gesch trimester 3

Wat betekent vazalliteit?

Een systeem waarbij een vrije man trouw zweert aan een heer en daarvoor bescherming krijgt.

Wie is een vazal?

Een vrije man die trouw heeft gezworen aan een heer.

Waarom werd iemand vazal?

Voor bescherming en levensonderhoud.

Wat zijn de plichten van een heer?

Zijn vazal beschermen en ondersteunen.

Wat zijn de plichten van een vazal?

Dienen, gehoorzamen en trouw blijven aan zijn heer.

Hoe lang duurde de overeenkomst tussen heer en vazal meestal?

Levenslang.

Wat is een leen?

Iets dat een leenheer aan een leenman geeft in ruil voor trouw en diensten.

Wat is een grondleen?

Een stuk grond of een gebied.

Wat is een ambtsleen?

Een belangrijke functie of ambt.

Wat is een geldleen?

Een geldbedrag dat in leen wordt gegeven.

Wie is een leenheer?

De persoon die een leen uitdeelt.

Wie is een leenman?

De persoon die een leen ontvangt.

Waarom deelt een leenheer lenen uit?

Om trouwe helpers, bestuurders en soldaten te krijgen.

Wat gebeurde normaal met een leen na de dood van de leenman?

Het ging terug naar de leenheer.

Wat is een kroonvazal?

Een vazal die rechtstreeks trouw heeft gezworen aan de koning.

Wie waren de kroonvazallen?

De vazallen van de koning zelf.

Wat is een achterleenman of achtervazal?

Een leenman die een leen ontvangt van een andere leenman.

Hoe ontstonden achterleenmannen?

Doordat leenmannen zelf ook lenen begonnen uit te delen.

Aan wie moest een achterleenman gehoorzamen?

Aan zijn directe leenheer.

Moest een achterleenman automatisch de koning gehoorzamen?

Nee, alleen zijn directe leenheer.

Wat is feodaliteit?

Een andere naam voor het leenwezen.

Wie konden leenheer en leenman zijn?

Alleen edelen.

Waarom gaf een leen veel macht aan een leenman?

Omdat het rijkdom en invloed opleverde.

Hoe werd een leger in de middeleeuwen samengesteld?

Uit een leenheer en zijn leenmannen.

Waarom werden leenmannen populairder dan hun leenheer?

Omdat zij vaak de bevolking beschermden tegen aanvallen.

Welke invallers zorgden ervoor dat leenmannen belangrijker werden?

De Vikingen.

Waarom bedreigde het leenwezen de macht van de koning?

Omdat leenmannen steeds rijker en machtiger werden.

Waarom verloren koningen controle over hun rijk?

Omdat leenmannen zich als onafhankelijke heersers gingen gedragen.

Waarom wilden leenmannen hun leen doorgeven aan hun kinderen?

Omdat ze het als hun eigen bezit begonnen te zien.

Waarom konden sommige leenmannen hun eigen zin doen?

Omdat ze trouw hadden gezworen aan meerdere leenheren.

Wat is een kroondomein?

Het gebied dat rechtstreeks door de koning wordt bestuurd.

Waarom was de Franse koning in de middeleeuwen niet erg machtig?

Omdat machtige leenmannen een groot deel van het land bestuurden.

Geef een voorbeeld van een leenheer en leenman.

De Franse koning was leenheer van de Vlaamse graaf.

Welke drie soorten lenen moet je kennen?

Grondleen, ambtsleen en geldleen.

Leg in eigen woorden uit wat vazalliteit betekent.

Een band waarbij een vrije man trouw zweert aan een heer in ruil voor bescherming.

Leg uit waarom een leenheer een leen uitdeelt.

Om trouw, hulp en militaire steun te krijgen.

Leg uit hoe het leenwezen zich uitbreidde.

Leenmannen gaven zelf lenen aan anderen waardoor een hiërarchie ontstond.

Leg uit hoe het leenwezen de macht van de koning bedreigde.

Leenmannen werden steeds machtiger en gehoorzaamden de koning minder.

Wat is het verschil tussen een leenheer en een leenman?

Een leenheer geeft een leen, een leenman ontvangt een leen.

Wat is het verschil tussen een leenman en een kroonvazal?

Een kroonvazal is een leenman die rechtstreeks van de koning afhankelijk is.

Wat zijn de directe oorzaken van bevolkingsgroei of -daling?

Hongersnood, ziekten, epidemieën, oorlogen, sterfte en geboorten.

Wat zijn indirecte oorzaken van bevolkingsevolutie?

Klimaatveranderingen, misoogsten, handelscontacten, landbouwopbrengsten en voedselvoorziening.

Wat is het verschil tussen een directe en een indirecte oorzaak?

Een directe oorzaak beïnvloedt onmiddellijk het bevolkingsaantal, een indirecte oorzaak beïnvloedt factoren die het bevolkingsaantal veranderen.

Wat betekent continuïteit in de bevolkingsevolutie?

Dat bepaalde kenmerken, zoals kwetsbaarheid voor ziekte, oorlog en hongersnood, blijven bestaan.

Wat betekent verandering in de bevolkingsevolutie?

Dat de bevolkingsontwikkeling anders verloopt dan vroeger, bijvoorbeeld door een sterkere groei.

Hoe evolueerde de bevolking tussen 200 en 700?

De bevolking daalde.

Geef twee oorzaken voor de bevolkingsdaling tussen 200 en 700.

Germaanse invallen en een kouder klimaat.

Hoe evolueerde de bevolking tussen 700 en 1300?

De bevolking steeg sterk.

Waarom groeide de bevolking tussen 700 en 1300?

Door een warmer klimaat, hogere landbouwopbrengsten en minder invallen en epidemieën.

Hoe evolueerde de bevolking tussen 1300 en 1400?

De bevolking daalde sterk.

Welke gebeurtenissen veroorzaakten de bevolkingsdaling tussen 1300 en 1400?

Hongersnood, de Honderdjarige Oorlog en de pest.

Hoe evolueerde de bevolking tussen 1400 en 1900?

De bevolking groeide opnieuw sterk.

Wat zijn structurele oorzaken?

Oorzaken die langdurig aanwezig zijn in de samenleving.

Geef twee voorbeelden van structurele oorzaken.

Lage landbouwproductiviteit en klimaatomstandigheden.

Wat zijn incidentele oorzaken?

Tijdelijke of eenmalige gebeurtenissen die de bevolking beïnvloeden.

Geef drie voorbeelden van incidentele oorzaken.

Oorlog, hongersnood en pestepidemieën.

Wat is een vicieuze cirkel?

Een situatie waarbij problemen elkaar versterken en blijven veroorzaken.

Hoe leidde hongersnood tot meer ziekten?

Mensen kregen minder voedsel, verzwakten en werden sneller ziek.

Hoe leidden ziekten tot meer hongersnood?

Minder gezonde mensen konden werken, waardoor de voedselproductie daalde.

Waarom waren hongersnood en ziekten een vicieuze cirkel?

Omdat ze elkaar voortdurend versterkten.

Wat was de Zwarte Dood?

Een grote pestepidemie in de 14e eeuw die miljoenen mensen doodde.

Wanneer bereikte de pest Europa?

In 1347.

Hoeveel mensen stierven ongeveer door de pest in West-Europa?

Ongeveer 40 miljoen mensen.

Welke drie vormen van pest bestonden er?

Longpest, builenpest en zwarte pest.

Hoe werd de longpest verspreid?

Via speekseldruppels in de lucht.

Wat zijn kenmerken van de builenpest?

Opgezwollen lymfeklieren en builen op het lichaam.

Wat gebeurt er bij de zwarte pest?

De bacterie komt in het bloed terecht en veroorzaakt inwendige bloedingen.

Waar ontstond de pest oorspronkelijk?

In Azië.

Hoe verspreidde de pest zich naar Europa?

Via handelsroutes.

Welke gebieden werden als eerste getroffen door de pest in Europa?

De havensteden aan de Middellandse Zee.

Wanneer bereikte de pest de Nederlanden?

Rond 1349.

In welke richting verspreidde de pest zich door Europa?

Van zuidoost naar west en vervolgens naar noord Europa.

Wat betekent standplaatsgebondenheid?

Dat mensen gebeurtenissen verklaren vanuit hun eigen tijd, plaats en kennis.

Hoe verklaarden veel middeleeuwers de pest?

Als een straf van God.

Wie waren de flagellanten?

Mensen die zichzelf geselden om boete te doen voor hun zonden.

Waarom trokken flagellanten rond?

Omdat ze dachten dat ze zo Gods straf konden afwenden.

Wie kregen vaak de schuld van de pest?

De joden.

Waarom werden joden vervolgd tijdens de pest?

Omdat men dacht dat zij waterputten hadden vergiftigd.

Wat is volgens historici de echte oorzaak van de pest?

Een bacterie die zich verspreidde via vlooien en handelscontacten.

Waarom kon de pest zich snel verspreiden?

Door intensieve handelscontacten en slechte hygiëne.

Leg het verschil uit tussen de middeleeuwse en de moderne verklaring van de pest.

Middeleeuwers zagen de pest als een straf van God, historici verklaren ze door bacteriën en verspreiding via handel.

Wat was een belangrijke oorzaak van de Frans-Vlaamse oorlog?

Het conflict tussen de Vlaamse graaf en de Franse koning.

Waarom ontstond er een conflict tussen de Vlaamse graaf en Filips de Schone?

Omdat de graaf handel bleef voeren met Engeland ondanks het verbod van de Franse koning.

Wie was Filips de Schone?

De Franse koning.

Waarom was handel met Engeland belangrijk voor Vlaanderen?

Omdat Vlaanderen daardoor rijk werd.

Wat deed Filips de Schone met de Vlaamse graaf?

Hij liet hem gevangennemen.

Welke twee groepen stonden tegenover elkaar in Vlaanderen?

De rijke handelaars en de arme ambachten.

Waarom steunden de handelaars de Franse koning?

Omdat ze minder last wilden hebben van de belastingen van de Vlaamse graaf.

Waarom steunden de ambachten de Vlaamse graaf?

Omdat ze zich oneerlijk behandeld voelden.

Wie waren de leliaards?

De aanhangers van de Franse koning.

Wie waren de klauwaards?

De aanhangers van de Vlaamse graaf.

Waar komt de naam leliaards vandaan?

Van de lelie in het Franse wapenschild.

Waar komt de naam klauwaards vandaan?

Van de klauwen van de Vlaamse leeuw.

Wat waren de Brugse Metten?

Een opstand waarbij klauwaards Franse soldaten en leliaards doodden.

Wanneer vonden de Brugse Metten plaats?

Op 18 mei 1302.

Waarom zijn de Brugse Metten belangrijk?

Ze vormden de aanleiding voor de Guldensporenslag.

Wanneer vond de Guldensporenslag plaats?

Op 11 juli 1302.

Waar vond de Guldensporenslag plaats?

Bij Kortrijk.

Waarom dacht men dat Frankrijk zou winnen?

Omdat Frankrijk veel sterke ridders had.

Hoe bereidden de Vlamingen zich voor op de slag voor?

Ze stelden zich op achter twee beken.