KCL week 3, 4, en 5

Wat is de moleculaire oorzaak van sikkelcelanemie (HbS)?

Een puntmutatie in het beta-globinegen waardoor op positie 6 het aminozuur glutaminezuur wordt vervangen door valine. Dit leidt tot polymerisatie bij lage zuurstofspanning.

Waarom is HbA2 verhoogd bij een beta-thalassiemie minor en niet bij een alpha-thalassiemie?

Bij beta-thalassiemie is er een tekort aan beta-ketens. De overtollige alpha-ketens binden ter compensatie met delta-ketens (HbA2 = alpha2delta2). Bij alpha-thalassiemie is er juist een tekort aan alpha-ketens, waardoor HbA2 niet kan stijgen.

Wat is een M-proteïne en door welke cellen wordt dit geproduceerd?

Een M-proteïne (monoklonaal proteïne) is een identieke, kwaadaardige immuunglobuline (of lichte keten) die in grote hoeveelheden geproduceerd wordt door één gekloonde populatie maligne plasmacellen (zoals bij het Multipel Myeloom).

Welke immunofixatie-uitslag verwacht je bij een patiënt met de klassieke ziekte van Kahler die een scherpe piek in de gamma-regio heeft?

Een scherpe, begrensde band in één van de zware keten-laantjes (meestal IgG of IgA) én een overeenkomstige band in één van de lichte keten-laantjes (kappa of lambda). Bijvoorbeeld: IgG-kappa.

Waarom leidt een extreem lage afkapwaarde (cut-off) voor een ziektemarker tot een hoge sensitiviteit maar een lage specificiteit?

Door de grens laag te zetten, vang je alle zieke personen op (geen valse negatieven, dus hoge sensitiviteit). Echter, er zullen ook veel gezonde personen onder deze waarde vallen en onterecht als "positief" worden bestempeld (veel valse positieven, dus lage specificiteit).

Wat is het verschil tussen een systematische fout en een toevallige fout wat betreft juistheid en precisie?

Een systematische fout beïnvloedt de juistheid (verschuiving van het gemiddelde/bias door bijv. slechte kalibratie). Een toevallige fout beïnvloedt de precisie (grotere spreiding/SD rondom het gemiddelde door bijv. luchtbellen).

Wat houdt de Westgard R4s regel in en op wat voor soort fout wijst dit?

Dit betekent dat binnen één run het verschil tussen twee controleresultaten groter is dan 4 SD (bijv. de ene controle scoort +2.1 SD en de andere -2.1 SD). Dit wijst op een toevallige fout (random error).

HbP-Casus: Welke drie parameters in het volledige bloedbeeld controleer je direct bij anemie, en wat sluit je eerst uit?

Je kijkt naar Hb (verlaagd = anemie), MCV (sterk verlaagd = microcytair) en MCH (verlaagd = hypochromie). Je moet altijd eerst ijzergebrek uitsluiten via Ferritine, omdat dit exact hetzelfde bloedbeeld geeft.

HbP-Casus: Wat is de diagnose bij microcytaire anemie (ijzergebrek uitgesloten) als A) HbA2 > 3,5% is?

A) Beta-thalassiemie minor (de verhoogde HbA2 bewijst de geremde beta-productie).

HbP-Casus: Hoe herken je op een HPLC-chromatogram het verschil tussen een drager (trait) en een patiënt met de ziekte (Sikkelcel of HbC)?

Drager (bijv. HbAS): Er is nog een grote gezonde HbA-piek aanwezig (50-60%) naast een kleinere abnormale piek (35-45%). Patiënt (bijv. HbSS): De gezonde HbA-piek is volledig afwezig (0%) en er is alleen een gigantische abnormale HbS-piek (vaak met verhoogd HbF).

Myeloom-Casus: Welke drie opeenvolgende laboratoriumtechnieken zet je in om een M-proteïne te screenen, te identificeren en te kwantificeren?

1. Serum Eiwit Elektroforese (SPE) voor screening op een M-piek. 2. Immunofixatie (IFE) om het type zware en lichte keten te identificeren. 3. Vrije Lichte Ketens (FLC) assay in serum voor kwantificatie en de ratio-bepaling.

Myeloom-Casus: Wat rapporteer je als de IFE een scherpe band toont bij IgA en kappa, en wat betekent een lichte diffuse waas in de overige laantjes?

Je rapporteert een monoklonaal IgA-kappa M-proteïne. De diffuse waas in de overige laantjes is de gezonde polyklonale achtergrond van immuunglobulines. Als deze waas verdwijnt, wijst dat op immunoparese (onderdrukking van de gezonde afweer).

QC-Casus: Welke drie logische stappen onderneem je direct op het lab bij een Westgard 13s of 22s controle-alarm?

1. Visuele inspectie van de analyzer (luchtbellen, reagensvolume, monsterbeker). 2. Herhalen met een volledig nieuw, vers klaargemaakt controlebuisje. 3. Kalibratie uitvoeren als de fout systematisch blijft en daarna opnieuw controleren. (Patiëntenmonsters NOOIT vrijgeven bij alarm!).

HbP-Casus: Wat is de diagnose bij microcytaire anemie (ijzergebrek uitgesloten) B) HbA2 normaal/verlaagd is?

B) Alpha-thalassiemie minor/trait (bij te weinig alpha-ketens kan er geen extra HbA2 of HbF gevormd worden; DNA-onderzoek is nodig voor de definitieve diagnose.

Waarom leidt een extreem hoge afkapwaarde (cut-off) voor een ziektemarker tot een lage sensitiviteit maar een hoge specificiteit?

Door de grens hoog te zetten, vang je weinig zieke personen op omdat zij niet aan de strenge norm voldoen (veel valse negatieven, dus lage sensitiviteit). Echter, er zullen hierdoor ook weinig gezonde personen ten onrechte als "positief" worden bestempeld, waardoor je gezonde mensen correct uitsluit (weinig valse positieven, dus hoge specificiteit).