Biologie Hoofdstuk 5 – Erfelijkheid en Evolutie

Een overzicht van belangrijke begrippen over erfelijkheid, evolutie en biotechnologie gebaseerd op de lesstof van hoofdstuk 5.

DNA

Erfelijk materiaal dat de informatie voor alle eigenschappen van een organisme bevat.

Gen

Een stukje DNA dat informatie bevat voor één bepaalde eigenschap.

Chromosoom

Een opgerolde draad van DNA in de celkern waarop genen liggen.

Genotype

Alle erfelijke informatie (alle genen) van een organisme.

Fenotype

Alle waarneembare eigenschappen van een organisme, ontstaan door het genotype én het milieu.

Milieu

De omgeving en leefstijl die invloed hebben op eigenschappen.

Bevruchting

Het samensmelten van een eicel en een zaadcel.

Mitose

Gewone celdeling waarbij nieuwe lichaamscellen ontstaan.

Meiose

Celdeling waarbij geslachtscellen (zaadcellen en eicellen) ontstaan.

Mutatie

Een verandering in het DNA.

Mutant

Een organisme waarbij een mutatie zichtbaar is in het fenotype.

Evolutie

Het langzaam veranderen van soorten over vele generaties.

Variatie

De verschillen tussen individuen van dezelfde soort.

Natuurlijke selectie

Het proces waarbij organismen met gunstige eigenschappen vaker overleven en meer nakomelingen krijgen.

Isolatie

Het verschijnsel waarbij groepen van dezelfde soort van elkaar gescheiden raken.

Soortvorming

Het ontstaan van een nieuwe soort doordat groepen zich niet meer samen kunnen voortplanten.

Fossiel

Een versteend overblijfsel of een afdruk van een organisme.

Geologische tijdschaal

Een indeling van de geschiedenis van de aarde.

Verwantschap

De mate waarin twee soorten op elkaar lijken, bepaald door de overeenkomst in het DNA.

Rudiment

Een orgaan dat bijna geen functie meer heeft.

Biotechnologie

Het gebruiken van organismen om producten voor de mens te maken.

Recombinant-DNA

Een techniek waarbij nieuwe erfelijke informatie aan het DNA van een organisme wordt toegevoegd.

CRISPR-Cas

Een techniek waarmee DNA heel gericht kan worden aangepast.

eDNA

DNA dat in een omgeving wordt gevonden om te onderzoeken welke soorten daar leven.

Synthetische biologie

Het kunstmatig maken of aanpassen van biologisch materiaal, zoals DNA.

Allel

Een versie van een gen.

Basenpaar

Twee tegenover elkaar liggende bouwstenen van DNA.

Eiwit

Een stof die door cellen wordt gemaakt op basis van de informatie in het DNA.

Eeneiige tweeling

Een tweeling die ontstaat uit één bevruchte eicel die zich splitst, met hetzelfde genotype en hetzelfde geslacht.

Twee-eiige tweeling

Een tweeling die ontstaat uit twee eicellen die door twee verschillende zaadcellen zijn bevrucht.