HC5: Neurogene spraakklankstoornissen : SOD

neurogene SKS wat?

• is een probleem met spreken of taal dat ontstaat door een beschadiging of aandoening van het zenuwstelsel, meestal de hersenen.

• bevat spraakontwikkelingsdyspraxie

• dysartrische SKS: D-SKS

Spraakontwikkelingsdyspraxie

• SOD

• idiopatische ontwikkelingstoornis

• idiopatisch = geen duidelijke oorzaak

• Idiopathische ontwikkelingsspraakapraxie/dyspraxie → problemen met het plannen van spraakbewegingen, maar zonder duidelijk aanwijsbare oorzaak.

• oorzaak bv. door Neurologisch letsel: bv. door genetisch syndroom bv. syndroom van Down

problemen kinderen met SOD: waar zit het probleem?

• probleem zit in motorische planning & motorische programmering waarbij de motorische commando’s moeilijk gevormd, opgeslagen en opgeroepen worden

• gestoorde nauwkeurigheid en consistentie van de spraakbewegingen

je hebt verschillende soorten nauwkeurigheid!!

• hoge nauwkeurigheid + hoge consistentie

• hoge nauwkeurigheid + lage consistentie

• lage nauwkeurigheid + hoge consistentie

• lage nauwkeurigheid + lage consistentie

hoe uit nauwkeurigheid zich bij laag & hoog ('4 cirkels)

• hoog: in het midden

• laag: verspreid, weg van het midden

hoe uit consistentie (gelijkmatigheid zich): laag & hoog

• hoog: deeltjes allemaal dicht bij elkaar (1 hoopje, maakt niet uit al shet in het midden is of wel)

• laag: deeltjes allemaal wat verder uit elkaar

SOD prevalentie

• 2,4%

SOD ontstaan 2 fases in t algemeen

• fase 1: eerste vormen van brabbelen

• fase 2: imitatiebrabbelen

SOD ontstaan fase 1: eerste vormen van brabbelen

• 1ste opslag commando’s los van betekenis en fonologie

• door herhaling link tussen beweginscommando en hoe die voelt en klinkt

SOD ontstaan fase 2: imitatiebrabbelen

• bewegingscommando’s accurater

• auditieve/somato-sensorisch feedback niet meer nodig voor correcte uitvoer

• link met betekenis wordt gelegd (lexicon wordt gevuld)

SOD problemen

• motorische basis van het spreken

• motorische commando’s moeilijk gevormd + opgeslagen

• auditieve/somato-sensorische feedback blijft nodig voor correcte uitvoer

SOD kenmerken: SOD vroege signalen bij baby’s

• stille baby’s

• ontbreken van zuigreflex

• uitval brabbelontwikkeling, beperkt stereotiep brabbelen

• eerste geluiden geen syllabestructuur

• ontbreken van geluid bij spelactiviteiten

• geluidsproductie op in-en uitademeing

• protowoorden ontbreken

• moeilijkheden met afregeling stemgeluid

SOD 3 kernsymptomen

1. inconsistent foutenpatroon bij herhaalde productie van dezelfde syllaben/woorden

2. verstoorde/ vertraagde coarticulatie

3. ongewone/ verstoorde prosodie

inconsistent foutenpatroon bij herhaalde productie van dezelfde syllaben/woorden

• als kind hetzelfde woorde meerdere keren na elkaar produceren, maar steeds telkens fout, + steeds op een andere keer fout gezegt

• deze fouten hebben betrekking tot de articulatieplaats, articulatiewijze, woordstructuur

• bij nonsenssyllaben:—> NIET voldoende: inconsistentie in lopende spraak of over verschillende contexten, WEL voldoende: inconsistentie bij herhaald produceren zelfde worod: klank verschillend uitgesproken & inconsistente worodstructuur

• klank verschillend uitgesproken en/of inconsistente worodstructuur

verstoorde/vertraagde coarticulatie

• 2de SOD kernsymptoom

• vertraagde (verlengde) of onderbroken

• klankovergangen binnen syllabe/ of woord: ‘syllabe-segregatiefouten’

• hoorbare pauzes binnen woorden, verleningen van klanken/invoegen van een swha

• aarzelende, staccato (los in losse stukjes, kort onderbroken) kwaliteit

• zoekgedrag (groping)

• inconsequent inlassen swha)vocaal

• hyper-of hypocoarticulatie

ongewone/ verstoorde prosodie: woord-en fraseklemtoon

• = dat de klemtoon afwijkend is: ze leggen meerdere klemtonen in één woord of laten klemtoon volledig weg

• 3de SOD kernsymptoom

• de taal klinkt daardoor meodertaalvreemd

• minder of meer beklemtoning syllaben —> wijst naar spraak klinkt meodertaalvreemd

• vnl. met pseudowoorden te testen of juiste klemtoon gelegd kan worden en of dit herhaaldelijk kan

watervalprincipe

• omdat in de fase brabbelen afwijkend lijkt of niet is gebeurt —> zullen er ook problemen ontstaan in de stappen die daarop volgen

• bv. als we spreken van SOD: kunnen er daarnaast ook fonologische problemen zijn

• DE COMORBIDITEIT ligt hier dus heel HOOG

diadochokinese

• de diadochokinese ligt bij de SOD heel afwijkend