popyt, podaż, cena rownowagi

Gospodarka naturalna

Typ gospodarki, w której producent wytwarza dobra w celu bezpośredniego zaspokajania własnych potrzeb

Główne przesłanki wymiany

• Specjalizacja działalności gospodarczej oraz podział pracy i zasobów

• Realizacja procesu wytwarzania przez odrębne podmioty własności

Towar

Każde dobro będące przedmiotem wymiany

Rodzaje wymiany

• Bezpośrednia

• Pośrednia (przy użyciu pieniądza)

Pieniądz

Każdy środek powszechnie akceptowany jako ekwiwalent innych towarów

Realizacja wymiany

Przeniesienie wszelkich praw własności do danego towaru od osoby sprzedającej do osoby nabywcy

Rynek

To forma nawiązywania kontaktów między kupującymi a sprzedającymi w celu ustalenia warunków wymiany

Idealne funkcjonowanie rynku

Ilustruje model doskonałej konkurencji

Główne założenia modelu rynku doskonałej konkurencji

• Duża liczba nabywców i sprzedawców

• Towar jednorodny

• Pojedynczy uczestnik runku nie ma wpływy na zmianę ceny

• Uczestnicy rynku są doskonale poinformowani

• Swoboda wejścia na rynek i wyjścia z niego

Popyt

To ilość danego dobra jaką nabywcy są gotowi zakupić przy różnych poziomach ceny dobra

Jaki może być popyt

• Efektywny

• Potencjalny

• Funkcjonalny

• Niefunkcjonalny

Prawo popytu

W miarę wzrostu ceny danego dobra, nabywana ilość tego dobra w danym czasie zmniejsza się (ceteris paribus), w miarę spadku ceny zwiększa się ilość nabywana tego dobra (ceteris paribus)

Krzywa popytu

Odchylenia od prawa popytu

Ilość nabywana dobra rośnie wzrasta ze wzrostem jego ceny

Paradoks Veblena

Wzrost ceny zwiększa atrakcyjność dobra, wysoka cena jest głównym powodem zakupu

Paradoks Giffena

Gdy cena dobra podstawowego rośnie, rośnie również popyt

Paradoks spekulacyjny

Cena danego dobra rośnie, konsumencki kupują więcej w obawie że później będzie jeszcze drożej

Popyt niefunkcjonalny

Owczy pęd, efekt snobizmu, efekt Veblena

Podaż

Ilość danego dobra jaką sprzedający gotowy jest zaoferować przy różnych poziomach ceny tego dobra

Prawo podaży

W miarę wzrostu ceny danego dobra ilość tego dobra oferowana w danym czasie na sprzedaż rośnie (ceteris paribus), w miarę spadku ceny dobra jego ilość oferowana maleje

Krzywa podaży

Czynniki pozacenowe wpływające na popyt

• Zmiana ceny

• Zmiana dochodów nabywców

• Moda, zwyczaje, reklama

• Zmiana liczby ludności

• Przewidywania zmian cen (nabywcy)

Spadek popytu

Czynniki pozacenowe wpływające na podaż

• Zmiana kosztu wytwarzania

• Postęp technologiczny

• Regulacje państwa

• Zmiana liczby firm

• Przewidywania zmian cen (sprzedawcy)

Wzrost podaży

Cena równowagi rynkowej

Cena, przy której ilość dobra jaką nabywcy są gotowi zakupić zrównuje się z oferowaną jego ilością

Cena „czyszcząca” rynek danego dobra, bo usuwa stany nierównowagi

Równowaga rynkowa: Pr- cena równowagi, Qr- ilość dobra w stanie równowagi rynkowej

Cena ukształtowana w wyniku swobodnej gry sił rynkowej to cena

Wolnorynkowa lub wolna

Ceny administrowane (regulowane), są regulowane przez

• Organ regulujący (UKE)

• Samorządy (wywóz śmieci)

• Ministra zdrowia (leki)

Cena maksymalna

Poziom ceny ustanowiony przez państwo. Powyżej dane dobro nie może być sprzedawane. Niżej niż cena równowagi

Cel ceny maksymalnej

Ochrona nabywców

Skutek ceny maksymalnej

Niedobór, konieczność dalszej interwencji państwa (budowa mieszkań komunalnych)

Cena maksymalna (wykres)

Cena minimalna

Poziom ceny ustanowiony przez państwo, poniżej którego dane dobro nie może być sprzedawane. Jest wyższa od ceny równowagi rynkowej

Cel ceny minimalnej

Ochrona producentów, ochrona pracowników (płaca minimalna)

Skutek ceny minimalnej

Nierównowaga na rynku, nadwyżka ilości oferowanej

Uzasadnienie dla cen minimalnych

Stosowanie powinno być przejściowe, np. w okresach wyjątkowego urodzaju, gdy ceny spadają do bardzo niskiego poziomu i jednocześnie moce produkcyjne w rolnictwie są optymalne

Cena minimalna (wykres)