LES 12 - Eenheid en scheiding van de Nederlanden

staatsvorming

manier waarop de staat georganiseerd wordt, hoe de bevoegdheden en taken verdeeld worden

bestuurlijke organisatie

de leiding, structuur en besluitvorming is via een organisatie of overheid georganiseerd

migratie

de verplaatsing van mensen van de ene naar de andere plek

beelstorm (1566)

voornamelijk calvinisten plunderen kerken en kloosters en vernielen religieuze voorwerpen die ze beschouwen als afgoderij

calvinisten

volgelingen van Calvijn, die zich van de katholieke kerk hebben afgescheurd

Staten-Generaal

vergadering met vertegenwoordigers uit de drie standen (adel, geestelijken en steden) uit de meeste Nederlandse provincies

landvoogd(es)

vertegenwoordiger (plaatsvervanger) van de vorst

Raad van beroerten / Bloedraad

uitzonderingsrechtbank ingesteld door Alva, voor de vervolging van de protestanten

Karel V

1515 - 1555 (eerste helft van de 16e eeuw)

Filips II

1555 - 1648 (tweede helft van de 16e eeuw)

80-jarige oorlog

1568 - 1648

beeldenstorm

1566

Pacificatie van Gent

1576

plakaat van Verlatinge

1581

val van Antwerpen

1585

vrede van Münster

1648

Door wie wordt de Nederlanden bestuurt?

een landvoogd(es)

wie moet de vorstelijke belastingen goedkeuren?

De Staten-Generaal → vertegenwoordigers van de verschillende gewesten = geestelijken, adel en steden

opstand tegen Filips II POLITIEK

Filips II streeft naar absolute macht

opstand tegen Filips II ECONOMISCH

er is een economische crisis en hongersnood

opstand tegen Filips II CULTUREEL

Filips II vervolgt de protestanten streng

nieuwe landvoogd van de Nederlanden

Hertog van Alva

maatregelen voor het groter maken van opstanden

• Alva probeert nieuwe belastingen in te voeren → Filips II kan zo via de Staten-Generaal Alvas macht groter maken

• Oprichting van de Raad van Beroerten → protestanten vervolgen

onder wie breekt er een opstand uit?

Willem van Oranje

andere namen voor Willem van Oranje

• Willem van Nassau

• Willem de Zwijger

wat is een andere naam voor de opstandelingen tijdens de 80-jarige oorlog tegen Spanje

geuzen

wie sluit de Pacificatie van Gent

de Katholieke en Protestantse leiders

2 voorwaarden op de vorst trouw te zijn (pacificatie van Gent)

1. de Spaanse troepen moeten de Nederlanden verlaten

2. er moet een einde komen aan de godsdienstenvervolging

→ Filips II aanvaardt de vrede niet

wie verovert Antwerpen (1585)

Alexander Farnese → maar hij slaagt er niet in de Noordelijk Nederlanden ook te veroveren maar wel Antwerpen

reden om de vluchten en te verhuizen naar de Noordelijke Nederlanden

• godsdienstenvervolging: vervolging van de protestanten in de Zuidelijke Nederlanden

• economische redenen: moeilijkheden om handel te drijven vanuit het Zuiden

omvang van migratie naar de Noordelijke Nederlanden

(einde 16e eeuw - begin 17e eeuw) 150.000 mensen

scheiding van de Nederlanden POLITIEK

• noorden: de Verenigde Provinciën (republiek)

• zuiden: onder gezag van de Spaanse koning

scheiding van de Nederlanden CULTUREEL (godsdienst)

• noorden: overwegend calvinistisch

• zuiden: katholiek

scheiding van de Nederlanden ECONOMISCH

• noorden: handelsmogendheid (“Gouden Eeuw” in de 17e eeuw)

• zuiden: economische achteruitgang sinds de val van Antwerpen

waarom stuurt Filips II Spaanse troepen naar de Nederlanden?

• protestantse opstand neer te slaan

• de orde te herstellen na de Beeldenstorm

• zijn centralisatiepolitiek en het katholicisme aftedwingen

waarom vallen de twee gebieden van de Nederlanden uiteen?

door grote culturele, religieuze en politieke verschillen en de val van Antwerpen (1585)