Kaarten: begrippen beeldende kunsten 1300 - 1789 | Quizlet

allegorie

Allerlei personificaties samenstellen in een verhaal

annunciatie

de engel Gabriël komt aankondigen aan maria dat ze zwanger is

antependium

doek dat voor het altaar werd gehangen

antropocentrisme

gedachte dat de mens centraal staat

apocrief gegeven

beschouwd als onderdeel van Oud Testament maar niet opgenomen in de bijbel

archaïsch

betrekking hebben tot een zeer oud tijdperk

artes liberales

De artes liberales (vrije kunsten) waren de zeven wetenschappelijke vakken die in de klassieke oudheid en de middeleeuwen werden gezien als de intellectuele basis voor een vrij mens. [1, 2]

Het onderwijssysteem was verdeeld in twee delen: het trivium (de taalvakken) en het quadrivium (de rekenvakken). [1]

barok

europese stijlperiode die aan het begin van de 17de eeuw in Italië tot ontwikkeling kwam & tot in de eerste helft van de 18de eeuw voortduurde, & die zich kenmerkt door overdaad van vorm & heftigheid van gevoelsuitdrukking

bel composto (Duits: Gesamtkunst)

italiaanse term voor het samenbrengen van de verschillende kunstvormen

breviarium

een liturgisch handboek van de Katholieke Kerk met de gebeden, psalmen, feestdagen en lezingen die priesters en religieuzen dagelijks bidden

caduceus

slangenstaf = gevleugelde herautenstaf met twee ineengestrengelde slangen, staf van mercurius

classicisme

een beweging, die tussen ca. 1640 & 1720 een terugkeer naar de klassieke Griekse & Romeinse voorbeelden voorstond. De grote meesters van de renaissance dienden ook in hoge mate als voorbeeld voor classicisten. Het classicisme behoort op vlak van tijd tot de stijlperiode van de barok, hoewel het zich daar in zin tegen afzet

chronogram

zoals de inscripties van de gebroeders van Eyck, letter waarde van het Romeinse systeem toekennen

coloriet

kleurmenging, kleurgeving, effect vd kleuren op een schilderij

condotierri

leden van een huurlingen leger

contrapposto

houding waarbij de benen vd figuur uit elkaar staan & al het gewicht op een been steunt

cornice (lijst)

een uitspringende strook of rand , meestal voorzien van een profilering. wanneer er geen profilering aanwezig is spreken we van een band of anders gezegd een band is een lijst zonder profilering

desegnio

de tekening het idee, het ontwerpproces

desco da parto

sierbord dat geschonkern werd bij de geboorte van een kind

discrepantie

leemte tussen theorie & pratijk, een verschil

dormitio

term voor het overlijden van maria

duitse kunst in de renaissance

kenmerken: expressieve rauwheid, grauwe huid & ontzettend veel bloed (Matthias Grüneward, Isenheim Retabel)

ein knielauf

bij het aanlopen knielen

elan

enthousiasme, energie, visuele vaart, bij bv barok

en espolio

het uitkleden van christus

estheticisme

levensopvatting waarbij in alles het esthetische als primair geldt, overdreven waardering van het kunstzinnige

figura serpentinata

een spiraalvormige, gedraaide houding van een menselijk lichaam in de schilder- en beeldhouwkunst.slangachtige figuur (zeer typisch Michelangelo)

florentijnse stijl

kunstvorm in Florence waarbij lijnvoering centraal staat

fortune Critique

manier waarop de kunstenaar als goed, niet goed, bekend & dergelijke wordt beschouwd door anderen

fusionomie

leer waarbij het karakter vann een menselijke figuur in verband word gebracht met de formele kenmerken van dieren

gesamtkunstwerk

ideaal samenspel van kunsten

gestileerd

afbeelding in hoofdtrekken, vereenvoudigde maar karakteristieke vorm

getijdenboek

selectie van gebeden aan de hand van getijden van het jaar, minder uitgebreid dan een breviarium

gisant

franse benaming voor een ligbeeld bij een grafmonument

gnadestuhl

duitse term voor de voorstelling van de drie-eenheid

gouache

een met dekkende waterverf gemaakt schilderij waarbij de ondergrond niet meer zichtbaar is, dit in tegenstelling tot aquarel

grafiek

druktechniek (linosnede, houtsnede, etsen, mono prints...)

heraldisch standpunt

tafereel waarnemen door de ogen van god.?

hodegetria

de typisch Byzantijnse houding van de tronende madonna wijzend naar kind jezus

homo universale

veelzijdig persoon met diepgaande kennis en vaardigheden op allerlei verschillende gebieden, zoals wetenschap, kunst en sport

horror vacui

angst voor de lege ruimte

hortus conclusus

afgesloten tuin

il sacco di roma

de plundering van rome op 6 mei 1527 door het leger van keizer karel

imitatio christi

een portret van een figuur dat zo lijkt op christus dat het wel een imitatie lijkt (dürer, zelfportret)

impasto

dik opgezette, pasteuze olieverf (veel gebruikt Velazquez)

internationaal manierisme

stijlvorm van het manierisme waarin diversiteit aanwezig is & de indivduele stijl belangrijk wordt, gaat ook gepaard met de pan-Europese stijl

internationale stijl

14e-15e eeuwse stijlvorm waarin elegantie, rijkelijke decoratie & muldenstil centraal staan

inventio

term is afkomstig uit de retoriek: het 'uitvinden' van de redevoering

juxtapositie

naast elkaar plaatsen van zaken om effect te bereiken

karikaturen

de bewuste vervorming van menselijke figuren om er mee te lachen & de persoonlijkheid van die personen weer te geven

lamentatie

het moment waarop christus van het kruis wordt gehaald & wordt beweend

lunet

rond of halfrond gedeelte van een bouwwerk (sixtijnse kapel)

maniera greca

de griekse manier

manierisme

stijl in kunst, gekenmerkt door overladen uitdrukkingsvormen

mazzacchio

driedimensionale ronde 'krans'

millennialisme

angst voor het vergaan van de wereld

monumentale sculpturen

sculpturen die gebonden zijn aan het monument waarin ze zich bevinden

muldenstil

speciale techniek voor suggestie v dynamiek in de plooival (eerste belangrijke ontwikkeling vanaf de gotiek)

natura naturata

geschapen wereld (vlaamse primitieven)

naturalisme

richting die een getrouwde nabootsing van de werkelijkheid nastreeft

neoclassicisme

kunststijl uit het einde van de 18de & 19de eeuw die zicht baseert op de klassieke kunst

orsanmichele

soort van gezamenlijk gildehuis voor belangrijke gilden in de stad

othogonaal

rechthoekig, met loodrecht op elkaar staande ribben, snijlijnen etc

pathetic fallacy

de uitdrukking pathetische denkfout is een literaire term voor de toewijzing van menselijke emotie & gedrag aan dingen die in de natuur worden gevonden & niet menselijk zijn

pentimento/ pentimenti

een getekend of geschilderd element uit een schilderij dat een kunstenaar veranderd heeft, wordt opnieuw zichtbaar

personificatie

een vorm van beeldspraak waarbij dieren, levenloze dingen of abstracte begrippen worden voorgesteld als menselijke wezens

pleuranten

stoet van rouwende mensen onder gisant

polychromie

gebuik van veel kleuren in de kunst, in het bijzonder van beelden & bouwwerken

portrait historié

een portretschildrij van individuen die uitgebeeld worden als mythologische, Bijbelse, legendarische, historische of literiare figuren. de term ontstond in frankrijk in de late 18de eeuw

predella

onderste zone vh werk

pre-dieu

bidbank

pre-figuraties

scenes uit het oude testament in verband brengen met scenes uit het nieuwe testament

psalter

verzameling van psalmen met verluchte handschriften & miniaturen, waaruit men leerde lezen in de 13de-14de eeuw

putti

cupido's of engeltjes in een schilderij aangebracht

quadratura

weergeven van architectuur, overtuigende illusies & gegzichtsbedrof

quadriptiek

een schilderwerk bestaande uit vier luiken

quadrivium

rekenvakken of op het getal betrokken wetenschppen (geometria, musica)

quattro coronati

de vier gekroonde

raffinement

verfijndheid

reformatie

Kerkhervorming die ingezet werd door Luther, Calvijn en andere vroege protestanten.

relievo schiacciato

platgedrukt reliëf

renaissance

wedergeboorte vd klassieke oudheid

repoussoir

een schildertechniek waarbij met opzet een persoon of voorwerp in de voorgrond wordt geplaatst om de illusie van diepte te vergroten

rococo

een europese stijlperiode in de beeldende kunsten, die haar hoogtepunt beleefde tussen 1730 & 1760. de naam is afgeleid van het franse woord rocaille, een asymmetrisch schelpmotief dat in de 18de eeuwse barok veel gebruikt werd in met name de toegepaste kunst. kenmerken: weinig diepte, veel versiering

romaans vs gotisch

dramatische uitbeeldingen & menselijke verhouding primiveren tov allegotische betekenis

romantiek

stroming in de helft van de 18de eeuw waarbij het gevoel van vervreemding centraal stond. dit als reactie tegen de verlichting

sacra conversazione

algemene term voor de heilige maria, omringd door heiligen, met als betekenis 'heilige conversatie'

schisma

splitsing/ afscheuring van organistatie in twee verschillende kampen

sfumato

zachte verglijding van licht naar donker

spolium

stuk uit een ouder gebouw dat herbruikt wordt, vaak met geologische betekenis. dit is een manier om byzantijnse tradities te hergebruiken

sprezzatura

term voor nonchalante, koele & afstandelijke houding (voornamelijk gebruikt door rafael)

tempera

techniek voor schilderen met waterverf, vermengd met eiwit, gom & lijm

temperatechniek al secco

zeer duurzame schildering op hout of muren met waterverf

terribilita

het italiaanse woord voor grandioze stijl & krachtige kracht van michelangelo te definieren die hij vooral in zijn sculpturen toonde, met kracht & een vreselijke blik vol woede terwijl hij waarden in de figuur david of mozes

Transsubstantie

moment waarbij de priester het brood & wijn zegent waardoor het zich transformeert in het lichaam van christus (een v de zeven sacramenten)

trivium

taalvakken ofwell op het woord betrokken wetenschappen (grammatica, dialectica, retorica)

trumeau

middelste pijler van een portaal

vanitas

de vergankelijkheid

vedute

schilderijen van bepaalde gebouwen

velijn

heel fijn perkament