ACE2 | Quizlet
Call Kai
Learn
Practice Test
Spaced Repetition
Match
Flashcards
Knowt Play1/25
There's no tags or description
Looks like no tags are added yet.
Name | Mastery | Learn | Test | Matching | Spaced | Call with Kai | Chat |
|---|
No analytics yet
Send a link to your students to track their progress
26 Terms
Waarom grijpt de overheid in bij de economie
è Brede welvaart: hier en nu, later en elders
o Dingen betaalbaarder maken voor bevolking
o Geen monopolie voor een bepaald bedrijf
Functies van de overheid
- allocatiefunctie
-stabilisatiefunctie
-herverdelingsfunctie
- coordinatiefunctie
allocatiefunctie
1. : waar gaat het geld heen, waar moet het dus niet naar toe.
o Wat: het maken van keuzes
o Waarom: om het leven leefbaar te maken, zodat wij zorg; defensie hebben.
§ Marktimperfecties: (1) Collectieve goederen (2) marktmacht/monopolie (3) asymmetrische informatie (4) onevenredig hoge kosten (5) externe effecten (6) schaalvoordelen (7) tekortkomingen verkeringsmarkt
· Paternalisme
o Hoe: Pareto-efficiënte; in een perfecte economie, gaat niemand een overeenkomst aan zonder ervan te profiteren.
§ Financiële instrumenten
§ Regelgeving
§ Ander
marktimperfecties
§ (1) Collectieve goederen
(2) marktmacht/monopolie
(3) asymmetrische informatie
(4) onevenredig hoge kosten
(5) externe effecten
(6) schaalvoordelen
(7) tekortkomingen verkeringsmarkt
stabilisatiefunctie
o Evenwichtige groei curve, zie afbeelding
o Belangrijk!
o Wat: economie stabiel houden
o Waarom: geen grote crises laten ontstaan
o Hoe: Conjunctuur beleid, zoals hiernaast.
herverdelingsfunctie
o Evenwichtige groei curve, zie afbeelding.
o Belangrijk!
o Wat: economie stabiel houden
o Waarom: geen grote crises laten ontstaan
o Hoe: Conjunctuur beleid, zoals hiernaast.
coordinatiefunctie
o Wat: verschillende partijen goed laten samenwerken en aan de regels laten houden
o Waarom: het gaat niet altijd vanzelf goed
o Hoe: wetten en regels, toezicht, afspraken
grenzen van overheidsmacht
è Tekortkomingen
è Wettelijke kaders
è Onbedoelde gedragsreacties & beleidsconcurrentie
EU wet en regelgeving
BBP(bruto binnenlands product)
- De totale geldwaarde van de in NL geproduceerde finale goederen en diensten gedurende een bepaalde periode. Belangrijkste maatstaf voor de economische prestaties van een land
- meet de welvaart van een land
- collectieve uitgaven quote
Baumol-effect
o de overheid wordt duurder omdat mensen in publieke beroepen niet makkelijk productiever kunnen worden, maar wel hogere lonen krijgen.
§ Productiviteit neemt toe; lonen nemen toe; de output kan alleen niet zo makkelijk mee. De overheid kan niet mee in die output/productiviteit, maar de lonen gaan wel omhoog dus wordt alles duurder.
§ Automatiseren is een oplossing
politieke economie
o Overheidsuitgaven kunnen groeien omdat de burgers de echte kosten niet altijd zien en omdat de politieke keuzes en belangen invloed hebben op hoeveel geld de overheid uitgeeft.
§ Belastingillusie
§ Schuldillusie
§ Belangen van minderheden
§ Budgetmaximalisatie
§ Politieke kleur
§ Politiek systeem
analyse van Kessler
§ Collectieve uitgaven omhoog; dit komt door de belastingen die omhoog gaan; dus gaan de arbeidskosten omhoog.
Marktmechanisme
brengt vraag en aanbod op de markt in evenwicht
budgetmechanisme
het systeem dat de omvang, samenstelling en financiering van de overheidsvoorzieningen bepaalt
è Beperkingen: (1) voorkeuren van het individu over het algemeen slechter in beeld (2) verbreking band tussen beslissen, genieten en betalen.
è Wel nodig dat de overheid dit doet
normen
è Noodzaak:
o Beperking van mogelijkheden van het parlement
o Voorspelbaarheid, vertrouwen en zekerheid particuliere sector en bestuurlijke rust
o Kiezers kunnen oordeel vormen over degelijkheid gevoerde financieel-economische beleid.
è Criteria kwaliteit normen
o Helder
o Politiek draagvlak
o Niet echt vatbaar voor manipulatie
o Toetsbaar en controleerbaar
o Bijdragen aan bestuurlijke rust
è Begrotingsregels van de EU
o EMU tekort mag 3% van het BBP zijn
o EMU Schuld mag 60% van het BBP zijn; schenden is schuld jaarlojks met 1/20e verminderen.
o EMU saldo: meer tekort dan die 3% is buitensporig tekortprocedure; EU commissie en EU raad zien dan toe op het terugdringen van het saldo
functie van de begroting
è Autorisatie: gekozen vertegenwoordigers stemmen in met de overheidsuitgaven, ambtenaren zijn gemachtigd uitgaven te doen binnen die begroting.
o Het mag wordt gegeven door; 2e kamer.
è Allocatie: gegeven de in totaal beschikbare middelen, zijn beleidsmakers gedwongen hetnut van diverse uitgaven onderling af te wegen.
o Geld komt dus 'vrij' en dan is het van ons
è Beheers: de begroting is het middel om voorgenomen taken toe te delen aan ambtelijke diensten. De Hoofden van deze diensten mogen in de loop van het jaar hun budget niet overschrijden.
o Niet meer uitgeven dan wat je hebt.
è Controle: grondslag van interne en externe controle ordelijke beheer overheidsfinanciën.
o Rechtmatigheid: volledig en juist? Vooraf toestemming? Fraude?
o Doelmatigheid; beoogde doelen behaald? (doeltreffend). Laagst mogelijke kosten? (doelmatig)
begrotingsbeginselen
- openbaarheid
- voorafgaande toestemming
- eenheid en volledigheid
- periodiciteit
- duidelijke indeling
begrotingsstelsels
1. Verplichtingenstelsel
2. Kasstelsel
3. Baten-lastenstelsel
è Elk stelsel is een verschillende fase van transactie
De overheid is een mix tussen veplicht en kasstelsel
Begrotingscyclus van het rijk
1. Voorbereiding:
è Prinsjesdag;
o Rijksbegroting: begrotingen ministeries en fondsen
o Miljoenennota: voornaamste beleidsvoornemens uit departementale begrotingen, financieel economisch situatie NLD, totaaloverzicht overheidsfinanciën
Verschil begroting in miljoenennota:
è Begroting: hoeveel geld geef ik waar aan uit
è Miljoenennota: echt alleen geld
2. Vaststelling
è Budgetrecht: bevoegdheid parlement om alle uitgaven en financieringsmiddelen vooraf vast te stellen.
è Amandementen: wijzigingen van de ingediende begroting door de 2e kamer
è Na Prinsjesdag eerst algemene politieke beschouwingen en daarna algemene financ beschouwingen.
3. Uitvoering
è Tegenvallers; begrotingsregels
o Specifieke compensatie; compenserende ombuiging binnen de begroting van de betreffende minister
o Generieke compensatie; overschrijdingen wegstrepen tegen meevallers elders op de begroting
4. Verantwoording
è Derde woensdag in mei
o Financiele jaarverslag rijk
o Financiële verslag van elk departement, incl. slotwetten
o Rapport van de Algemene Rekenkamer
Defensie begroting
è Defensie Materieel Fonds: aparte post op de rijksbegroting
o Voor investeringen in materieel, IT, infrastructuur
o Uitgaven van het behoud
o Meer financiële stabiliteit; mat begroting is voorspelbaarder en schokbestendiger.
è DMF: grondslag art. 2.11 Comptaviliteitswet 2016
o Instellen van de begrotingsfonds en uitgaven van het rijk voor specifieke doelen
o Meerjarig
è Doel DMF: meer continuïteit bij het beschikbaar blijven van middelen
Belasting
onvrijwillige betaling aan de overheid waar geen rechtstreeks individuele prestatie tegenover staat.
è Premies voor sociale verzekeringen zijn bestemmingsheffingen
o Premies voor AOW en sociale ziektekostenverzekering heeft toch belasting
o Weknemersverzekeringen hebben meer het karakter van een verzekering
belasting beginselen
è Profijtbeginsel: mate van profijt van de voorzieningen (motorrijtuigen)
è Draagkracht: belastingdruk over individu verdelen; draagkrachtverhoudingen zijn voor en na de belastingheffing gelijk
è Schade: schade via belastingheffing op de veroorzaker te verhalen (milieu)
beleidsinstrumenten
è Economische groei en werkgelegenheid bevorderen
o Arbeidskortingen, investeringsaftrek, vervroegde afschrijvingen
è Maatschappelijke kosten en baten beprijzen
o Milieuheffingen verlagingen in aanschaffingsbelasting elektrische auto's
è Welvaartverschillen verkleinen
o Nivellering obv inkomen en bestedingen
verschillende soorten belasting
è Vennootschapsbelasting: wordt geheven over de winst van een onderneming die wordt gedreven in de vorm van vennootschap (BV).
è Omzetbelasting: de prins van met btw belaste goederen en diensten die in NLD worden gekocht. Ondernemers die goederen en diensten leveren zijn inhoudingsplichtig..
è Schenk-erf belasting: als die in NLD woont, waarde zaken op moment van verkrijging, dubbele progressie: naar familieverwantschap en grootte van verkrijging.
è Premies sociale verzekeringen
o Volksverzekeringen: AOW, ANW, langdurige zorg
o Basisverzekering ziektekosten ZVW
o Werknemersverzekering, WW
legale belasting ontwijking
: aanpassen van consumptie, arbeidsaanbod, belastingbesparende constructies afwenteling, belastingvlucht.
Uitgangspunten vraag en aanbod
è Mensen hebben onbeperkte behoeften, maar beperkte middelen; willen altijd alles of meer.
è Mensen kunnen voorkeuren vertalen in een nutsfunctie
è Voorkeuren worden uitgedrukt door een indifferentiecurve, zie afbeelding
o Convex: heeft te maken met vervanging. U=nut
§ Zodra je dan bv meer kanonnen hebt, voegt het veel minder nut toe ivm aantal pakjes boter.
è Beperkte middelen worden uitgedrukt door een budgetlijn, zie afbeelding
o Boter: 1 euro
o Kanon: 100 euro
o Budget: 1000 euro, dan is t makkelijk