Geriatri Ders Notları Çalışma Kartları

Geriatri ders notlarının tamamını kapsayan soru-cevap formatında hazırlanmış kapsamlı çalışma kartları.

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre kimler 'yaşlı' olarak tanımlanır ve yaş gruplarına göre sınıflaması nasıldır?

$\ge 65$ yaşındaki bireyler 'yaşlı' olarak adlandırılır. 65-74 yaş arası 'Genç yaşlı', 75-84 yaş arası 'Orta yaşlı', $\ge 85$ yaş ise 'İleri yaşlı' olarak tanımlanır.

Geriatride 'kırılgan yaşlı' tanımı konulması için hangi kriterlerden en az kaçının bulunması gerekir?

İstemsiz kilo kaybı, tükenmişlik, kas güçsüzlüğü, yürümede yavaşlama ve fiziksel mobilitede azalma durumlarından en az 3'ünün varlığı 'kırılgan yaşlı' olarak tanımlanır.

Katz ve Lawton ölçekleri geriatrik değerlendirmede sırasıyla hangi alanları değerlendirmek için kullanılır?

Katz ölçeği Temel günlük yaşam aktivitelerini (banyo, tuvalet, beslenme, dışkılama, giyinme, yürüyebilme); Lawton ölçeği ise Yardımcı günlük yaşam aktivitelerini (alışveriş, ev temizliği, telefon kullanabilme, çamaşır yıkama, yemek yapma, ilaç kullanımı, para üstü verebilme) değerlendirir.

Geriatrik yaş grubunda Herpes zoster aşısı uygulama takvimi nasıldır?

50 yaş üzerinde 2-6 ay arayla 2 kez rekombinant aşı; 60 yaş üzerinde ise tek doz canlı aşı uygulanır.

Geriatrik yaş grubunda Pnömokok aşısı uygulaması ile ilgili kurallar nelerdir?

İlk aşı $\ge 65$ yaşta yapıldıysa tek doz yapılır. Eğer $< 65$ yaşta yapıldıysa ve üzerinden 5 yıl geçtiyse 2. doz uygulanır.

Geriatrik yaş grubunda osteoporoz taraması kimlerde nasıl yapılır ve önerilen günlük D vitamini ile kalsiyum destek dozları nelerdir?

$> 65$ yaş kadın ve $> 70$ yaş erkeklerde en az bir kez DEXA ile tarama yapılır. Günlük $800\text{--}1000\,\text{IU/gün}$ D vitamini ve $1200\text{--}1500\,\text{mg/gün}$ kalsiyum desteği önerilir.

Geriatrik yaş grubunda malnutrisyonu destekleyen kilo kaybı ölçütleri nelerdir?

1 ayda $\ge 5\,\text{kg}$ veya 6 ayda $\ge 10\,\text{kg}$ kilo kaybı malnutrisyonu destekler.

Malnutrisyonun laboratuvar değerlendirmesinde pratikte en sık kullanılan protein belirteci hangisidir ve albumin neden akut değişikliklerde bakılmaz?

Pratikte en sık kullanılan belirteç prealbumindir. Albumin yarı ömrü 21 gün olduğu için akut değişiklikleri yansıtmaz ve bu nedenle pratikte bakılmaz.

Görseldeki beslenme algoritmasına göre, oral alımı veya normal yutma fonksiyonu olmayan bir hastada beslenme yolu seçimi nasıl yapılır?

Öncelikle 'Fonksiyonel bir GİS var mı?' sorusu sorulur. Yanıt Evet ise Enteral Beslenme (kısa sürede Nazogastrik/Nazoduodenal/Nazojejunal; uzun sürede Gastrostomi/Jejunostomi), Yanıt Hayır ise Parenteral Beslenme (kısa sürede Periferik Parenteral; uzun sürede Santral Parenteral Beslenme) tercih edilir.

Enteral beslenmenin kontrendikasyonları nelerdir?

İnatçı bulantı-kusma, paralitik veya mekanik ileus, GİS kanama/şok/hemodinamik instabilite, şiddetli malnutrisyon, ağır diyare, yüksek debili GİS fistülleri ve şiddetli peritonittir.

Parenteral beslenmenin kontrendikasyonları nelerdir?

Fonksiyonel GİS'i olan hastalar, kısa süreli beslenme ihtiyacı, hemodinamik instabil hastalar, serebral disfonksiyonu olan hastalar ve yaşam beklentisi olmayan hastalardır.

Yaşlanmayla birlikte ince barsaklarda emilimi BOZULMAYAN madde hangisidir?

Demir emilimi bozulmaz. (D vitamini, çinko, kalsiyum, B12 ve folat emilimi ise azalır).

Yaşlanmayla birlikte karaciğer fonksiyon testleri, albumin ve koagülasyon testlerinde nasıl bir değişim gözlenir?

KCFT, albumin ve koagülasyon testleri normaldir; yaşlanmayla değişmez. Karaciğerde Faz 1 metabolizma azalırken Faz 2 büyük oranda korunmuştur.

Yaşlılarda glomerüler filtrasyon hızı (GFR) ve serum kreatinin düzeyi yaşla nasıl değişir?

GFR her yıl $1\,\text{mL/dk}$ azalır ve kreatinin klirensi düşer; ancak serum kreatinin düzeyi değişmez.

Yaşlanmayla kardiyovasküler sistemde normal kalan parametreler nelerdir?

Kalp debisi, atım hacmi, kalp hızı ve ejeksiyon fraksiyonu (EF) normaldir.

Yaşlanmayla solunum sisteminde total akciğer kapasitesi, vital kapasite ve rezidüel volüm nasıl değişir?

Total akciğer kapasitesi değişmez; vital kapasite azalır; rezidüel volüm artar.

Geriatrik popülasyonda en sık hastaneye yatış sebebi ve en sık görülen aritmi hangisidir?

En sık hastaneye yatış sebebi kalp yetmezliğidir; en sık görülen aritmi ise atriyal fibrilasyondur.

Geriatrik yaş grubunda en sık görülen sıvı-elektrolit bozukluğu ve bunun en sık sebebi nedir?

En sık görülen sıvı-elektrolit bozukluğu hiponatremidir; en sık sebebi ise Uygunsuz ADH sendromudur.

Bası yaraları doku tutulumuna göre kaç evrede incelenir ve evrelerin özellikleri nelerdir?

4 evrede incelenir: Evre 1 (basmakla solmayan eritemli cilt, deri bütünlüğü bozulmamış), Evre 2 (dermisi içeren deri kaybı, ayrılma/bül), Evre 3 (tam kat nekroze tutulum, derin çukur oluşumu), Evre 4 (tam kat deri tutulumu ile kas, ligaman, tendon, kıkırdak tutulumu).

Bası yarası bakımında antiseptik solüsyonların tercih edilmeme sebebi nedir?

Antiseptik solüsyonlar fibroblast inhibisyonu yaparak yara iyileşmesini geciktirdiği için tercih edilmez.

Sarkopeni kesin tanısı koymak için tanı kriterlerinden kaç tanesinin bulunması gerekir?

Kesin sarkopeni tanısı için 2 kriterin (kas gücünde azalma, kas kütlesinde azalma veya fiziksel performansta azalma kombinasyonundan 2 tanesi) bulunması gerekir. (1 kriter muhtemel, 3 kriter ağır sarkopeni).

Sarkopeni değerlendirmesinde yürüme hızı eşik değeri nedir ve sarkopeni tedavisinin en önemli basamağı nedir?

Yürüme hızı eşik değeri $\le 0{,}8\,\text{m/sn}$'dir. Sarkopeni tedavisinin en önemli basamağı egzersiz ve fiziksel aktivitedir.

En sık görülen üriner inkontinans tipi hangisidir, mekanizması nedir ve medikal tedavisinde ilk tercih ilaç grubu hangisidir?

En sık görülen tip Urge (sıkışma) inkontinansıdır. Detrüsör hiperreaktivitesi (aşırı aktif mesane) sonucu gelişir. Medikal tedavide ilk tercih antikolinerjik ilaçlardır (detrüsör inhibisyonu yapar).

Stres inkontinansının medikal dışı en efektif tedavi yöntemi ve esas yapılması gereken tedavi nedir?

Cerrahi dışı en efektif tedavi yöntemi pelvik taban (Kegel) egzersizleridir; esas yapılması gereken tedavi ise cerrahidir (üreterovezikal bileşkenin eleve edilmesi).

Taşma (Overflow) inkontinansı medikal tedavisinde hangi 3 grup ilaç kullanılabilir?

1) $\alpha_1$-adrenerjik antagonistler (Tamsulosin, Silodosin), 2) 5-alfa redüktaz inhibitörleri (Finasterid, Dudasterid), 3) Atonik vakalarda kolinerjik agonistler (Betanekol).

Geriatrik depresyon tedavisinde ilk tercih ilaç grubu hangisidir ve en sık ortak yan etkileri nedir?

İlk tercih Selektif Serotonin Re-uptake İnhibitörleridir (SSRI: fluoksetin, paroksetin, sitalopram, essitalopram, sertralin). Ortak yan etkileri Uygunsuz ADH Sendromudur.

Depresyona hipertansiyon eşlik ettiğinde hangi antidepresan grubu tercih edilmez ve nedeni nedir?

Serotonin-noradrenalin re-uptake inhibitörleri (SNRI: venlafaksin, duloksetin) tercih edilmez; çünkü SNRI grubu ilaçların yan etkisi hipertansiyondur.

Deliryum patogenezinde rol oynayan 5 temel nörokimyasal/patolojik değişiklik nedir?

1) Asetilkolin azalmıştır, 2) Dopamin artmıştır, 3) İnflamatuvar sitokinler artmıştır, 4) Hipotalamo-hipofizer-adrenal aks aktivasyonu artmıştır, 5) Kan-beyin bariyerinde geçirgenlik artmıştır.

Deliryum tipleri nelerdir ve en sık görülen tip hangisidir?

Hiperaktif tip, Hipoaktif tip ve Mikst tip olmak üzere 3 tipi vardır. En sık görülen tip Mikst tiptir.

Deliryum medikal tedavisinde ilk tercih edilecek ilaç hangisidir ve Parkinson hastalarında gelişen deliryumda hangi grup ilaçlar tercih edilir?

Deliryum medikal tedavisinde ilk tercih Haloperidol'dür. Parkinson hastalarında gelişen deliryumda ise atipik antipsikotikler (quetiapine, risperidone, olanzapine) verilebilir.

Alzheimer hastalığının biyopsisinde görülen histopatolojik bulgular ve bunların içerdiği proteinler nelerdir?

En önemli göstergeler Senil plaklar ve Nörofibriller yumaklardır. Senil plaklar Amiloid $\beta$ proteini, Nörofibriller yumaklar ise Tau proteini içerir.

Alzheimer hastalığı medikal tedavisinde kullanılan NMDA antagonisti ve antikolinesteraz inhibitörleri ilaçlar hangileridir?

NMDA antagonisti ilacı Memantin'dir. Antikolinesteraz inhibitörleri ise Galantamin, Rivastigmin ve Donepezil'dir.

Demans + Üriner inkontinans + Yürüme bozukluğu tipik triadı ile seyreden demans türü hangisidir ve MR bulgusu nasıldır?

Normal Basınçlı Hidrosefalidir. MR'da kortikal atrofi olmadan ventrikül genişlemesi görülür.

Ortostatik hipotansiyon tanısı koymak için kan basıncındaki düşme kriterleri nelerdir?

Yatar pozisyondan oturur pozisyona geçildiğinde veya ayağa kalkıldığında sistolik kan basıncının en az $20\,\text{mmHg}$ veya diyastolik kan basıncının en az $10\,\text{mmHg}$ düşmesidir.

Geriatrik hastalarda düşme değerlendirmesinde yapılması gereken temel test hangisidir?

Kalk ve Yürü testidir.