geschiedenis

Socrates

Filosoof die de dialoogvorm gebruikte om kennis op te roepen en de basis legde voor het rationalisme; liet zelf niets op schrift achter.

Plato

Filosoof die de Academie stichtte en het rationalisme, nativisme en idealisme combineerde met het onderscheid tussen verschijningen en ideale vormen.

Aristoteles

Filosoof die het Lyceum stichtte, grondlegger van het empirisme en de inductieve methode, en de psyche indeelde in een vegetatieve, sensitieve en rationele ziel.

Democritus

Grondlegger van de atoomtheorie, die stelde dat alles bestaat uit hele kleine, ondeelbare deeltjes (atomen) en dat gebeurtenissen voortkomen uit materie en beweging.

Alhazen

Grondlegger van de optica en visuele perceptie, bekend van het onderzoek naar licht en het principe van de camera obscura.

Avicenna

Islamitische filosoof bekend om de theorie van interne zintuigen en het 'Floating Man'-gedachte-experiment over zelfbewustzijn.

René Descartes

Rationalist en dualist die via methodologische twijfel kwam tot 'Cogito ergo sum' en het lichaam zag als mechanisch systeem dat via de pijnappelklier met de geest interageert.

John Locke

Empirist die stelde dat de menselijke geest bij de geboorte een 'tabula rasa' (blanco vel) is, gevuld door sensaties en reflecties.

Gottfried Leibniz

Filosoof en wiskundige die geloofde in monaden en het parallellisme tussen lichaam en geest.

Franz Josef Gall

Grondlegger van de frenologie, die stelde dat psychologische eigenschappen af te lezen zijn aan de vorm en uitstulpingen van de schedel.

Pierre Flourens

Onderzoeker die met behulp van ablatie aantoonde dat specifieke functies niet zo strikt gelokaliseerd zijn als de frenologie beweerde.

Paul Broca

Ontdekker van motorische afasie en het naar hem genoemde hersengebied voor spraakproductie in de linkerhersenhelft.

Carl Wernicke

Ontdekker van sensorische afasie, veroorzaakt door schade aan het gebied dat verantwoordelijk is voor taalbegrip.

Karl Lashley

Onderzoeker van geheugenlokalisatie bij ratten die de principes van equipotentialiteit en 'law of mass action' formuleerde.

Wilder Penfield

Neurochirurg die via elektrische hersenstimulatie bij epilepsiepatiënten de interpretatieve cortex en ervaringsgerichte reacties ontdekte.

Henry Molaison (H.M.) en Brenda Milner

Onderzoek naar deze patiënt toonde aan dat de hippocampus essentieel is voor het vormen van nieuwe declaratieve langetermijnherinneringen.

Immanuel Kant

Filosoof die het onderscheid maakte tussen de noumenale wereld (werkelijkheid op zichzelf) en de fenomenale wereld (zoals door ons ervaren).

Hermann von Helmholtz

Fysioloog die het vitalisme verwierp, de trichromatische kleurtheorie ontwikkelde en het begrip 'unconscious inference' introduceerde.

Gustav Fechner

Grondlegger van de psychofysica, die een wiskundige formule opstelde ($S = k \log p$) voor de relatie tussen fysieke stimulusintensiteit en ervaren sensatie.

Wilhelm Wundt

Grondlegger van de experimentele psychologie; hield zich bezig met mentale chronometrie, introspectie en de Völkerpsychologie.

Edward Titchener

Grondlegger van het structuralisme, die via introspectie de structuur van het bewustzijn wilde ontleden en waarschuwde voor de 'stimulus error'.

Oswald Külpe

Psycholoog van de Würzburg-school die aantoonde dat er 'beeldloze gedachten' bestaan en dat hogere denkprocessen automatisch kunnen verlopen.

Hermann Ebbinghaus

Pionier in het experimentele geheugenonderzoek met behulp van zinloze lettergrepen en de vergeetcurve.

Charles Darwin

Grondlegger van de evolutietheorie door natuurlijke en seksuele selectie, auteur van 'The Origin of Species'.

Jean-Baptiste Lamarck

Evolutietheoreticus die ten onrechte veronderstelde dat tijdens het leven verworven/aangeleerde kenmerken worden doorgegeven aan het nageslacht.

Francis Galton

Pionier in de studie van individuele verschillen, eugenetica, tweelingonderzoek en de bedenker van de statistische correlatiecoëfficiënt.

William James

Amerikaanse filosoof en psycholoog, bedenker van de 'stroom van bewustzijn' (stream of consciousness), het pragmatisme en de James-Lange emotietheorie.

G. Stanley Hall

Oprichter van de American Psychological Association (APA) en pionier in de ontwikkelingspsychologie met zijn theorie van het recapitulationisme.

Mary Whiton Calkins

Grondlegger van de zelfpsychologie en ontwikkelaar van de 'paired-associates technique' voor geheugenonderzoek.

Edward Thorndike

Onderzoeker van trial-and-error leren bij dieren, bedenker van de 'Wet van het effect' en de transfer van training.

Ivan Pavlov

Russische fysioloog die het principe van klassieke conditionering ontdekte via onderzoek naar speekselreflexen bij honden.

John B. Watson

Grondlegger van het behaviorisme; stelde dat psychologie over waarneembaar gedrag moet gaan en voerde het 'Little Albert'-experiment uit.

Mary Cover Jones

Pionier in gedragstherapie die de methode van systematische desensitisatie toepaste bij de angstbehandeling van 'Little Peter'.

Edward Tolman

Grondlegger van het purposief behaviorisme, die aantoonde dat ratten via latent leren cognitieve kaarten vormen zonder directe bekrachtiging.

B.F. Skinner

Grondlegger van de operante conditionering, bedenker van de Skinner-box, bekrachtigingsschema's en het concept 'shaping'.

Noam Chomsky

Taalkundige die Skinners behavioristische verklaring van taalbekwaamheid bekritiseerde en stelde dat taal gebaseerd is op een aangeboren universele grammatica.

Humorale theorie

Theorie van Hippocrates: ziekte ontstaat door een verstoring tussen bloed, gele gal, zwarte gal en slijm.

Drie filosofische stromingen van Plato

Rationalisme, nativisme en idealisme.

Floating Man

Gedachte-experiment van Avicenna: bewijst dat zelfbewustzijn bestaat zonder zintuiglijke prikkels.

Cogito ergo sum

Descartes' conclusie: 'Ik denk, dus ik besta'.

Tabula rasa

Locke's idee dat de geest bij de geboorte een leeg blad is dat gevuld wordt door ervaring.

Parallellisme

Idee van Leibniz dat lichaam en geest niet samenwerken, maar synchroon naast elkaar lopen.

Frenologie

Theorie van Gall dat je eigenschappen kunt aflezen aan de vorm van de schedel.

Motorische afasie

Taalstoornis (Broca): je begrijpt taal wel, maar kunt het moeilijk spreken.

Rol van de hippocampus (H.M.-studie)

Het maken van nieuwe herinneringen voor het langetermijngeheugen.

Noumenale versus fenomenale wereld

Kants verschil tussen de echte werkelijkheid en hoe wij die waarnemen.

Psychofysica

Onderzoek naar het verband tussen een fysieke prikkel en hoe we die ervaren.

Kernprincipe van Gestaltpsychologie

Het geheel is anders en meer dan de som der delen.

Mentale chronometrie

Het meten van de snelheid van het denken via reactietijden.

Natuurlijke selectie

Darwins theorie: organismen met gunstige eigenschappen overleven en planten zich beter voort.

Eugenetica

Galtons idee om het menselijk ras te verbeteren door selectieve voortplanting.

James-Lange-theorie

Theorie dat een emotie het gevolg is van een lichamelijke reactie.

Wet van het effect

Thorndike's regel: beloond gedrag wordt herhaald, gestraft gedrag neemt af.

Klassieke conditionering

Leren door een neutrale prikkel te koppelen aan een automatische reflex (Pavlov).

Operante conditionering

Leren doordat gedrag wordt beloond of gestraft (Skinner).