih pojava.

Generacije

Velike društvene grupe koje se zasnivaju na starosti i poreklu svojih pripadnika.

Društvena institucija

Ustaljen, usvojen, uobličen način vršenja društvenih delovanja koje je značajno za održavanje i funkcionisanje društvenog poretka.

Naturalizam

Jedan od pravaca u sociologiji.

Elitističko shvatanje društvene strukture

Jedno od najrazvijenijih stanovišta u savremenoj sociologiji.

Organizacija prostora na selu

Spontana i segmentarna organizacija.

Funkcionalizam

Pravac u sociologiji koji se bavi funkcionalnim tumačenjem društvenih pojava.

Predstavnici funkcionalizma

Bronislav Malinovski, Talkot Parsons, Robert Merton i Kurt Levin.

Pravo (sociološko tumačenje)

Sistem pisanih pravila koja propisuje država.

Demokratski akteri građanskog društva

Aktivni građani.

Okvir demokratskog delovanja

Lokalne zajednice u okviru građanskog društva.

Pravna država (reguclacija)

Pravne procedure i pravila političke igre kao sredstva delovanja i načini regulacije demokratskog poretka.

Demografija

Nauka o stanovništvu, o kretanju i razvoju stanovništva.

Politika

Nauka i veština upravljanja državom.

Socijalna pokretljivost u gradu

Pokretljivost zasnovana na većoj horizontalnoj i vertikalnoj mobilnosti.

Robert Maltus

Tvorac "večitog zakona o razvoju stanovništva".

Baza društva

Materijalna proizvodnja, odnosno ekonomska struktura, za razliku od nadogradnje.

Buržoazija

Klasa koja svoj društveni i ekonomski status zasniva na kapitalu i kapital odnosima.

Alijenacija

Otuđenje, odvajanje čoveka od njegove ljudske suštine, poremećaj odnosa sa drugim ljudima i gubljenje ličnosti.

Društvena pokretljivost

Promene uloga i položaja pojedinaca i grupa u društvu.

Društveni napredak

Društveni razvoj koji je usmeren prema pozitivnim ciljevima i fundamentalnim vrednostima čovekovog društvenog života.

Društveni razvoj

Niz povezanih promena istog smera koje dovode do stvaranja novih tvorevina u društvu kao celini ili u nekom njegovom važnom delu.

Društvena moć

Uticaj koji čovek ima u zajednici.

Oblici društvene pokretljivosti

Horizontalna, vertikalna i prostorna pokretljivost.

Strukturna pokretljivost

Vrsta pokretljivosti povezana sa procesima industrijalizacije, deagrarizacije i urbanizacije.

Tendencije globalizacije

Hiperglobalizam, skepticizam i transformacionizam.

Dinamika društva

Promena u strukturi društva.

Progres

Nastanak novih elemenata i novih odnosa u društvenoj strukturi.

Društvena revolucija

Nastajanje novih odnosa u društvu.

Globalizacija

Savremeni društveni odnos, proces i pojava svetskih razmera.

Ogist Kont

Osnivač pozitivizma.

Vertikalna društvena pokretljivost

Promena položaja ljudi u društvu.

Staleži

Zatvoreni društveni slojevi koji se javljaju u feudalizmu.

Tehnokratija

Nova profesionalna elita bazirana na tehničkim znanjima.

Dve vrste identiteta

Individuallni i društveni identitet.

Oligarhija

Vladavina manjeg broja ljudi.

Nikolo Makijaveli

Mislilac koji je istakao da je politika borba za vlast zloupotrebom drugih ljudi.

Državnost

Čine je teritorija, stanovništvo i suverena vlast.

Autokratija

Vladavina pojedinaca koji vladaju sami ili nad celim društvom.

Parkinsonove zakonitosti

Zakonitosti koje se vezuju za birokratiju.

Politička partija

Organizacija koju čine ideologija, politički programi i statut.

Imigracija

Useljavanje stanovništva.

Aristotel

Autor definicije čoveka kao političkog bića.

Entoni Gidens (o globalizaciji)

Sistem koji podrazumeva zajedničku svetsku kulturu, ekonomiju i sport.

Današnja civilizacija

Informatička civilizacija.

Kultura (elementi)

Pogled na svet, institucija, jezik i materijalne vrednosti.

Civilizacija

Veliki kulturni organizam sastavljen od nekoliko nacionalnih kultura.

Kult

Specifičan oblik religioznosti karakterističan za sekte.

Obred (ritua)

Radnja vernika koja se vrši u tačnim vremenskim odnosima.

Emil Dirkem

Sociolog koji je definisao sociologiju kao nauku o društvenim činjenicama.

Monoteističke religije

Judaizam, budizam, hrišćanstvo i islam.

Sekta

Društvena organizacija koja je gotovo u potpunosti suprotna crkvi.

Sigmund Frojd

Otac psihoanalitičke teorije.

Šund

Pojam koji označava pseudo književnost.

Jezik

Sredstvo izražavanja čovekovih misli i osećanja.

Kaste

Specifični i zatvoreni društveni slojevi.

Klase

Grupe koje se formiraju na osnovu materijalnog bogatstva, obrazovanja, kulture i načina života.

Društvena stratifikacija

Sistem čija su osnova društvena uloga i društveni položaj.

Društvena struktura

Relativno stabilan odnos između elemenata pojave.

Društvene ustanove

Mogu biti reproduktivne, ekonomske, političke, kulturne i rekreativne.

Nejednakost društvenog položaja

Izražava se preko različitog materijalnog stanja, moći i ugleda.

Poligamija

Oblik braka u kojem muškarac ima više žena.