เคมีอินทรีย์และพอลิเมอร์ (Organic Chemistry and Polymers)

แฟลชการ์ดคำศัพท์และนิยามสำคัญเรื่องสมบัติของสารประกอบอินทรีย์ พอลิเมอร์ ยางธรรมชาติ ยางสังเคราะห์ และเส้นใย

โฮโมพอลิเมอร์ (Homopolymer)

พอลิเมอร์ที่ประกอบด้วยมอนอเมอร์เพียงชนิดเดียว เช่น แป้ง พอลิเอทิลีน ($PE$) และพอลิโพรพิลีน ($PP$)

โคพอลิเมอร์ (Copolymer)

พอลิเมอร์ที่ประกอบด้วยมอนอเมอร์ต่างชนิดกัน เช่น โปรตีน ไนลอน ($Nylon\,6,6$) และยางเอสบีอาร์ ($SBR$)

ปฏิกิริยาพอลิเมอไรเซชันแบบเติม (Addition Polymerization)

ปฏิกิริยาการเกิดพอลิเมอร์จากมอนอเมอร์ที่มีพันธะคู่ โดยเปลี่ยนพันธะคู่เป็นพันธะเดี่ยวและไม่มีการกำจัดส่วนใดออก

ปฏิกิริยาพอลิเมอไรเซชันแบบควบแน่น (Condensation Polymerization)

ปฏิกิริยาการเกิดพอลิเมอร์จากมอนอเมอร์ที่มีหมู่ฟังก์ชันมากกว่า $1$ หมู่ โดยมีสารโมเลกุลเล็ก เช่น $H_2O$, $HCl$ หรือ $NH_3$ หลุดออกมา

พอลิเมอร์แบบเส้น (Linear Polymer)

โครงสร้างพอลิเมอร์ที่มีสายโซ่ยาวตรง จัดเรียงชิดกันได้ดี มีความหนาแน่นและจุดหลอมเหลวสูง ลักษณะแข็งและเหนียวกว่าโครงสร้างอื่น

พอลิเมอร์แบบกิ่ง (Branched Polymer)

โครงสร้างพอลิเมอร์ที่มีสายโซ่กิ่งยื่นออกจากสายหลัก ทำให้มีความหนาแน่นและจุดหลอมเหลวต่ำ มีความยืดหยุ่นสูง

พอลิเมอร์แบบร่างแห (Network Polymer)

โครงสร้างพอลิเมอร์ที่มีพันธะเชื่อมโยงระหว่างสายโซ่เป็นตาข่าย มีความแข็งแกร่งมากแต่เปราะหักง่าย เมื่อได้รับความร้อนจะไม่หลอมเหลว

เทอร์โมพลาสติก (Thermoplastic)

พลาสติกที่มีโครงสร้างแบบเส้นหรือแบบกิ่ง อ่อนตัวเมื่อได้รับความร้อนและแข็งตัวเมื่ออุณหภูมิลดลง สามารถนำกลับมาขึ้นรูปใหม่ได้

พลาสติกเทอร์โมเซต (Thermosetting Plastic)

พลาสติกที่มีโครงสร้างแบบร่างแห ทนความร้อนและความดันได้ดี เมื่อได้รับความร้อนสูงจะไม่หลอมเหลวแต่จะแตกและไหม้ ไม่สามารถนำกลับมาขึ้นรูปใหม่ได้

ไอโซพรีน (Isoprene)

มอนอเมอร์ที่เป็นส่วนประกอบสำคัญของยางธรรมชาติ มีสูตรเคมีคือ $C_5H_8$

กระบวนการวัลคาไนเซชัน (Vulcanization)

การปรับปรุงคุณภาพยางโดยการทำปฏิกิริยากับกำมะถันที่อุณหภูมิสูง เกิดการเชื่อมขวาง ($Crosslink$) ระหว่างสายพอลิเมอร์ ทำให้ยางทนความร้อนและคืนตัวได้ดีขึ้น

พลาสติกไซเซอร์ (Plasticizer)

สารเติมแต่งที่แทรกระหว่างสายพอลิเมอร์เพื่อลดแรงยึดเหนี่ยว ช่วยลดจุดหลอมเหลว เพิ่มความยืดหยุ่น โค้งงอได้ดี และไม่แตกหักง่าย

ไคโตซาน (Chitosan)

พอลิเมอร์ที่เตรียมได้จากไคติน ($Chitin$) โดยทำปฏิกิริยากับ $NaOH$ ทำให้ละลายน้ำได้ดีขึ้นและนำไปใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น

พอลิเมอร์นำไฟฟ้า (Conducting Polymer)

พอลิเมอร์ที่มีโครงสร้างเคมีเป็นพันธะเดี่ยวสลับพันธะคู่ หรือมีวงแอโรแมติก ทำให้อิเล็กตรอนกระจายตัวและเคลื่อนที่ได้ทั่วทั้งสายโซ่

ยางเอสบีอาร์ (SBR)

ยางสไตรีนบิวทาไดอีน ซึ่งเป็นโคพอลิเมอร์ที่ได้จากปฏิกิริยาระหว่างสไตรีนกับบิวทาไดอีน มีสมบัติทนการขัดถู นิยมใช้ทำยางรถยนต์

ซิลิโคน (Silicone)

พอลิเมอร์ที่ประกอบด้วยซิลิคอน ($Si$) และออกซิเจน ($O$) มีสมบัติสลายตัวยาก ไม่ว่องไวต่อปฏิกิริยาเคมี และทนต่อการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ

เรยอน (Rayon)

เส้นใยกึ่งสังเคราะห์ที่ผลิตจากเซลลูโลสผ่านกระบวนการคิวปราโมเนียม มีสมบัติน้ำหนักเบา ไม่อมความร้อน และดูดซับเหงื่อได้ดี