10. Psychologia postaci i teoria pola

Z czego zaczerpnęło Gestalt?

• Myśl Kanta (spostrzeganie nie jest biernym odbieraniem wrażeń).

• Idee Brentana (koncepcja aktów)

• Poglądy fizyka Macha (wrażenia są niezależne od swych składowych).

• Rozważania von Ehrenfelsa (spostrzeżenie to coś więcej niż suma składających się na nie wrażeń).

• Koncepcje Jamesa (składniki świadomości to twory sztuczne).

• Wpływ fenomenologii (należy brać doświadczenie w całości bez analizy, która je deformuje).

• Inspiracje fizyką (odejście od teorii atomów na rzecz teorii pól działania sił, np. elektryczność, magnetyzm)

Jako opozycja do czego rozwinął się Gestalt?

Kiedy w USA rozwijał się behawioryzm, w Europie powstawał ruch gestalt, jako opozycja do wundtyzmu.

Jakie 3 osoby stworzyły psychologię postaci?

Max Wertheimer, Kurt Koffka, Wolfgang Köhler

Kogo uczył Stumpf?

Maxa Wertheimera, Kurta Koffki i Wolfganga Köhlera, Kurta Lewina

Kogo uczył Külpe?

Maxa Wertheimera

Kogo uczył Max Wertheimer?

Abrahama Maslowa

Co uznaje się za początek psychologii postaci?

Opisanie zjawiska φ przez Maxa Wertheimera w artykule naukowym w 1912 r.

Na czym polega zjawisko φ?

Na złudzeniu ruchu świateł, podczas kiedy w rzeczywistości zapalane są po kolei dwa nieruchome światła (w bardzo krótkim czasie, ok. 0,06 sekundy).

Wniosek: zjawisko to jest całością samo w sobie i nie da się go sprowadzić do składników (składniki są nieruchome a w zjawisku jest ruch). Jest to zarazem ciosem w koncepcje Wundta i Titchenera.

Na czym ogólnie polega psychologia postaci?

To krytyka wundtyzmu oraz strukturalizmu Titchenera.

Nie ma elementarnych składników świadomości; całość (postać, figura, Gestalt) charakteryzuje się nową jakością, nieobecną w swych składowych, jest więcej niż sumą części.

Gestalt Qualitaten (von Ehrenfels)

Spostrzeżenie to coś więcej niż suma pojedynczych wrażeń

Czym jest stałość spostrzeżeniowa?

W psychologii gestalt: percepcja jest niezależna od zmiany elementów zmysłowych (np. widzimy to samo niezależnie od kąta pod którym patrzymy, a przecież zmienia się wtedy obraz rzutowany na siatkówce). Doświadczenie percepcyjne jest stałe i pełne, percepcja jest twórcza, za co odpowiada mózg.

Jakie grupy czynników wpływają na percepcję wg gestalt?

• centralne - w człowieku, to wyższe procesy psychiczne np. uczenie się;

• peryferyjne - w materiale spostrzeganym (6 zasad organizacji spostrzeżeń)

Jakie są czynniki peryferyjne (6 zasad organizacji spostrzeżeń) wg Gestalt?

Bliskość, ciągłość, podobieństwo, domykanie, dążenie do dobrej figury (pregnancja), dążenie do ujrzenia figury na tle

Kto napisał pierwszy artykuł wyjaśniający podstawy psychologii Gestalt w USA?

Kurt Koffka

Czym jest zjawisko wglądu?

W gestalt - nietypowe skojarzenie, wpadnięcie na nieoczywisty pomysł w rozwiązywaniu problemów. Należy poznać całość sytuacji problemowej i wtedy znaleźć rozwiązanie; uczenie się nie przebiega więc metodą prób i błędów jak u Thorndike'a w przypadku kotów zamykanych w skrzynkach problemowych (koty nie widziały całego mechanizmu otwierającego skrzynkę i dlatego nie wystąpił u nich wgląd).

Kto jest odkrył i opisał zjawisko wglądu?

Köhler - badał rozwiązywanie problemów przez szympansy na Teneryfie.

Kto badał uczenie się przez wgląd u szympansów?

Wolfgang Köhler

Kto niezależnie od Köhlera doniósł o wglądzie u małp?

Robert Yerkes

Co stwierdził Pawłow powtarzając badania Köhlera nad wglądem?

Brak wglądu, chaotyczne i przypadkowe zachowanie zwierząt.

Kto jest autorem pojęcia izomorfizmu w psychologii?

Wolfgang Köhler

Czym jest izomorfizm w gestalt (Köhler)?

Teza, że musi istnieć zgodność między psychicznym doświadczeniem a pobudzeniami nerwowymi leżącymi u jego podłoża. Np. ruch pozorny i rzeczywisty odbierane są w ten sam sposób zatem wzory pobudzeń nerwowych musza być w tych przypadkach podobne = IZOMORFICZNE (takie same pod względem formy).

Kora mózgowa działa dynamicznie, interakcyjnie i integrująco, a nie na prawach mechanicznego kojarzenia – polemika z asocjacjonizmem i behawioryzmem.

O czym mówi prawo Yerkesa-Dodsona?

W gestalt - teoria twierdząca, że efektywność działania zależy od poziomu pobudzenia (stresu lub motywacji). Odwrócone U → najlepsze wyniki osiąga się przy umiarkowanym pobudzeniu, a zarówno zbyt niski, jak i zbyt wysoki poziom stresu pogarsza skuteczność.

Kto zajmował się myśleniem twórczym (produktywnym) w gestalt?

Max Wertheimer.

Według niego kluczowy jest ogólny problem, zaś szczegóły o tyle, o ile wiążą się z ogólnym problemem. Myślenie przebiega od ogółu do szczegółu a nie na odwrót. Najpierw musi być całościowy plan, który określa przydatność części.

Kto z psychologów gestalt zajmował się rozwojową psychologią dziecka?

Kurt Koffka

Kto był twórcą psychologii społecznej, a początkowo zwolennikiem gestalt?

Kurt Lewin - zwalczanie uprzedzeń i podziałów klasowych czy rasowych poprzez integrację społeczną (hipoteza kontaktu). Poza tym: istnieje pole psychologiczne (w głowie badanego) i pole społeczne (zachowania motywowane współistnieniem bytów społecznych).

Kto jest autorem teorii pola w psychologii?

Kurt Lewin

Na czym polega teoria pola Kurta Lewina?

Zachowanie jako wypadkowa dynamicznych sił w przestrzeni życiowej (osoba + otoczenie). Przestrzeń życiowa to wszystkie zdarzenia, które na nas wpływają (przeszłe, obecne i przyszłe). Rozrysował na diagramie, jak człowiek radzi sobie z zaspokajaniem potrzeb (napięcie = brak równowagi między osobą a środowiskiem). Ważenie dokonanych wyborów = obiekty w przestrzeni życiowej mają dodatnią lub ujemną wartościowość.

Na czym polega hipoteza kontaktu Lewina?

Zwalczanie uprzedzeń poprzez swobodne kontakty między grupami z różnych klas społecznych

Trzy style kierowania pracownikami badane przez Lewina

Autokratyczny, leseferystyczny, demokratyczny (wyniki na korzyść demokratycznego, chyba że słabo pracują sami - wtedy kontola)

Na czym polega efekt Zeigarnik?

Niedokończone zadania są lepiej zapamiętywane niż ukończone (utrzymujące się napięcie).

Kto odkrył efekt Zeigarnik?

Bluma Zeigarnik, współpracowniczka Kurta Lewina