ang sinaunang pamayanan: 1000 BCE - 1565 pt. 3 (mod #4)

🍂🌻

1. tinatayong panahon ng metal sa Pilipinas

2. petsa ng paglikha ng Laguna Copper Plate

3. pagdating ng Islam

4. pagsakop sa Cebu ni Miguel Lopez de Legazpi

SINAUNANG PAMAYANAN CHRONOLOGY:

ano ang nangyari sa mga sumusunod?

1. 1,000 BCE

2. 900 CE

3. 1280

4. 1565

1. sinaunang kabihasnang Pilipino

2. estadong-bayan at ibayong dagat

3. estadong-bayan sa paglaganap ng Islam

SINAUNANG PAMAYANAN CHRONOLOGY:

ano ang nangyari sa mga sumusunod?

1. 1000 BCE - 900 CE

2. 900 - 1280

3. 1280 - 1565

langit, ibabaw ng lupa, ilalim ng lupa

ASPEKTONG PANGKALINANGAN:

itong 3 ang bumubuo sa santinakpan

Langit

3 REHIYON NG SANTINAKPAN:

tirahan ng mga banal ni Bathala (Tag); Diwata (Bis); diyos ng hangin, ulan atbp

Ibabaw ng Lupa

3 REHIYON NG SANTINAKPAN:

lugar ng tao, hayop, halaman ngunit kasama rin ang ilang diwata at anito

Ilalim ng Lupa

3 REHIYON NG SANTINAKPAN:

lamang lupa, paniniwalang parehas ang makikita sa ibabaw at ilalim ng lupa ngunit magkabaligtad;

kapag gabi sa ibabaw ng lupa, sumisikat naman ang araw sa ilalim

Animismo o Anituismo

ASPEKTONG PANGKALINANGAN:

ito paniniwala ng mga sinaunang Pilipino;

ito ay paniniwala sa mga espiritu sa kalikasan

bathala, diwata

2 SPIRITWAL BEINGS:

1. _______ (Tag) – maykapal ng lahat

2. _______ (Bis) – iba’t ibang uri ng diyos

anito (Tag) / umalagad (Bis)

UNDER ANIMISMO:

siya ay mas mababa sa diyos, mga espiritu ng ninuno na kasama at tagapagbantay ng tao

(ibigay ang Tagalog at Bisayang salita)

Tama

TAMA O MALI:

Pinaniniwalaan ng mga sinaunang Pilipino na may kaluluwa sa mga bagay (hal. bangka, armas), hayop at tao.

kaluluwa

ASPEKTONG PANGKALINANGAN:

mula sa salitang dua/ dalawa, ikalawang bahaging

hindi nakikita

•  kalag (Bis); alimaduan (Ifugao); gimukod (Bagobo)

Mali; ito ay dapat bangka imbes na banga

TAMA O MALI:

Batay sa konsepto ng kaluluwa/ alimaduan/ kalag ang paliwanag kung bakit may mga ritwal para sa paggawa ng banga.

humihinga, namamatay

ASPEKTONG PANGKALINANGAN:

1. Para sa ating mga ninuno, ang katawan ay _______, may lakas at pakiramdam.

2. Ang kaluluwa ang hindi ______, tumatawid sa kabilang buhay, bahagi na umaalis sa kanyang kamalayan

catalonan (Tag) / babaylan (Bis)

ASPEKTONG PANGKALINANGAN:

mahahalaga ang kanilang papel sa pagsasagawa ng ritwal, pagsamba, at sakripisyo;

sila ang tagapag-ugnay sa mga rehiyon ng santinakpan

kaluluwa

ASPEKTONG PANGKALINANGAN:

Ang paniniwala rin sa _______ ang batayan ng mga ritwal sa pagluluksa habang naghihintay ng abay sa namatay na tatawid sa kabilang buhay.

• abay o sinasamahan ng bihag/ alipin at mga gamit para sa kaluluwa ng namatay, isinasama sa paglibing ng katawan

bangka

ASPEKTONG PANGKALINANGAN:

ito ay madalas na ginagawang “pantawid” sa mga naglaho na

mula ito sa salitang Austronesian;

laganap sa mga wika sa kapuluan ang _____, bilang katawagan sa anumang uri ng sakayang pandagat

Manunggul Jar

ASPEKTONG PANGKALINANGAN:

ito’y nahuhay sa Manunggul Cave Palawan;

ginawa ito noong 890-71- BCE bilang secondary burial jar (lalagyan na ng mga buto)

mataas

KABABAIHAN SA SINAUNANG PAMAYANAN:

sa kulturang Austronesian, nakaugat ang ______ na pagtingin sa kababaihan;

• mga babae bilang babaylan o manggagamot ng katawan at kaluluwa;

• manghahabi;

• binukot/liyamin na anak na babae mula sa antas ng nahaharing pamilya (datu) at maginoo).

Tama

TAMA O MALI:

Sa sinaunang pamayanan Pilipino, maraming gampanin papel ang kababaihan sa komunidad.

baybayin

isang sinaunang sistema ng pagsulat ng mga Pilipino noong ika-16 & ika-17 na siglo;

uri ng alpasilabaryo o abugida kung saan ang bawat titik ay kumakatawan sa isang pantig;

bahagi ng mag-anak ng sulat Brahmi

Tama

TAMA O MALI:

Ang baybayin ay naglaho dahil sa pagsira ng mga misyonero sa simula ng kolonisasyon.

Mali; sila ay mayroon lamang writing system

TAMA O MALI:

Ang mga sinaunang Pilipino ay parehong may written tradition at writing system.

epiko, bugtong, salawikain, awit

UNDER PANITIKAN:

May panitikan ang sinaunang pamayanan sa porma ng:

1. ______ (kuwento ng bayani/ bagani)

2. ______ (bilang palaisipan)

3. ______ (upang magbigay ng aral sa buhay

4. ______ (paghayag ng mga kaganapan o gawain, dasal, ritwal o damdamin)

Hindu-Buddhist

INDIANISASYON SIMULA NOONG DANTAON 10:

noong dantaon 10, papasok sa Pilipinas ang impluwensiyang _______ bunga ng kalakalan & ugnayang maritimo

Malay-Sanskrit

INDIANISASYON SIMULA NOONG DANTAON 10:

ito ang ugat ng mga titulong pulitikal tulad ng rajah, hari, maharlika, dayang (prinsesa), Batara, Salipada, Sipad, Jayadewa at Paduka

Malay-Sanskrit

INDIANISASYON SIMULA NOONG DANTAON 10:

ito ang ugat ng ilang salita sa relihiyon tulad ng Bathala, diwata, diwa, tala, at Naga.

pari o brahman at mangangalakal

INDIANISASYON SIMULA NOONG DANTAON 10:

pumasok ang mga ideyang Hindu-Buddhist sa pakikipag-ugnayan ng mga katutubo sa mga Indian na _______ (______) at ________

Hinayana/Theravada buddhism at hinduism

INDIANISASYON SIMULA NOONG DANTAON 10:

noong 500 BCE - 600 CE lumaganap ang H______/T____ _______ at _______ sa rehiyon

900 CE

INDIANISASYON SIMULA NOONG DANTAON 10:

tinatayag circa _____ CE ng impluwensiyang Indian sa Pilipinas

Mali; dinala ito ng mga misyonero at mangangalakal

TAMA O MALI:

Ang Islamisasyon ay dinala sa Pilipinas upang masakop ito.

Sufi Islam

ISLAMISASYON SA PILIPINAS NOON 1280:

mystical and inner dimension of Islam that focuses on purifying the heart and seeking a direct, personal experience of divine love and knowledge

Tama

TAMA O MALI:

Ang Islamisasyon ng Pilipinas ay kasama ang mga:

• pag-aasawa sa mga uring maginoo at pinuno ng komunidad

• pagtatag ng moske at madrasa bago ang sultanato o institusyong pulitikal

Tuan Masha’ika

ISLAMISASYON SA PILIPINAS NOON 1280:

Malay Muslim na dumating sa Sulu noong 1280 at napangasawa ang anak ni Rajah Sipad ng Sulu

Karim ul-Makhdum

ISLAMISASYON SA PILIPINAS NOON 1280:

Misyonerong Muslim na dumating sa Sulu noong 1380 at nagtayo ng moske sa Tawi-Tawi

Rajah Baguinda Ali

ISLAMISASYON SA PILIPINAS NOON 1280:

Muslim na prinsepe mula Menangkabaw, Sumatra na dumating sa Sulu noong 1390

pag-aasawa sa naghaharing pamilya at pangangaral

ISLAMISASYON SA PILIPINAS NOON 1280:

sa paraang ito naipunla ang isang bayang binubuo ng mga Muslim sa Sulu

Mali; sila ang pinakamahigpit na lumaban

TAMA O MALI:

Ang mga sultanato sa timog Pilipinas ang hindi lumaban sa mga Espanyol hanggang sa dantaon 19, at nanatili ang kanilang tradisyon ng pangangayaw.

Mohammad

RELIHIYON NG ISLAM:

ang propeta at tagapagtatag nito, na isinilang sa Mecca noong 571 CE at namatay noong 632 CE

Shahada

5 HALIGI NG ISLAM:

pananampalataya sa iisang Diyos, si Allah at si Mohammad na kanyang piniling sugo

Salat

5 HALIGI NG ISLAM:

pagdarasal ng 5 beses araw

Zakat

5 HALIGI NG ISLAM:

pagtulong sa kapwa

Sawm

5 HALIGI NG ISLAM:

panahon ng pag-ayuno (fasting) tuwing Ramadan

Hajj

5 HALIGI NG ISLAM:

paglalakbay sa Mecca

Ferdinand Magellan

Ang maagang katolisismo ay nangyari pagdating ng ekspedisyon ni ______

Ferdinand Magellan

MAAGANG KATOLISISMO:

si ________ ay ipinanganak noong 1480 sa Portugal

1505, 1511

FERDINAND MAGELLAN:

• _______: unang paglalakbay sa ilalim ng Portugal tungong India.

• _____: nakarating sa Malacca mula India

5 barko: Trinidad, San Antonio, Concepcion, Victoria, Santiago

EKSPEDISYONG MAGELLAN (1519-1522) UNDER SPAIN:
ito ang nangyari noong 1519

• 5 barko: T_____, S__ A_____, C____, V____, S_____ (may 247 kasapi)

Lapulapu vs. Humabon

EKSPEDISYONG MAGELLAN (1519-1522) UNDER SPAIN:
ito ang nangyari noong April 27, 1521

• labanan sa Mactan: ______ vs. ______ kung saan napaslang si Magellan

Juan Sebastian del Cano

EKSPEDISYONG MAGELLAN (1519-1522) UNDER SPAIN:
ito ang nangyari noong September 8, 1522

• nakabalik si _________ at 17 na iba pa lulan ng Victoria. Matagumpay na unang circumnavigation

con la cruz y espada - conquistador & fraile

EKSPEDISYONG MAGELLAN (1519-1522) UNDER SPAIN:

dual method of Spanish colonization in the Americas and the Philippines, where military conquest (the sword) and religious conversion (the cross) worked hand in hand

unang misang Katoliko

EKSPEDISYONG MAGELLAN (1519-1522) UNDER SPAIN:

ito ang nangyari noong March 31, 1521

• ______ ______ _____ pinangasiwaan ni Padre Pedro de Valderrama sa Limasawa.

  • dumalo sa misa sina Rajah Kolambu ng Limasawa at Rajah Siagu ng Butuan. Nabinyagang Katoliko silang dalawa.

Tama

TAMA O MALI:

Ang mga sumusunod ay nangyari noong Ekspedisyong Magellan:

1. unang binyagan din sila Rajah Humabon(Cebu), Hara Humamay (asawa ni Humabon).

2. Pagtamin ng krus at pagtanggap ng imahen ng Sto Niño

sandugo

EKSPEDISYONG MAGELLAN (1519-1522) UNDER SPAIN:

Mahalaga dahil nangangahulugan ng pagkikipagkapwa,

pagbuo ng kapatiran, pagkamit ng kapayapaan;

May pangako ng kooperasyon at pagtutulungan

Tama

TAMA O MALI:

Noong 1521, sina Rajah Kulambo (Limasawa), Rajah Siagu (Butuan), at Humabon (Cebu) ay nalinlang ni Magellan sa pakay nitong pakikipagtulungan kaya naganap ang sandugo.

Tama

TAMA O MALI:

Para kay Magellan, ang sandugo ay hindi lamang pakikipagtulungan kundi unang hakbang sa pananakop.

Tama

TAMA O MALI:

Walang malalaking monumento at gusali sa Pilipinas ngunit bumuo ng kabihasnang maritimo at agrikultural ang sinaunang Pilipino bilang pag-angkop sa kapaligiran na tropikal at kapuluan.