8 polityka państwa Finansowanie i efektywność polityki rynku pracy – ujęcie empiryczne | Quizlet

Fundusz Pracy (FP)

Państwowy fundusz celowy, z którego finansuje się zadania państwa w zakresie ograniczania bezrobocia i wspierania zatrudnienia.

Łączna składka na FP i FS

Wynosi 2,45% podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych i jest pobierana sumarycznie przez ZUS.

Wysokość składki na sam Fundusz Pracy w latach 2021-2026

Wynosi 1,0% podstawy wymiaru, co oznacza, że trafia tam mniej niż połowa łącznej stawki 2,45%.

Planowane przychody Funduszu Pracy na rok 2025

11,6 mld zł, co stanowi wzrost w stosunku do 10,4 mld zł w roku poprzednim.

Środki na aktywizację zawodową zaplanowane na 2026 rok

2,1 mld zł, co oznacza cięcie o ponad 40% w porównaniu do roku 2025.

Stopa bezrobocia rejestrowanego na początku 2026 roku

Wynosi 6,0%-6,3%, co stanowi wzrost z poziomu 4,9% odnotowanego w połowie 2024 roku.

Dysponent Funduszu Pracy

Minister właściwy do spraw pracy, natomiast wykonaniem zadań zajmują się Wojewódzkie Urzędy Pracy (WUP) i Powiatowe Urzędy Pracy (PUP).

Główne źródło przychodów Funduszu Pracy

Obowiązkowa składka opłacana przez pracodawców oraz osoby prowadzące działalność gospodarczą.

Podstawa wymiaru obowiązkowej składki na FP

Kwoty co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Zwolnienia z opłacania składki na Fundusz Pracy

Kobiety po 55. roku życia, mężczyźni po 60. roku życia oraz osoby na preferencyjnym ZUS-ie (30% płacy minimalnej).

Pozostałe (uzupełniające) źródła przychodów FP

Dotacje z budżetu państwa, środki z budżetu UE oraz odsetki od środków na rachunkach bankowych.

Elementy pasywnej polityki rynku pracy finansowane z FP

Zasiłki dla bezrobotnych, świadczenia i dodatki ustawowe oraz koszty obsługi tych świadczeń.

Cechy wydatków na pasywną politykę rynku pracy

Mają charakter sztywny (obowiązkowy) i rosną w okresach pogorszenia koniunktury gospodarczej.

Elementy aktywnej polityki rynku pracy finansowane z FP

Staże, stypendia stażowe, dotacje na działalność gospodarczą, prace interwencyjne, roboty publiczne, szkolenia, bony i pakiety aktywizacyjne oraz refundacja wyposażenia stanowisk pracy.

Dwie najbardziej dominujące pozycje wydatków na aktywizację w 2023 roku

Dotacje na działalność gospodarczą (991 mln zł) oraz staże (852 mln zł), które łącznie stanowiły 62% tych wydatków.

Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS)

Wydzielona część Funduszu Pracy przeznaczona na finansowanie kształcenia ustawicznego pracowników i pracodawców.

Poziom dofinansowania z KFS

Pokrywa 80% kosztów kształcenia ustawicznego, a w przypadku mikroprzedsiębiorstw 100% kosztów.

Roczny limit finansowania z KFS na jednego uczestnika

Nie więcej niż 300% przeciętnego wynagrodzenia.

Zmiana w KFS wprowadzona reformą z 2025 roku

Objecie wsparciem osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych (zleceniobiorców) oraz wprowadzenie bonów na kształcenie i pożyczek edukacyjnych 0%.

Efektywność zatrudnieniowa (EZ)

Stosunek liczby osób, które podjęły pracę (na minimum 30 dni wg ZUS w trakcie lub do 3 miesięcy od zakończenia programu), do całkowitej liczby osób, które ukończyły daną formę aktywizacji.

Średnia efektywność zatrudnieniowa w Polsce w 2023 roku

82,56%, co oznacza, że zatrudnienie znalazło 166 255 osób spośród 201 379 kończących aktywizację.

Efektywność kosztowa / Koszt ponownego zatrudnienia (EK)

Kwota wydatków z Funduszu Pracy na daną formę podzielona przez liczbę osób zatrudnionych po jej zakończeniu.

Średni koszt ponownego zatrudnienia w Polsce w 2023 roku

17 883 zł na jedną osobę (wzrost z około 11,3 tys. zł w 2016 roku z powodu m.in. inflacji i wzrostu płac).

Zastrzeżenie NIK wobec 3-miesięcznego wskaźnika efektywności

Wskaźnik ten zawyża obraz, ponieważ trwałość zatrudnienia po 2 latach bywa drastycznie niższa, np. przy robotach publicznych spada z 76,5% do 9,5%.

Charakterystyka szkoleń (Polska, 2023)

Koszt ponownego zatrudnienia: 8 658 zł; efektywność zatrudnieniowa: 52,3%. Tanie, ale o najniższej skuteczności krótkookresowej (efekt zamknięcia), dające lepsze efekty w długim horyzoncie.

Charakterystyka robót publicznych (Polska, 2023)

Koszt ponownego zatrudnienia: 20 029 zł; efektywność zatrudnieniowa: 89,5%. Wysoka skuteczność po 3 miesiącach, lecz najniższa trwałość po 2 latach (spadek do 9,5%).

Charakterystyka prac interwencyjnych (Polska, 2023)

Koszt ponownego zatrudnienia: 9 045 zł; efektywność zatrudnieniowa: 92,8%. Najlepszy stosunek skuteczności do kosztu, wymagający jednak kontroli efektu jałowego biegu i substytucji.

Charakterystyka dotacji na działalność (Polska, 2023)

Koszt ponownego zatrudnienia: 28 786 zł; efektywność zatrudnieniowa: 95,8%. Najskuteczniejsza i najtrwalsza forma (86,9% po 2 latach), ale najdroższa i obciążona selekcją uczestników.

Województwa z najwyższą efektywnością zatrudnieniową w 2023 roku

Podkarpackie (86,04%) oraz pomorskie (85,11%).

Województwa z najniższą efektywnością zatrudnieniową w 2023 roku

Zachodniopomorskie (79,62%) oraz świętokrzyskie (79,84%).

Paradoks struktury wydatków Funduszu Pracy

Najwięcej środków przeznacza się na formy najdroższe w przeliczeniu na jednego zatrudnionego (dotacje i staże), a nie na te najbardziej efektywne kosztowo (prace interwencyjne).

Fundusz Pracy - Definicja operacyjna

państwowy fundusz celowy, z którego finansuje się zadania państwa w zakresie ograniczania bezrobocia i wspierania zatrudnienia. Dysponentem FP jest minister właściwy do spraw pracy, a pobór składek realizuje ZUS.

Trzy cechy konstrukcyjne

celowy składkowy centralny

Trzy cechy konstrukcyjne Celowy

środki tylko na zadania ustawowe rynku pracy

Trzy cechy konstrukcyjne Składkowy

główne źródło: obowiązkowa składka pracodawców

Trzy cechy konstrukcyjne Centralny

dysponent: minister ds. pracy; wykonanie: WUP i PUP

Źródła przychodów Funduszu Pracy

Fundusz zasilany jest przede wszystkim obowiązkową składką pracodawców i osób prowadzących działalność gospodarczą. Pozostałe źródła mają charakter uzupełniający.

składka FP

1,0% podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych

podstawa to kwoty co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę

płatnicy FP

pracodawcy oraz osoby prowadzące działalność gospodarczą

pobór FP

ZUS - łącznie ze składką na Fundusz Solidarnościowy (razem 2,45%)

zwolnienie z FP

Zwolnienia m.in.: kobiety po 55. i mężczyźni po 60. roku życia

Preferencyjny ZUS (30% płacy minimalnej) - bez składki na FP

Polityka pasywna

zasiłki dla bezrobotnych

• świadczenia i dodatki ustawowe

• koszty obsługi świadczeń

• rośnie w okresach dekoniunktury

• wydatek „sztywny" - obowiązkowy

Polityka aktywna

• staże i stypendia stażowe

• dotacje na działalność gospodarczą

• prace interwencyjne i roboty publiczne

• szkolenia, bony i pakiety aktywizacyjne

• refundacja wyposażenia stanowisk pracy

Krajowy Fundusz Szkoleniowy

• wydzielona część Funduszu Pracy

• kształcenie ustawiczne pracowników

• 80% kosztów (mikrofirmy: 100%)

• limit: 300% przeciętnego wynagrodzenia

• od 2025 r. także zleceniobiorcy

Krajowy Fundusz Szkoleniowy

Wydzielona pula środków Funduszu Pracy na wsparcie pracodawców inwestujących w kształcenie ustawiczne - swoje własne i swoich pracowników. Dysponent: minister ds. pracy · wnioski składane do PUP

Kto może skorzystać z KFS

Każdy pracodawca zatrudniający pracowników na umowę o pracę; po reformie 2025 r. wsparcie objęło także osoby na umowach cywilnoprawnych. Nowości 2025: bon na kształcenie ustawiczne · pożyczki edukacyjne 0%

Limity finansowania 80% kosztów kształcenia ustawicznego (mikroprzedsiębiorcy - 100%), nie więcej niż 300% przeciętnego wynagrodzenia na uczestnika rocznie. Priorytety wydatkowania KFS ogłaszane corocznie przez ministra

Efektywność zatrudnieniowa

Udział osób zatrudnionych (praca min. 30 dni wg danych ZUS, w trakcie lub do 3 miesięcy od zakończenia formy) w liczbie osób, które zakończyły udział w aktywizacji. Mierzy skuteczność, nie trwałość.

Efektywność kosztowa

ta wydatków FP na daną formę podzielona przez liczbę osób zatrudnionych po jej zakończeniu - czyli koszt doprowadzenia jednej osoby do zatrudnienia (tzw. koszt ponownego zatrudnienia).