C6: ĐẠI CƯƠNG CHĂM SÓC VẾT THƯƠNG

định nghĩa VT

• sự tổn thương da+tổ chức dưới da

• xương, phù tạng do tai nạn, va chạm, đè cấn, phẫu thuật

phân loại vêt thương

• theo nguyên nhân

• theo tình trạng da

• theo hình dạng

• chiều sâu của mô tổn thương

• thời gian lành

• theo nguyên nhân: tai nạn, phẫu thuật

• theo tình trạng da: kín, hở

• theo hình dạng: cắt, trầy xước, rách, dập

• chiều sâu của mô tổn thương: một phần, toàn bọ

• thời gian lành: cấp, mãn

các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình lành vết thương

• tuổi: cao tuổi-tái tạo chậm

• dinh dưỡng: thiếu protein, vitamin A, kẽm→chậm lành vết thương

• tình trạng oxy máu: thiếu máu, giảm hemoglobin, bệnh lý tim mạch

• áp lực cục bộ: đè nén kéo dài gây thiếu máu cục bộ

• stress tâm lý: căng thẳng làm tăng catecholamine

• bệnh lý kèm theo: tiểu đường, ung thư, hóa trị, xạ trị

• thuốc: corticosteroid, NSAID, kháng đông

• hút thuốc→co mạch, giảm oxy mô

• uống rượu:

• béo phì: mô mỡ kém nuôi dưỡng

• nhiễm trùng

• mức độ tổn thương ban đầu, nguyên nhân gây ra vết thương

• chăm sóc

mục đích chăm sóc vết thương

• che chỡ

• loại bỏ mô chết, dịch tiết

• giảm vận động vùng tổn thương: giảm có kéo, sang chấn cơ học

• nâng đỡ, bảo vệ vùng tổn thương

• cung cấp, duy trì môi trường ẩm có kiểm soát: hình thành mô hạt

• tổi ưu hóa lành thương, ngăn sẹo xấu

nguyên tắc thay băng vết thương

• vô khuẩn tuyệt đối

• mỗi mâm băng chỉ dùng tiêng cho 1 người bệnh để ngăn ngừa lây nhiễm chéo

• bông đắp lên VT phải phủ kín, cách rìa VT khoảng 5cm để giảm nguy cơ vi sinh vật từ ngoài vào xâm nhập

• thuốc giảm đau phải dùng 20phut trước khi thay băng

• thời gian bộc lộ vết thương càng ngắn càng tốt

dung dịch thay băng vt

NaCl 0,9%

• thích hợp cho hầu hết các loại VT: hở+niêm mạc

• an toàn, không kích ứng mô, dễ dung nạp

• không có tác dụng kháng khuẩn mạnh, làm sạch cơ học

cồn 70 độ, cồn iod

• diệt khuẩn mạnh=phá hủy màng tế bào, biến tính protein vi khuân

• gây tổn thương mô lành+chậm lành

• chủ yếu sử dụng: quanh VT, da lành

• không sử udngj: VT hở, niêm mạc

Povidone-iodine (betadine)

• phổ rộng: gr+, gr-, virus, nấm, bào tử

• thấm sâu, ít đọc tính mô so với iod tự do

• chủ yếu: sát khuẩn, rửa xoang cơ thể, VT có nguy cơ nhiễm trùng

• không sử dụng: VT có nhiều mủ

oxy già

• phân tách thành O2+H2O-tạo bọt làm sạch sâu, loại bỏ dị vật, mủ, mô

• gây co mạch, tổn thương mô hạt đang lành

• chủ yếu: bẩn, có máu, dị vật, chảy máu mao mạch

• không dùng cho VT trong giai đoạn tạo mô hạt

thuốc đỏ

• chứa thủy ngân→sát khuaanr, làm khô niêm mạc

• thuy =r ngân hấp thụ qua da+độc tính

• không sử dụng cho vùng da rộng, thẩm mỹ, hở, sơ cứu ban đầu

Eau Dakin

• chứa Natri hypochlorite pha loãng (0,5%)+acid boris

• hiệu quả: vk gram+, kháng thuốc

• chủ yếu: VT hoại tử, NT nặng, có mô chết cần loại bỏ

Thuốc tim

• oxy hóa mạnh

• làm sạch bề mặt VT có nhiều chất nhầy và dịch tiết

• cần pha đúng tỷ lệ

• nồng độ cau gây bỏng hóa học

Dầu mù u

• dầu thực vật, kháng viêm, chống oxy hóa, kích thích tăng trưởng mô hạt

• chủ yêu: VT sạch, không mủ

• Không sử dụng: VT nhiễm trùng