Bio H3 fylogenie en taxonomie

Wat is fylogenie?

Studie van evolutionaire verwantschappen en afstammingsgeschiedenis.

Wat is taxonomie?

Beschrijven, benoemen en classificeren van organismen.

Welke rijken behoren tot het 2 (3)-rijkensysteem van Linnaeus?

Animalia + Vegetabilia (+ Mineralen).

Wat zijn 2 kenmerken van planten?

Autotroof + onbeweeglijk.

Wat zijn 2 kenmerken van dieren?

Heterotroof + actief beweeglijk.

Wat is binomiale nomenclatuur?

Wetenschappelijke naamgeving met Genus + species.

Hoe schrijf je een wetenschappelijke soortnaam?

Genus met hoofdletter + species met kleine letter, beide cursief.

Wat is de wetenschappelijke naam van de mens?

Homo sapiens.

Wat kan na Genus + species worden vermeld?

Auteur + jaartal.

Wat is de volledige wetenschappelijke naam van de mens?

Homo sapiens Linnaeus, 1758.

Wat is een basioniem?

De oorspronkelijke wetenschappelijke naam van een soort.

Wanneer staat de oorspronkelijke auteur tussen haakjes?

Als de soort later naar een ander genus is verplaatst.

Hoe noteer je een soort die naar een nieuw genus wordt verplaatst?

Nieuwe Genus species + (oorspronkelijke auteur, jaartal) + nieuwe auteur, jaartal.

Wat is een voorbeeld van een soort die naar een nieuw genus werd verplaatst?

Felis leo Linnaeus, 1758 → Panthera leo (Linnaeus, 1758) Oken, 1816.

Waarop was historische taxonomie gebaseerd?

Morfologie + anatomie + embryologische ontwikkeling + voortplanting.

Welke 6 rijken zijn er in het 6-rijkensysteem?

Archaebacteria + Eubacteria + Protista + Plantae + Fungi + Animalia.

Welke 3 domeinen zijn er?

Archaea + Bacteria + Eukaryota.

Wat zijn Protista?

Eencellige eukaryoten met celkern.

Wat zijn Monera?

Prokaryoten zonder celkern.

Wat betekent LUCA?

Last Universal Common Ancestor = laatste universele gemeenschappelijke voorouder.

Wat is een clade?

Groep organismen met dezelfde gemeenschappelijke voorouder.

Wat is een monofyletische groep?

Gemeenschappelijke voorouder + al zijn afstammelingen.

Wat is cladistiek?

Indeling in clades op basis van evolutionaire verwantschap.

Wat is een knooppunt (node) in een fylogenetische boom?

Gemeenschappelijke voorouder waar lijnen splitsen.

Wat is een tak (branch) in een fylogenetische boom?

Evolutionaire lijn tussen knooppunten.

Wat is de wortel (root) van een fylogenetische boom?

Gemeenschappelijke voorouder aan de basis van de boom.

Wat is een terminal node (leaf)?

Uiteinde van een tak; stelt de onderzochte soort of groep voor.

Wat zijn zustersoorten?

2 soorten met dezelfde meest recente gemeenschappelijke voorouder.

Wat zijn zusterclades?

2 clades met dezelfde meest recente gemeenschappelijke voorouder.

Wat is een outgroup?

Groep buiten de ingroup, gebruikt als vergelijking.

betekenis taklengte cladogram

geen betekenis.

betekenis taklengte fylogram

genetische/evolutionaire afstand.

betekenis taklengte ultrametrische boom (chronogram)

tijd.

Wat is een monofyletische clade?

Voorouder + ALLE afstammelingen.

Wat is een voorbeeld van een monofyletische clade?

Reptielen mét vogels.

Wat is een parafyletische clade?

Voorouder + SOMMIGE afstammelingen.

Wat is een voorbeeld van een parafyletische clade?

Reptielen zonder vogels.

Wat is een polyfyletische clade?

Afstammelingen van verschillende voorouders; zonder laatste gemeenschappelijke voorouder

Wat is een voorbeeld van een polyfyletische clade?

Zoogdieren + vogels.

Wat is een polytomie of multifurcatie?

Knooppunt met meer dan 2 aftakkingen; wijst op een onopgeloste verwantschap.

Wat is een plesiomorfie?

Oud/ancestraal kenmerk van een voorouder, behouden bij de nakomelingen.

Wat is een apomorfie?

Nieuw kenmerk uniek voor een bepaalde clade.

Wat zijn homologe kenmerken?

Kenmerken met dezelfde evolutionaire oorsprong; functie kan verschillen.

Wat is een voorbeeld van homologe kenmerken?

Voorste ledematen van tetrapoden met dezelfde basisbeenderen.

Wat zijn analoge kenmerken?

Kenmerken met gelijkenis/dezelfde functie die onafhankelijk van elkaar zijn ontstaan.

Wat is een voorbeeld van analoge kenmerken?

Vleugels van vogels en vleermuizen.

Wat is het verschil tussen de vleugels van vogels en vleermuizen als homoloog en analoog kenmerk?

Beenderstructuur = homoloog; vleugels als vliegstructuur = analoog.

Waarop kan moderne fylogenie gebaseerd worden?

DNA-, RNA- en proteïnesequenties.

Wat is sequence alignment?

Sequenties vergelijken; organismen met de meeste overeenkomst worden dichter bij elkaar geplaatst.

Wat is een voorbeeld van een apomorfie?

Haar bij Mammalia

Wat is een voorbeeld van een plesiomorfie?

Wervelkolom bij Mammalia