Podstawy funkcjonowania administracji i instytucji UE

Zestaw fiszek słownikowych dotyczących podstaw funkcjonowania, historii, zasad oraz systemu instytucjonalnego Unii Europejskiej na podstawie wykładu dr hab. Ingi Kawki.

Zasada przyznania

Zasada określająca podział kompetencji między UE a państwa członkowskie, zgodnie z którą Unia działa wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych jej w Traktatach.

Zasada pomocniczości (subsydiarności)

Zasada dotycząca wykonywania kompetencji UE, według której Unia podejmuje działania tylko wtedy, gdy cele nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie.

Zasada proporcjonalności

Zasada określająca, że zakres i forma działań Unii nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatów.

Zasada lojalnej współpracy

Zasada strukturalna prawa UE nakładająca na Unię i państwa członkowskie obowiązek wzajemnego poszanowania i udzielania sobie pomocy w wykonywaniu zadań wynikających z Traktatów.

Zasada dobrej administracji

Zasada obejmująca m.in. wymóg bezstronności, prawo do bycia wysłuchanym oraz obowiązek uzasadniania decyzji przez organy UE.

Administracja wielopoziomowa (złożona)

Pojęcie opisujące relację i rolę administracji krajowej w realizowaniu prawa Unii Europejskiej.

Deklaracja Schumana

Dokument ogłoszony $9$ maja $1950$ r., który legł u podstaw integracji europejskiej i utworzenia EWWiS.

Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS)

Organizacja utworzona na mocy Traktatu Paryskiego podpisanego $19$ IV $1951$ r.

Traktaty rzymskie

Umowy podpisane $25$ III $1957$ r. ustanawiające Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) oraz EUROATOM.

Traktat z Lizbony

Traktat podpisany $13$ grudnia $2007$ r. (wszedł w życie w $2009$ r.), który nadał UE osobowość prawną i zreformował jej system instytucjonalny.

Kryteria kopenhaskie

Warunki, które musi spełnić kraj kandydujący do UE, obejmujące: demokrację i rządy prawa, gospodarkę rynkową oraz zdolność do przejęcia dorobku prawnego UE.

Program Phare

Unijny program pomocy gospodarczej dla państw Europy Środkowej i Wschodniej w procesie ich transformacji i integracji.

Wyrok w sprawie Meroni (9/56)

Orzeczenie TSUE dotyczące zasady równowagi instytucjonalnej.

Wyrok van Gend & Loos (26/62)

Kluczowe orzeczenie wprowadzające zasadę bezpośredniego skutku prawa unijnego.

Wyrok Costa przeciwko E.N.E.L. (6/64)

Orzeczenie ustanawiające zasadę pierwszeństwa prawa unijnego nad prawem krajowym.

Stopnie integracji gospodarczej

Kolejne etapy zacieśniania współpracy: strefa wolnego handlu, unia celna, wspólny rynek oraz unia gospodarcza i walutowa.

Ojcowie Europy

Kluczowe postaci procesu integracji: Konrad Adenauer, Robert Schuman, Winston Churchill, Alcide De Gasperi oraz Jean Monnet.

Trzy filary Unii Europejskiej

Struktura wprowadzona przez Traktat z Maastricht, obejmująca Wspólnoty Europejskie, Wspólną Politykę Zagraniczną i Bezpieczeństwa oraz Współpracę policyjną i sądową w sprawach karnych.