actoren in de rechtshaving

saai, maar toch nodig blijkbaar

rechtshandhaving

het handhaven van wetten en regels met 2 paradigmas: straffen en doen naleven.

actoren in de rechtshandhaving

functionarissen van verschillende instanties die een officiële taak hebben bij de handhaving van het (straf)recht en de vervolging en afdoening van strafbare feiten.

beangrijkste hoofdfuncties strafrechtspleging

resocialisatie en repressie

3 periodes in de ontwikkeling van de politie

1. duale, lokale stelsel met gemeentepolitie en rijkspolitie.
2. decentraal tenzij, regionaal stelsel met 25 autonome korpsen en 1 landelijk korps


1. nationale centrale politie met 1 politiekorps en 10 regionale eenheden.

duale politie nu

er is een gemeentelijk handhavingsapparaat met een eigen lokale vorm van handhaving en toezicht en een nationale politie

3 hoofdtaken politie

1. hulpverlening (intake & service en noodhulp)
2. handhaving openbare orde en strafrechtelijke van de rechtsorde
3. opsporing

kerntakendebat

op welke taken moet de politie focussen? Moet er een smalle of juist brede taakopvatting zijn? Risico’s geloofwaardigheid, afstand tot burger, kennis/kwaliteit.

grootschalige openbare orde handhaving

1. public order management
2. crowd management
3. crowd control
4. riot control

3 soorten delicten

1. veel voorkomende delicten
2. high impact crime
3. samenleving ondermijnende criminaliteit

3 soorten aanpakken van criminaliteit

1. probleemgericht: proactief: programmagericht en haalzaken
2. incidentgericht: reactief: brengzaken en aangiftecriminaliteit
3. persoonsgericht: met verschillende instanties kijken hoe en persoon uit de criminaliteit gehaald kan worden.

bij de opsporing zijn er 3 crississen

1. integriteit: strenge regulering bijzondere opsporingsbevoegdheden
2. kwaliteit: gerechtelijke dwalingen, er moeten mensen tegenspraak en scenario bedenken.
3. effectiviteit: laag ophelderingspercentage, doorgeschoten bureaucratisering en toename aan complexiteit van misdrijven.

Externe toezichthouders

vallen niet onder het gezag van de overheid en zijn geen opsporingsinstanties, maar hebben wel verregaande handhavingsinstrumenten.

punitieve/repressieve handhavingsstrategie

afschrikking en leedtoevoeging

coöperatieve/preventieve handhavingsstrategie

voorlichting, onderhandeling en overleg tot regelnaleving

4 bijzondere opsporingsdiensten

1. FIOD: fiscale inlichting- en opsporingsdiensten
2. ILT-IOD: inlichtingen- en opsporingsdienst van de inspectie leefomgeving en transport
3. NVWA-IOD: Inlichtingen- en opsporingsdienst van de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit
4. SZW: Opsporing van de inspectie sociale zaken en werkgelegenheid.

FIOD

opsporingsdienst van de belastingdienst, goederen douane, financiële fraude, witwassen, cybercrime, auteursrecht muziek, film en software, georganiseerde criminaliteit, terroisme en corruptie.

ILT-IOD

Regelgeving op gebied van milieu, woningcorporaties, werkgebied van andere directies die de ILT stelselmatig overtreden.

NVWA-IOD

dierenwelzijn, alcohol, tabak, natuur, landbouw en voedselveiligheid, volksgezondheid, welzijn en sport

SZW

fraude met volksverzekeringen, sociale voorzieningen en arbeidsmarktregelingen. Ook valse papieren en contracten en frauduleuze uitzendbureaus.

integrale aanpak

op lokaal, regionaal, landelijk en internationaal niveau.

4 manieren van financiële toezicht

1. systeemtoezicht: bewaken stabiliteit van het financiële stelsel
2. prudentieël toezicht: naleving van bedrijfseconomische normen binnen financieel stelsel wordt bewaakt en gemonitord.
3. integriteitstoezicht: voorkomen misbruik financieel stelsel voor criminele doeleinden.
4. gedragstoezicht: marktprocessen verlopen volgens de regels en klanten worden beschermd.

zsm-afdoening

ketenpartneroverleg op ZSM-locatie en door OvJ wordt meteen een beslissing gemaakt.

opportuniteitsbeginsel

wel of niet vervolgen

Parket-Generaal

hoofdkantoor van de landelijke leiding van het OM. Bestaat uit het college van procureurs-Generaal en ambtelijke staf met aan het hoofd de hoofdofficier van justitie.

resortsparket

met advocaatgeneralen, na hoger beroep uit eerste aanleg

hoofdtaken OvJ

1. opsporing strafbare feiten
2. vervolging verdachten: beleidssepot (niet wenselijk te vervolgen) of technisch sepot (te weinig bewijs)
3. toezicht tenuitvoerlegging strafvonnissen: uitvoeren voorwaardelijke straf wanneer de voorwaarden zijn overtreden.

dubbele pet OvJ

persoon moet zowel een crimefighter zijn als een magistraat

manieren om fouten in Pv te voorkomen

rechters moeten zich duidelijker hierover uitspreken en openbaar maken.

advocaten mogen bij het verhoor zijn en zo controle uitvoeren.

Ook digitale bewaking kan controle uitoefenen.

invloed schiedammerparkmoord

meer eisen aan PV, vraag-antwoordvorm en opnames

pluralisering politiefunctie

overdracht handhaving publieke orde aan nieuwe gemeentelijke toezichthouders en handhavers.

4 redenen waardoor vraag naar lokaal toezicht is toegenomen

1. veiligheid heeft grote economische betekenis
2. evenementenmaatschappij
3. groei ‘kleine criminaliteit’
4. groeiende anonimiteit

secondairy gains

gemeenten kunnen door afschuiving werk zelf bepalen waar handhaving en toezicht moeten worden in gezet.

\`4 risico’s duale stelsel

1. fragmentering
2. onoverzichtelijk geheel voor burgers
3. mindere geloofwaardigheid
4. financiële kwetsbaarheid van toezichthouders en handhavers

operationele regie en beleidsmatige regie van de politie in de handen van wie?

operationele regie is in de handen van de politie en beleidsmatige regie ligt bij de gemeenten

ontwikkeling advocatuur

van een passieve actor naar een zelfstandige, gespecialiseerde en assertieve factor

5 kernwaarden advocatuur

onafhankelijkheid, principiële partijdigheid, deskundigheid, integriteit en vertrouwelijkheid

functies advocaat

bijstand in brede zin: consultatiebijstand en verhoorbijstand maar ook het regelen van praktische zaken.

rechten en plichten advocaat

vrij verkeer van communicatie, verschoningsrecht, geheimhoudingsplicht, geen aangifteplicht, geen blijk van belangenverstrengeling en equality of arms.

vrij beroep

eigen verantwoordelijkheid uitvoering en professioneel onafhankelijk an de staat, politiek en rechter.

dekens

voorzitters van 11 lokale advocatenordes

nemo-teneturbeginsel

geen verdachte hoeft mee te werken aan haar eigen veroordeling

bruyninckx-richtlijnen

richtlijnen ter voorkoming van betrokkenheid van de advocaat bij criminele handelingen

tweestrijd bij advocaten

ze krijgen vanuit het EVRM steeds meer rechten, maar staan wel enorm onder druk door alle bezuinigingen.

functies strafrecht

1. instrumenteel: om de maatschappij te controleren
2. functionalistisch: met maatschappelijk nut
3. voorkoming eigenrichting
4. onafhankelijke en onpartijdig persoon beslis over conflicten
5. bescherming rechtsstaat

raad voor de rechtspraak

onafhankelijke buffer tussen rechtspraak en regering. Overkoepelend bestuur van alle gerechten en aanspreekpunt van minister van justitie en veiligheid.

hoge werkdruk bij rechters

1. bezuinigen bij OM en daardoor slordige fouten
2. groeiende media-aandacht voor rechtspraak
3. mondige burgers
4. zaken worden steeds complexer
5. nadruk ligt op het aantal uitspraken
6. bezuinigingen

LOVS-oriëntatiepunten

landelijk overleg vakinhoud strafrecht: vastgestelde straffen voor vaakvoorkomende delicten. Dit zorgt voor rechtseenheid.

reactie op spreekrecht slachtoffer

strafproces delen in 2 fasen om zo de onschuldpresumptie van de verdachte niet te beschadigen

4 kernwaarden rechters

1. onafhankelijk van andere machten en procespartijen
2. onpartijdig, zich niet laten leiden door eigen normen en waarden
3. integer: niet omkoopbaar of chantabel en houden aan geheimhoudingsplicht
4. deskundig en professioneel

4 verschillen NL met VS/VN

1. inquisitoir vs accusatoir
2. waarheidsvinding vs botsing der meningen


3. rechter actieve rol vs rechter procesbewaarder/scheidsrechter
4. onderzoek OM leidend voor OTT vs beide partijen ‘gelijkwaardige’ rol ter terechtzitting

volgorde OTT

1. opening van de zitting door de bode, op verzoek van de voorzitter
2. voorzitter vraagt naar identiteit en wijst op oplettendheid en cautie
3. OvJ draag de zaak staand voor door de tenlastelegging voor te lezen
4. voorzitter ondervraagt verdachte, dan bijzitters, OvJ en raadsman
5. requisitoir: OvJ geeft visie op de zaak en stelt strafeis
6. pleidooi: raadsman doet eerst verweer in formele vragen en dan materiele vragen
7. repliek: OvJ reageert
8. dubliek: raadsman reageert
9. laatste woord verdachte
10. voorzitter sluit het OTT af en noemt de tijd en datum van de einduitspraak. Max 14 dagen, bij politierechter wordt dit meteen gedaan.

wat zorgt ervoor dat de oordeelsvorming van de rechter beïnvloedt wordt?

cognitieve mechanismen: confirmation bias (bevestigingsvoorkeur), belief perseverance (blijft in schuld geloven) en cognitieve dissonantie (vermijden tegenstrijdige informatie).

lijdelijke houding van rechters.

5 hordes voor het inschakelen deskundige door de verdediging

1. de vraag of er een contra-deskundige moet komen
2. het vinden van een deskundige
3. het aanstellen van een deskundige
4. deskundigen zijn duur omdat de NFI en NIFP niet samen willen werken met de verdediging.
5. er is weinig vertrouwen in deskundigen van de verdedigende partij

waardoor wordt het gevangeniswezen beïnvloed en op welke manier

door de afwisselende tijdsgeest en de maatschappelijke ontwikkelen ligt de nadruk afwisselend op beveiliging van de samenleving enerzijds en de resocialisatie van de gedetineerden anderzijds.

kerntaken gevangeniswezen

beveiliging van de samenleving door de tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen en vrijheidsbenemende maatregelen en resocialisatie

3 manieren waarop het gevangeniswezen de samenleving beveiligd

gedetineerden kunnen geen delicten plegen, generale preventie en speciale preventie.

3 divisies van het gevangeniswezen

gevangeniswezen/vreemdelingenbewaring

forensische zorg/justitiële jeugdinrichtingen

individuele zaken

PPC

penitentiaire psychiatrische centra: continu is er psychiatrische hulp aanwezig, veel verschillende gedetineerden mogen hiernaartoe als hun zorgvraag heel hoog is.

forensische zorg

geestelijke gezondheidszorg die verleend wordt in een strafrechtelijk kader, met inbegrip van verslavingszorg en zorg aan verstandelijk gehandicapten.

van intensieve zorg en en hogere beveiliging naar minder

1. forensisch psychiatrische centra
2. Penitentiar psychiatrische centra
3. forensisch psychiatrische klinieken
4. forensisch psychiatrische afdeling
5. regionale instellingen voor begeleid wonen

TBS

je moet eerst 2/3 van je gevangenisstraf uitzitten en dan TBS.

5 verschillende beveiligde inrichtingen

1. zeer beperkt → geen vlucht-/maatschappelijk gevaar & aanvaardbaar verlofadres
2. beperkt → aanvaardbaar verlofadres en beperkt gevaar
3. normaal → vast regime, weinig bewegingsvrijheid, gesloten inrichting
4. uitgebreid → verhoogd gevaar, geen verlof
5. extra → sterk verhoogd gevaar, hoog gevaar voor de samenleving.

CJIB

coördineren en administreren van werkstraffen

3RO

Reclassering Nederland

leger des Heils

Stichting verslavingsreclassering GGZ (SVG)

elektronische controle

locatie geboden of -verboden en alcoholverboden door de reclassering

onderdelen re-integratie ex-gedetineerden

1. geldig ID
2. onderdak direct na ontslag
3. inkomen uit wek/uitkering
4. inzicht in schuldproblematiek
5. realiseren van zorg
6. zorgverlening.

kerntaken reclassering

advies (risicotaxatie, RISC, recidive inschattingsschalen), uitvoeren taakstraffen en gedragsinterventies, toezicht op de voorwaarden, hulp & steun, nazorg & informatiestrekking.

co-morbiditeit

meerde psychische aandoeningen

redenen kwetsbaarheid gedetineerden met pyschische aandoeningen

1. ze hebben moeite zich staande te houden in penitentiaire regimes
2. groot risico zelf bij incidenten betrokken te raken
3. groot risico recidive
4. zorgmijders

doelen behandeling PCC

1. het in kaart brengen en verminderen van de risicofactoren voor toekomstige recidive
2. stabiliseren van psychiatrische problematiek
3. tijdig voorbereiden vervolgzorg na ontlag
4. veilige en verantwoordelijke terugkeer.

window of opportunity

om diagnostiek goed in kaart te brengen en behandeling op te starten is dit de kracht van PPC’s