Taal 1 - HAN

Synoniem

Een woord met een vergelijkbare betekenis als een ander woord. (Kapot - Stuk)

Antoniem

Een woord dat het tegenovergestelde betekend. (Kopen - Verkopen)

Hyponiem/Hyperoniem

Een overkoepelend en onderliggend woord. (Groente - Sla)

Homofoon

Een woord dat hetzelfde klinkt, maar anders wordt geschreven. (Ligt - Licht)

Homoniem

Een woord met meerdere betekenissen. (Bank - Bank)

Polyseem

Een woord dat in verschillende contexten net iets anders betekend. (Tak van een Boom - Tak van Sport)

Fonologisch / Fonologisch Niveau

Klank

Morfologie / Morfologisch Niveau

Woord

Syntaxis / Syntactisch niveau

Zin

Tekstlinguïstiek / Zinsoverstijgend niveau

Tekst

Orthografie / Orthografisch niveau

Spelling

Semantiek / Semantisch niveau

Betekenis

Pragmatiek / Pragmatisch niveau

Gebruik

Prelinguale fase

0-1 jaar, huilen, vocaliseren, vocaal spel, brabbelen

Vroegliguale fase

1-2.5 jaar, één woord zinnetjes, breid later uit naar twee (of meer).

Differentiatiefase

2.5-5 jaar, ongeveer 3000 woorden bij start basisschool, verschil leren tussen letterlijk en figuurlijk, ontwikkeling morfologie incl. overgeneralisatie (tafels → paards)

Voltooiingsfase

5-9 jaar, taalverwerving op school, uitbreiding woordenschat, morfologie (woordbouw) en syntaxis (zinsbouw)

Taalvorm

Fonologische, morfologische, syntactische component

Taalinhoud

Semantische component

Taalgebruik

Pragmatische component

Denotatie

De formele betekenis van een woord.

Connotatie

De gevoelswaarde van een woord.

Arme Taal

Beperkte variatie in woorden en taal. (Eenvoudig, weinig creativiteit, oppervlakkig)

Rijke Taal

Variatie in woorden en zinnen. (creatief & complex)

Inhoudswoorden

Rood, Appel, Plukken, Lopen, Groot, Groen.

Functiewoorden

Op, af, omdat, jullie, bovendien, tussen, maar.

Signaalwoorden

Omdat, bovendien, maar.

Fonologisch principe

Fonologische strategie

Morfologisch principe

Regelstrategie of analogiestrategie

Etymologisch principe

Woordbeeldstrategie of analogiestrategie

Syllabisch principe

Regelstrategie of analogiestrategie

Fonologisch principe

Klank en klankclusters (t-e-l-e-f-oo-n)

Morfologisch principe

Woorden en werkwoorden - Vaste woordstukjes (-te -ig etc.)

Etymologisch principe

Vroegere taalvorm is bepalend voor schrijfwijze (ij-ei, ou-au)

Syllabisch principe

Spelling van syllaben / klankgroepen (bak-ker) - verdubbelingsregel, verenkelingsregel

Welk spellingsprincipe: gat

Fonologisch (Klank)

Welk spellingsprincipe: aardig

Morfologisch (woordstukjes - werkwoorden)

Welk spellingsprincipe: kei

Etymologisch (vroegere taalvorm bepaald)

Welk spellingsprincipe: vindt

Morfologisch (woordstukjes - werkwoorden)

Welke spellingsprincipe: puberteit

Syllabisch (klankgroep, verdubbeling- en verenkelingsregel) + Morfologisch (woordstukjes - werkwoorden)

Welk spellingsprincipe: controller

Syllabisch (klankgroep, verdubbeling- en verenkelingsregel) + Etymologisch (vroegere taalvorm bepaald)

Welke uitspraak past het best bij 'Taal is een expressiemiddel'?

Taal is een middel om je gevoelens te uiten.

Wat wordt in de ‘semantiek’ beschreven?

De betekenissen van woorden.

Hoe beïnvloeden lezen en schrijven elkaar in het proces van taalverwerving en taalontwikkeling?

Lezen versterkt de schrijfvaardigheid door het vergroten van de woordenschat en het begrip van zinsstructuren, terwijl schrijven helpt bij het verbeteren van leesbegrip door actieve verwerking van taal.

De juf zegt tegen Marc: “De deur staat open”. Marc rent naar de deur om deze te sluiten.

Communicatieve functie

In welke taalontwikkelingsfase zit een kind dat vocaal spel gebruikt?

Prelinguale fase

Bram is volop bezig zijn taal te ontwikkelen. Hij maakt zinnetjes zoals: ik slapen – koek hebben – oma lief.
In welke fase van de taalontwikkeling bevindt Bram zich?

Vroeglinguale fase

Wat is het belangrijkste verschil tussen taalleren en taal ontwikkelen volgens ‘Rijke taal’

Taalleren richt zich op het expliciet aanleren van bijvoorbeeld spellingregels, terwijl taal ontwikkelen plaatsvindt in rijke, betekenisvolle contexten.

Wat is volgens ‘Rijke taal’ een belangrijk kenmerk van goed taalonderwijs, en hoe draagt dit bij aan de ontwikkeling van leerlingen?

Het werken met rijke teksten en interessante opdrachten, omdat dit leerlingen motiveert en hen helpt om diepgaande verbindingen in hun brein te maken.

Welke spellingsprincipe ligt aan de basis van het woord "kat"?

Fonologisch principe

Ruben schrijft een boodschappenbriefje. Van welke taalfunctie is hier sprake? (H.1.2)

Conceptualiserende functie

Juf Anne legt uit hoe een magneet werkt. De kinderen maken aantekeningen. Van welke taalfunctie is hier sprake? (H.1.2)

Conceptualiserend

Wat is het appellerende aspect van een boodschap? (H.1.2)

De zender wil dat de ontvanger iets doet

Welke betekenisrelatie is er tussen mentaal en fysiek? (H.1.3)

Antoniem

Welk rijtje bevat alleen inhoudswoorden? (H.1.3)

Voorzetsel, postbode, dansen

Welke betekenisrelatie is er tussen want en wand? (H.1.3)

Homofoon

Welk woord is een homoniem? (H.1.3)

Bank

Welk woord is een abstract begrip? (H.1.3)

Verdriet

Welk woord is een signaalwoord? (H.1.3)

Maar

In het woord dijkramp is een bijzonderheid op... (H.1.4)

Morfologisch gebied

Uit hoeveel fonemen bestaat het woord 'hoofdluis'? (H.1.4)

7

Hoeveel morfemen zitten er in het woord "kastjes"? (H.1.4)

1 vrij en 2 gebonden morfemen

"Maak deze woorden langer. Gebruik steeds –ig: haast, hand, verstand, enz.​" Wat oefenen de kinderen hier? (H.1.4)

Afleiding

Wat wordt er binnen syntaxis bestudeerd? (H.1.4)

Zinsbouw

De klas mag woorden bedenken die rijmen op 'muur'. Op welk taalniveau vindt dit plaats? (H.1.4)

Fonologisch niveau

"Vliegeraars krijgen 'm maar moeilijk omhoog" Op welk taalniveau komt een dubbele betekenis tot stand? (H.1.4)

Semantisch niveau

Abel zegt tegen zijn moeder: oto boem. In welke fase van de taalverwerving zit hij? (H.2)

Vroeglinguale fase

Wat is het morfologische component van taal? (H.2)

Regels voor woorden

Welk spellingsprincipe past bij 'kettinkje'? (H.9 en reader)

Morfologisch

Welk spellingsprincipe past bij 'kettinkje'? (H.9 en reader)

Syllabisch

Welk spellingsprincipe past bij 'hazen'? (H.9 en reader)

Morfologisch

Welk spellingsprincipe past bij 'hazen'? (H.9 en reader)

Syllabisch

Welke strategie werkt bij het woord 'theater'? (H.9 en reader)

Woordbeeld

Welke strategie werkt bij het woord 'theater'? (H.9 en reader)

Analogie

Welk begrip past het beste bij Rijke Taal? (RT)

Verbinden

Wat maakt taal 'Rijk'? (RT)

Beeldspraak en variatie

Afleiding

De betekenis is afgeleid (werk+zaam)

Verbuiging

Meervoudsvorm, verkleining, vergelijking (werk+en)

Vervoeging

Werkwoorden (werk+t)

Samenstelling

Twee vrije morfemen (werk+plaats)