H1: Introductie en betrouwbaar/kritisch denken

Wat is historische kritiek

Systematische kritische reflectie bij het verzamelen, evalueren en verwerken van informatie

Waarom is historische kritiek belangrijk

Het is een essentiële academische vaardigheid én noodzakelijk om als kritisch burger met informatie om te gaan

Wat betekent "systematisch" in historische kritiek

Dat je volgens vaste regels, criteria en dezelfde stappen werkt

Wat betekent "kritisch" in historische kritiek

Dat je vertrekt vanuit redelijke twijfel en zelfinzicht

Welke drie stappen bevat historische kritiek

1. Verzamelen

2. evalueren

3. verwerken van informatie

Waarom is historische kritiek vandaag extra belangrijk

Door de enorme hoeveelheid informatie en de mogelijkheid om informatie te manipuleren

Welke vormen van desinformatie bestaan er

Fake news, complottheorieën, propaganda en alternative facts

Welke betrouwbaarheidsproblemen kunnen voorkomen

• Fictieve gebeurtenissen

• Foute berichtgeving

• Verdraaide weergave

• Selectieve berichtgeving

Is het verleden hetzelfde als geschiedschrijving

Nee

Wat is het verleden

Gebeurtenissen die voorbij zijn; enkel sporen ervan blijven over

Wat is geschiedschrijving

Het interpreteren van sporen uit het verleden en deze verwerken in taal en tekst

Waarom spreken historici soms over "geschiedenissen"

Omdat er meerdere interpretaties van het verleden kunnen bestaan

Geschiedenis is "en, en" of "of, of"?

"En, en": zowel feiten als interpretatie

Wat is het kernprobleem van historisch onderzoek

De verhouding tussen de feiten en het uiteindelijke historische verhaal.

Welke drie interpretatiestappen doorlopen feiten

• De bron interpreteert de feiten

• De onderzoeker interpreteert de bron

• De onderzoeker verwerkt alles tot een historisch verhaal

Waarom moet elke stap kritisch onderzocht worden

Omdat elke stap informatie kan vertekenen of verduidelijken

Zijn feiten, waarnemingen van feiten en uitspraken over feiten hetzelfde?

Nee

Welke volgorde is correct

Feit → waarneming → uitspraak over het feit

Geef een voorbeeld van een uitspraak over een feit.

De Franse Revolutie vond plaats in 1789

Wat zijn feiten

Observeerbare gebeurtenissen of ontwikkelingen

Wat is empirisme

Via directe zintuiglijke waarneming tot kennis komen

Waarom zijn waarnemingen nooit volledig objectief

Omdat ze afhangen van detectie- en identificatieprocessen

Waardoor worden detectie- en identificatieprocessen beïnvloed

Opvoeding, leefmilieu, taal, cultuur, voorkennis en leerprocessen

Kan een waarneming zonder interpretatie bestaan?

Nee

Welke drie vragen staan centraal bij historische kritiek

• Wie maakte de bron

• Wat staat erin

• Waarom is de bron zo opgesteld

Wat wilde Niels Bohr aantonen met het potloodexperiment

Dat elke beschrijving selectief is

Waarom kan je een potlood nooit volledig beschrijven

Omdat het oneindig veel eigenschappen heeft

Waarom stel je beter gerichte vragen

Omdat alleen relevante informatie belangrijk is.

Waarom gebruiken we bestaande begrippen bij een beschrijving

Omdat waarnemen alleen kan met aangeleerde concepten

Wat leert de Monkey Business Illusion

Dat onze waarneming selectief is

Geven getuigenissen feiten of uitspraken over feiten

Uitspraken over feiten

Waarom beschrijven Jean en Pierre de onthoofding van Lodewijk XVI verschillend

Omdat hun politieke overtuiging hun interpretatie beïnvloedt

Is Jeanette volledig objectief

Nee, ook zij maakt een selectie vanuit haar achtergrond

Wat betekent "feiten weergeven is automatisch interpreteren"

Elke beschrijving bevat selectie en interpretatie

Is elke waarneming subjectief

Ja, omdat elke waarneming selecteert en interpreteert

Is elke weergave van feiten subjectief

Ja

Wat is een "objectief feit" volgens deze cursus

Een algemeen aanvaarde interpretatie

Waarom moet je opletten met het onderscheid objectief-subjectief

Omdat volledig objectieve waarnemingen niet bestaan

Betekent subjectiviteit dat een bron waardeloos is

Nee

Hoe beoordeel je een subjectieve bron

Door systematisch en kritisch de betrouwbaarheid en bruikbaarheid te onderzoeken

Welke vragen stel je bij elke bron

• Wie maakte de bron?

• Waarom werd ze gemaakt

• Met welke bedoeling

• Hoe betrouwbaar is ze