Szkielet komórki i jego składniki

Zbiór fiszek dotyczących cytoszkieletu komórki, obejmujący mikrotubule, mikrofilamenty aktynowe oraz filamenty pośrednie wraz z ich białkami towarzyszącymi.

Mikrotubule

Struktury o średnicy $25\,nm$, zbudowane z heterodimerów alfa i beta-tubuliny, tworzące rurkę z $13$ protofilamentów; odpowiadają za kształt komórki i rozmieszczenie organelli.

MTOC (Centrum organizacji mikrotubul)

Miejsce znajdujące się w pobliżu centrioli, w którym powstają mikrotubule.

Stan dynamicznej niestabilności

Ciągły proces polimeryzacji na biegunie dodatnim (+) i depolimeryzacji na biegunie ujemnym (-) mikrotubul oraz mikrofilamentów.

MAP (Microtubule Associated-Protein)

Białka towarzyszące mikrotubulom, które stabilizują ich strukturę i umożliwiają ATP-zależny transport organelli oraz pęcherzyków.

Kinezyna

Białko transportujące elementy obłonione wzdłuż mikrotubul w kierunku bieguna dodatniego (+), czyli odśrodkowo.

Dyneina

Białko transportujące elementy obłonione wzdłuż mikrotubul w kierunku bieguna ujemnego (-), czyli dośrodkowo.

Cytostatyki (Kolchicyna, Winblastyna, Winkrystyna)

Leki hamujące polimeryzację mikrotubul wrzeciona kariokinetycznego, stosowane w terapii chorób nowotworowych.

Centriole

Struktury zbudowane z dziewięciu tripletów mikrotubul; dwie pary tworzą centrosom inicjujący polimeryzację mikrotubul.

Mikrofilamenty aktynowe

Struktury o średnicy $6\,nm$, zbudowane z dwóch oplatających się łańcuchów F-aktyny (polimerów G-aktyny).

Spektryna i ankiryna

Białka łączące mikrofilamenty z integrynami, tworzące szkielet podtrzymujący błonę komórkową.

Filamina

Białko sieciujące filamenty aktynowe, tworzące warstwę korową cytoplazmy chroniącą przed urazami mechanicznymi.

Żelsolina

Białko fragmentujące sieci filamentów aktynowych, co ułatwia zmianę kształtu komórki, endocytozę i egzocytozę.

Miozyna II

Białko motoryczne odpowiedzialne za skurcz komórek mięśniowych.

Filamenty pośrednie

Stałe struktury o średnicy $10\,nm$ zbudowane z białek fibrylarnych, nadające komórkom wytrzymałość mechaniczną.

Filagryna

Białko odpowiedzialne za tworzenie sieci przez filamenty keratynowe.

Filamenty keratynowe

Rodzaj filamentów pośrednich swoistych dla komórek nabłonkowych, utworzonych z cytokeratyn typu I i II.

Filamenty wimentynowe

Filamenty pośrednie swoiste dla tkanek pochodzenia mezenchymalnego, np. tkanki łącznej.

Filamenty desminowe

Filamenty pośrednie występujące w komórkach mięśni gładkich oraz w liniach Z włókien mięśni szkieletowych.

Gliofilamenty

Filamenty pośrednie utworzone z GFAP i wimentyny, występujące w astrocytach.

Neurofilamenty

Filamenty pośrednie występujące w aksonach i dendrytach neuronów, zbudowane z białek NF-L, NF-M, NF-H oraz alfa-intermeksyny.

Laminy jądrowe

Białka typu A, C, B1, B2 i B3 tworzące blaszkę jądrową na wewnętrznej błonie otoczki jądrowej we wszystkich komórkach jądrzastych.