10. Sınıf Tarih: Cihan Devleti Osmanlı (1453-1683)

10. Sınıf Tarih dersi 3. ünite kapsamında yer alan, İstanbul'un fethinden başlayarak Osmanlı Devleti'nin dünya gücü haline gelme sürecindeki önemli kavramlar, fetihler ve antlaşmaları içeren kelime kartları.

Cihanşümul

Dünyaya hükmeden anlamında kullanılan bir kavramdır.

Moriskolar

İspanyol hâkimiyeti altında yaşayan ve Hristiyanlaşmaya zorlanan halktır.

Grejuva

Formülü sadece Bizans’ta bulunan ve suda dahi yanan ateştir.

Kızılelma

Türklerde ulaşıldıkça uzaklaşan, fetih, hâkimiyet ve Nizam-ı Âlem idealini simgeleyen bir ülküdür.

İstanbul’un Fethi (1453)

Bizans İmparatorluğu'nun sona erdiği, Osmanlı'nın imparatorluğa dönüştüğü ve Orta Çağ'ın kapanıp Yeni Çağ'ın başladığı olaydır.

Şahî

İstanbul’un fethi için döktürülen, surları yıkabilecek güçteki büyük toplardır.

Sahnı Seman Medresesi

Fatih Sultan Mehmet tarafından İstanbul’da Fatih Camii bünyesinde kurulan yüksek eğitim kurumudur.

Otlukbeli Savaşı

$1473$ yılında Akkoyunluların mağlup edildiği ve Doğu Anadolu’nun güvenliğinin sağlandığı savaştır.

Kırım’ın Fethi

$1475$ yılında Karadeniz’i Türk gölü haline getiren ve Karadeniz ticaret yolunu kontrol altına alan fetihtir.

Otranto'nun Fethi

$1480$ yılında Gedik Ahmet Paşa komutasında İtalya üzerine düzenlenen seferle gerçekleştirilen fetihtir.

Cem Sultan Olayı

II. Bayezid döneminde başlayan, bir iç sorun iken Avrupalı devletlerin karışmasıyla dış soruna dönüşen olaydır.

Çaldıran Savaşı

$1514$ yılında Safevilere karşı kazanılan ve Anadolu’daki Şii etkisini kıran savaştır.

Turnadağ Savaşı

$1515$ yılında Dulkadiroğullarına son verilerek Anadolu Türk siyasi birliğinin kesin olarak sağlandığı savaştır.

Mercidabık ve Ridaniye Savaşları

Memlûk Devleti’nin yıkıldığı, halifeliğin Osmanlı’ya geçtiği ve İslam dünyasının liderliğinin kazanıldığı seferlerdir.

Baharat Yolu

Mısır Seferi sonrasında denetimi Osmanlı Devleti'ne geçen önemli ticaret yoludur.

Mohaç Meydan Savaşı

$1526$ yılında Macaristan'ın Osmanlı hâkimiyetine girmesini sağlayan büyük meydan savaşıdır.

1533 İstanbul Antlaşması

Avusturya arşidükünün Osmanlı sadrazamına denk sayıldığı ve Osmanlı’nın siyasi üstünlüğünü kabul ettirdiği antlaşmadır.

Kapitülasyon

Bir devlete verilen hukuki, sosyal ve ekonomik ayrıcalıklardır; kapsamlı olarak ilk kez $1569$'da Fransa'ya verilmiştir.

Preveze Deniz Savaşı

$1538$ yılında Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasının Haçlıları yendiği ve Akdeniz'de Türk hâkimiyetini sağladığı savaştır.

Hint Deniz Seferleri

Coğrafi Keşifler sonrası Portekizlilerin Hint Okyanusu’ndaki faaliyetlerine karşı düzenlenen ancak beklenen başarının tam sağlanamadığı seferlerdir.

Ferhat Paşa Antlaşması

$1590$ yılında Safevilerle imzalanan ve Osmanlı Devleti’nin doğuda en geniş sınırlarına ulaştığı antlaşmadır.

Kasrışirin Antlaşması

$1639$ yılında imzalanan ve günümüz Türkiye-İran sınırının büyük ölçüde belirlendiği antlaşmadır.

Bucaş Antlaşması

$1672$ yılında Lehistan ile imzalanan ve Osmanlı Devleti’nin batıda en geniş sınırlarına ulaştığı antlaşmadır.

Girit'in Fethi

$24$ yıl süren kuşatma sonrasında $1669$ yılında tamamlanan, Osmanlı'nın fethettiği son adadır.