top 100 werking

acetylsalicylzuur

Irreversibele inhibitie van COX-1 waardoor de aanmaak van tromboxaan A2 wordt verhinderd en vervolgens de plaatjesaggregatie geremd wordt

acetylcysteïne

Verbreekt de disulfidebruggen in het mucus waardoor de mucus-matrix afbreekt en de viscositeit vermindert

Bron van glutathion bij overdosering paracetamol

carbocysteïne

Verbreekt de disulfidebruggen in het mucus waardoor de mucus-matrix afbreekt en de viscositeit vermindert

Adalimumab – Etanercept

Ze binden aan het TNF-α, een cytokine met pro-inflammatoire eigenschappen en betrokken bij ontstekingsprocessen

Zo wordt de binding van TNF–α met TNF-receptoren op het celoppervlak geblokkeerd met een uitgesproken immuunmodulerend effect tot gevolg

Alginezuur

verhoogt de viscositeit van de maaginhoud met als gevolg minder
reflux van maagzuur in de oesophagus

Antacida

Basische stoffen die het zoutzuur in de maag neutraliseren waardoor de maag-pH stijgt en het maagzuur gebufferd wordt

Gliptinen

Remmen het enzym DPP-4 en remmen hiermee inactivatie van humane incretinehormonen GLP-1 en GIP → hierdoor stijgen de plasmaconcentraties van GLP-1 en GIP

Dit stimuleert de glucoseafhankelijke insulinesecretie door β-cellen
van de pancreas en onderdrukt de glucagonafgifte, waardoor bloedglucosespiegels dalen

Eveneens vertraagde maaglediging als gevolg van hogere concentraties endogene incretines

allopurinol

Inhibeert de metabolisatie van xanthine tot urinezuur
door het enzym xanthine oxidase

Amoxicilline

Bactericide door remming van de crosslinking van peptidoglycanen in de celwand, wat uiteindelijk leidt tot lysis en celdood

Relatief breed werkingsspectrum dat zowel Gram-positieve als Gram-negatieve bacteriën bevat

Amoxicilline + clavulaanzuur

Breidt antibacteriële spectrum van amoxicilline uit tot sommige β-lactamase-producerende micro-organismen

Amlodipine – Lercanidipine

Remmen calciuminflux thv gladde spiercellen van coronaire en perifere arteriën

Perifeer geeft dit een bloeddrukverlaging

Dilatatie van de coronaire arteriën geeft een betere coronaire
doorbloeding en bijgevolg een verbeterde zuurstoftoevoer met een verminderde zuurstofbehoefte en energieverbruik als gevolg.

Benzodiazepines

Faciliteren de binding van GABA aan de GABAA-receptor met sedatieve, anxiolytische, hypnotische, spierverslappende en anticonvulsieve eigenschappen als gevolg

DOAC’s

Factor Xa-inhibitoren: reversibele, directe en selectieve inhibitie van geactiveerde factor X (= factor Xa) van de stollingscascade met
als gevolg inhibitie van de fibrinevorming

Statines

Remmen competitief het enzym HMGCoA-reductase dat een essentiële rol speelt bij de synthese van cholesterol in de lever

Dit resulteert in een daling van het LDL en de triglyceriden en een stijging van het HDL wat het proces van atherosclerose afremt of omkeert

Simvastatine moet eerst worden omgezet in de actieve metaboliet

Azithromycine

Bacteriostatisch antibioticum

Voorkomt de RNA–afhankelijke eiwitsynthese door te binden aan de 50S–ribosomale subunit

inhalatiecorticosteroïden: Beclometason - Budesonide – Fluticason

Verminderde de gevoeligheid van weefselreceptoren voor ontstekings- en bronchusvernauwende mediatoren

Remming van infiltratie ontstekingscellen

Spelen een rol bij de vorming van eiwitten die ontstaan en afgifte van prostaglandinen en leukotriënen remmen

Remming degranulatie van mestcellen (via IgE)

Betahistine

Zwak H1-agonistisch en sterke H3-antagonistisch effect in centraal
en autonoom zenuwstelsel

Doorstroming in het binnenoor verbetert

Bilastine - Cetirizine – Desloratadine – Levocetirizine

Antagonisme ter hoogte van de H1-receptor waardoor effect van histamine wordt tegengegaan

Bisacodyl

Stimuleert thv de darm de secretie van elektrolyten en
water waardoor het stoelgangvolume toeneemt en de peristaltiek indirect gestimuleerd wordt

Daarnaast is er ook een direct pro-peristaltisch effect

Cardioselectieve bètablokkers: Bisoprolol - Nebivolol

Blokkeert de β1-adrenoreceptor met als gevolg een verminderde contractiekracht (= negatief inotroop), een verminderde conductiesnelheid en dus lagere hartfrequentie (= negatief chronotroop) en een verlaging van de bloeddruk

Lisdiuretica: Bumetanide - Furosemide

Inhibiteren Na+/K+/2Cl- co-transporter in het stijgende deel van de lis van Henle

Deze transporter zorgt voor het transport van natrium, kalium en calcium van het lumen naar de cellen

Water volgt door osmose

Remming van dit proces geeft een sterk diuretisch effect

Butylscopolamine

Door remming van de werking van acetylcholine ter hoogte van
muscarinereceptoren vermindert tonus en motiliteit van de gladde spieren in het maag-darmkanaal en in de gal- en urinewegen

Calciumcarbonaat

Speelt een belangrijke rol bij het goed functioneren van de spieren en zenuwbanen, bij de botvorming en de bloedstolling

Gliflozines

Remmen selectief de natrium/glucose-cotransporter 2 (SGLT2) in de
proximale niertubuli

Hierdoor vermindert de renale glucosereabsorptie met uitscheiding van glucose (=glucosurie) tot gevolg om op die manier hyperglycemie te behandelen

Daarnaast treedt ook natriumexcretie en waterexcretie (= osmotische diurese) op waardoor cardiale preload, bloeddruk en intraglomerulaire druk verlagen met als gevolg een positief effect bij hartfalen en nierinsufficiëntie

Colecalciferol

Bevordert de absorptie van calcium en fosfaat

Chloorhexidine

Kationisch biguanide met bactericide werking door coagulatie van cytoplasma en beschadiging van celmembraan

Breed spectrum tegen zowel Gram-positieve als Gram-negatieve bacteriën

Codeïne

Wordt door CYP2D6 in de lever deels omgezet tot morfine wat
een sterke μ-receptor agonist is

Dabigatran

Directe trombine-inhibitor die omzetting van fibrinogeen naar fibrine inhibeert

Dexamethason

Anti-inflammatoire werking door upregulatie van de anti-inflammatoire en downregulatie van de pro-inflammatoire genen

Onderdrukt ontstekingsreactie zonder onderliggende aandoening te genezen

Dextrometorphan

Centraal werkend antitussivum dat de hoestprikkel dempt

Diclofenac - Ibuprofen

Inhibeert cyclo-oxygenase (COX)

COX-2 inhibitie is verantwoordelijk voor het anti-inflammatoir, pijnstillend en koortswerend effect

COX-1 inhibitie is verantwoordelijk voor de bijwerkingen t.h.v. de maag, nieren en verhoogt het bloedingsrisico

Domperidon

Dopamine antagonisten blokkeren het effect van dopamine (relaxatie van de maag en contractie van de oesofagale sfincter) en geven een versnelde maaglediging

GLP1-analogen: Dulaglutide – Exenatide – Liraglutide – Semaglutide

Activeren de GLP-1 receptor, dit leidt tot:

- stimulering glucoseafhankelijke insulinesecretie door β-cellen van de pancreas
- onderdrukking glucagonafgifte, waardoor de hepatische glucoseafgifte daalt
- vertraging maaglediging, waardoor glucose uit voedsel minder snel wordt opgenomen
- toename van verzadigingsgevoel en vermindering van het gevoel van trek en honger (liraglutide, semaglutide)

Effect: verlaging van de bloedglucoseconcentratie en voor liraglutide en semaglutide, vermindering van energie-inname met als gevolg gewichtsdaling

Enoxaparine

Antitrombine inactiveert voornamelijk factor IIa en factor Xa van de stollingscascade

LMWH stimuleert het anticoagulerend effect van antitrombine met voornamelijk inactivatie van factor Xa

Escitalopram

Remt selectief de presynaptische heropname van serotonine

PPI

Irreversibele inhibitie van de H+/K+-ATPase in de pariëtale cellen van de maag met als gevolg een verminderde maagzuurproductie

Ethinylestradiol + desogestrel

Deze hormonen onderdrukken de LH en FSH productie met onderdrukking van de ovulatie als gevolg

SABA: Fenoterol – Salbutamol

Stimulatie van de receptor activeert een cascade wat resulteert in relaxatie van de bronchusmusculatuur

Fluconazol

inhibitie van de ergosterolsynthese (= essentieel onderdeel van
celmembraan van schimmels) met als gevolg een verminderde celgroei en replicatie

Foliumzuur

Precursor van het actieve tetrahydrofoliumzuur → deze actieve metaboliet is van belang bij het aminozuur metabolisme

Het is nodig voor de normale productie en rijping van rode bloedcellen en speelt een belangrijke rol bij de DNA- en RNA-synthese

LABA: Formoterol – Salmeterol

Stimulatie van de receptor activeert een cascade wat resulteert in relaxatie van de bronchusmusculatuur

Fosfomycine

blokkeert de eerste synthesestap van de bacteriewand door
inhibitie van het enzym fosfo-enol-pyruvyltransferase

Fusidinezuur

Smalspectrum antibioticum in het bijzonder tegen stafylokokken en werkt bacteriostatisch

Blokkeert de verlengingsfactor G, een factor die nodig is voor de vorming van peptideketens voor de bacteriecelwand

Gliclazide

Stimuleert de insulinesecretie door β-cellen van de pancreas en dit onafhankelijk van de glycemie

Insuline aspart – Insuline glargine

Insuline verlaagt bloedglucose op verschillende manieren:
- Opname van glucose door de cellen neemt toe
- Afgifte van glucose door de lever neemt af
- Glycogeenvorming neemt toe
- Gluconeogenese neemt af
Daarnaast bevordert insuline de eiwitsynthese en remt de lipolyse

Indapamide

Remt de Na+/Cl- cotransporter in de distale tubulus van de nefronen waardoor resorptie van natrium afneemt en diurese
optreedt

SAMA: Ipratropiumbromide

Treedt in competitie met acetylcholine voor inhibitie ter hoogte van de muscarine receptor

Bronchodilatatie door direct relaxerend effect op de gladde spiercellen van de luchtwegen

Blokkade van de muscarinereceptoren biedt eveneens bescherming
tegen prikkels

Latanoprost

Stimuleert de afvoer van kamervocht

Levonorgestrel

Blokkade of uitstel van ovulatie door onderdrukking LH-piek

Enkel effect op ovulatieproces wanneer toegediend vóór het begin van de LH-piek (geen effect wanneer later in de cyclus toegediend)

Ulipristal

Remming of uitstel van ovulatie door onderdrukking LH-piek.

Ook bij toediening onmiddellijk voor ovulatie kan deze uitgesteld worden

Levothyroxine

Een gedeelte van het minder actieve levothyroxine (T4) wordt in de perifere organen omgezet naar het meer actieve liothyronine (T3) waar het zijn effect verkrijgt door binding aan de T3-receptoren

Loperamide

Bindt aan de μ-receptoren in de darmwand

Hierdoor vermindert de darmperistaltiek en neemt vervolgens de absorptie van water en elektrolyten toe

Heeft geen analgetisch effect

Macrogol

Polymeer waarop watermoleculen worden vastgehouden

Bij orale toediening, in combinatie met voldoende vochtinname, verhoogt vloeistofvolume in de darmen en het fecale volume

Hierdoor wordt de feces zachter en neemt de peristaltiek toe

Metformine

- Verhoogt de perifere gevoeligheid voor insuline en het cellulaire glucosegebruik
- Vermindert de glucoseproductie in de lever door remming van de
gluconeogenese en de glycogenolyse
- Remt de resorptie van glucose
- Geen stimulatie van de endogene insuline secretie

Methylfenidaat

Indirect werkend sympathicomimeticum verwant met amfetamine

Methylprednisolon

Bindt aan de glucocorticoïd receptoren waardoor de genexpressie gereguleerd wordt met immunosuppresieve en anti-inflammatoire eigenschappen als gevolg

Miconazol

Remt 14α-demethylase waardoor biosynthese van ergosterol
geïnhibeerd wordt

De verminderde ergosterolsynthese resulteert in een verstoorde membraansynthese, groei en replicatie van gevoelige organismen

Mometason

Topisch glucocorticosteroïd met een lokaal ontstekingsremmende en anti-allergische werking

Nicotine

De nicotine receptor blijft geactiveerd waardoor ontwenningssymptomen bij rookstop zoveel mogelijk voorkomen worden

Otilonium

Antispasmodisch effect op gladde spiercellen van
spijsverteringskanaal

Sterkwerkend opioïd: Oxycodon – Fentanyl - Morfine

Volle agonist ter hoogte van de opioïdreceptoren (μ, ƙ en δ)

De μ- receptor is verantwoordelijk voor het analgetisch effect

Activatie van deze receptor remt de pijntransmissie

Oxymetazoline –Tramazoline – Xylometazoline

Sympathicomimeticum met een direct effect op de α- receptoren en weinig tot geen effect op β-receptoren

Toediening in de neus veroorzaakt decongestie van het neusslijmvlies door lokale vasoconstrictie

Paracetamol

Werkingsmechanisme is niet volledig duidelijk

Perindopril

Inhibitie van ACE waardoor omzetting van Angiotensine I naar Angiotensine II geremd wordt met vasodilatatie en verminderde
aldosteronsecretie als gevolg

Povidon-jood

Complex van jodium, gebonden aan dragermateriaal waaruit elementair jodium langzaam wordt vrijgegeven

Het vrije jodium werkt sterk oxiderend op enzymen en
structurele basiscomponenten van micro-organismen

Het spectrum is breed en omvat (myco)bacteriën, schimmels (vooral Candida spp.), vele virussen en enkele protozoa

Propranolol

Niet-selectieve, sterk lipofiele β-blokker zonder intrinsieke sympathicomimetische activiteit en met membraanstabiliserende eigenschappen

Pseudoefedrine

Veroorzaakt o.a. vasoconstrictie van het neusslijmvlies
door directe en indirecte sympaticomimetische werking op de adrenerge receptoren

Spironolacton

Aldosteron is een mineralocorticoïd dat inwerkt op de aldosteron-receptoren in de distale tubulus van de nieren

Op deze manier wordt de reabsorptie van water en
natrium gestimuleerd met een stijging van de bloeddruk tot gevolg

Dit GM inhibeert dit effect door competitieve inhibitie ter hoogte van de aldosteronreceptoren

Tramadol

Full agonist op de μ-receptor

Zou ook serotonine en noradrenaline reuptake inhiberen wat zou bijdragen aan analgetisch effect bv. bij neuropathische pijn

Trazodon

Serotoninereceptoragonist en remt daarnaast ook de heropname van serotonine

Valproïnezuur

Waarschijnlijk worden de neuronale natrium- en kaliumkanalen geïnhibeerd wat resulteert in het stabiliseren van het rustpotentiaal en een vermindering van de neuronale exciteerbaarhei

Daarnaast zou het de hoeveelheid GABA doen stijgen

Venlafaxine

Remt de heropname van serotonine en noradrenaline in de synaptische spleet

Zolpidem

Z-producten faciliteren de binding van GABA aan de GABA_A-receptor met sedatie tot gevolg

Tmax wordt bereikt na 0,5 à 3 uur