Wprowadzenie do receptury kosmetycznej: Roztwory, Oleje i Emulsje

Zestaw flashcardów z zakresu podstaw chemii i receptury kosmetycznej, obejmujący definicje kosmetyków, klasyfikację roztworów, charakterystykę olejów roślinnych oraz budowę i rodzaje emulsji.

Kosmetyk (definicja ustawowa)

Każda substancja przeznaczona do zewnętrznego kontaktu z ciałem człowieka (skórą, włosami, paznokciami, zębami), której wyłącznym lub głównym celem jest utrzymanie w czystości, pielęgnowanie, ochrona, perfumowanie lub upiększanie.

Kosmein

Greckie słowo, od którego pochodzi termin „kosmetyka”, oznaczające porządkowanie, ozdabianie oraz czyszczenie.

Składniki bazowe

Podstawowe komponenty kosmetyku warunkujące jego formę, takie jak woda lub tłuszcze.

Roztwory rzeczywiste

Jednorodne mieszaniny związków chemicznych, w których wielkość cząsteczek substancji rozpuszczonej wynosi mniej niż $1\text{ nm}$.

Roztwory koloidalne

Mieszaniny związków chemicznych, w których wielkość cząsteczek substancji rozpuszczonej mieści się w granicach od $1$ do $100\text{ nm}$.

Zawiesiny

Układy wielofazowe, w których wielkość cząsteczek fazy rozproszonej wynosi nie więcej niż $80\text{ μm}$.

Aqua purificata

Woda oczyszczona otrzymywana z wody pitnej przez destylację, wymianę jonową lub odwróconą osmozę; główny rozpuszczalnik nieorganiczny w płynach kosmetycznych.

Rozpuszczalniki polarne

Substancje takie jak woda, glicerol, glikole, estry i etery.

Rozpuszczalniki niepolarne

Substancje takie jak parafina, oleje roślinne, heksan i chloroform.

Etanol stężony (roztwór podstawowy)

Roztwór alkoholu o stężeniu 96\text{%} obj./obj. ($760\text{ g/L}$), stosowany m.in. do sporządzania wyciągów roślinnych i perfum.

Toniki

Płyny służące do przywrócenia skórze właściwego $pH$ oraz zagwarantowania równowagi po zabiegach oczyszczających.

Płyny micelarne

Wodne roztwory surfaktantów tworzących micele, które oczyszczają skórę z sebum i makijażu; ich stosowanie wymaga późniejszego użycia toniku, gdyż nie przywracają $pH$ skóry.

Liczba kwasowa

Ilość $\text{mg}$ wodorotlenku potrzebna do zobojętnienia wolnych kwasów tłuszczowych w $1\text{ g}$ tłuszczu; świadczy o stopniu hydrolizy i trwałości tłuszczu.

Liczba nadtlenkowa

Ilość $\text{ml}$ roztworu tiosiarczanu sodowego potrzebna do zmiareczkowania jodu wydzielonego przez nadtlenki w $1\text{ g}$ tłuszczu; określa stopień zjełczenia oleju.

Liczba jodowa

Gramy chlorowca (w przeliczeniu na jod) przyłączone do podwójnych wiązań kwasów tłuszczowych w $100\text{ g}$ tłuszczu; określa stopień nienasycenia oleju.

Oleje schnące

Oleje zawierające ponad 50\text{%} kwasów nienasyconych, zalecane do cery tłustej i trądzikowej, np. olej lniany, konopny, winogronowy.

Oleje półschnące

Oleje zawierające 20\text{--}50\text{%} kwasów nienasyconych, odpowiednie dla cery normalnej i mieszanej, np. olej arganowy, słonecznikowy.

Oleje nieschnące

Oleje zawierające do 20\text{%} kwasów nienasyconych, przeznaczone dla cery suchej i dojrzałej, np. olej kokosowy, awokado, oliwa z oliwek.

Olej Jojoba (Simmondsia Chinensis Seed Oil)

Olej schnący o wysokiej biozgodności ze skórą, który nie jełczeje i reguluje gospodarkę sebum.

Olej z Awokado (Persea Gratissima Oil)

Olej nieschnący bogaty w witaminy $\text{A}$, $\text{B}$, $\text{E}$, $\text{H}$, $\text{K}$ oraz kwas oleinowy; silnie regeneruje i nawilża skórę suchą.

Olej Rycynowy (Ricinus Communis Seed Oil)

Podstawowy składnik metody $\text{OCM}$, stymuluje wzrost włosów i rzęs oraz regeneruje pękającą skórę dłoni i stóp.

Emulsja

Układ fizyczny składający się z dwóch niemieszających się cieczy (fazy rozproszonej i rozpraszającej) oraz emulgatora.

Micele

Agregaty cząsteczek surfaktantów, w których część lipofilowa skierowana jest do środka, a hydrofilowa na zewnątrz.

Emulgatory (tenzydy)

Substancje powierzchniowo czynne o budowie amfifilowej, które zmniejszają napięcie na granicy faz woda/olej i stabilizują emulsję.

Liczba HLB

Równowaga hydrofilowo-lipofilowa określająca polarność emulgatora; wartość $\text{4--6}$ tworzy emulsje $\text{w/o}$, a $\text{8--13}$ tworzy emulsje $\text{o/w}$.

Reguła Bancrofta

Zasada głosząca, że fazą zewnętrzną emulsji staje się ta faza, w której dany emulgator lepiej się rozpuszcza.

Lecytyna

Amfoteryczny emulgator pochodzenia roślinnego (soja) lub zwierzęcego (żółtko jaj), pozwalający na uzyskanie emulsji obu typów.