Chương XIV: Ung thư thận

Ung thư thận nguyên phát có danh từ quốc tế thống nhất là gì?

Ung thư tế bào thận hay còn gọi là Renal cell carcinoma (RCC)

Tại sao trước đây RCC thường được gọi là "khối u của các nhà nội khoa"?

Vì bệnh nhân bị bệnh này thường đến khám với nhiều triệu chứng toàn thân đa dạng

Tại sao ngày nay RCC lại được gọi là "khối u của các nhà điện quang"?

Vì có 25 - 40% các trường hợp được phát hiện tình cờ nhờ sử dụng các kỹ thuật hình ảnh để chẩn đoán các bệnh khác

Tỷ lệ phát hiện tình cờ ung thư thận qua chẩn đoán hình ảnh hiện nay là bao nhiêu?

Từ 25% đến 40%

Thái độ xử trí cần thiết khi gặp một bệnh nhân trên 40 tuổi đái máu chưa rõ nguyên nhân?

Phải nghĩ đến bướu thận và tìm biện pháp chẩn đoán xác định càng sớm càng tốt

Loại bướu thận nào thường gặp nhất ở trẻ em?

Bướu nguyên bào hay còn gọi là bướu Wilms

Tiên lượng của bướu Wilms phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố nào?

Chẩn đoán và xử trí sớm

Phương pháp điều trị cơ bản nhất đối với ung thư thận hiện nay là gì?

Điều trị phẫu thuật

Tỷ lệ sống sau 5 năm nếu ung thư thận được chẩn đoán và mổ sớm là bao nhiêu?

Đạt khoảng 70 - 80%

Sự khác biệt về khả năng sống thêm của ung thư thận giữa nam và nữ như thế nào?

Khả năng sống thêm là tương tự như nhau ở cả hai giới

Ung thư tế bào thận (RCC) chiếm bao nhiêu phần trăm các loại ung thư ở người lớn?

Chiếm 3%

RCC thường gặp nhất ở chủng tộc nào?

Người da trắng

Tỷ lệ mắc ung thư thận tại các nước Âu Mỹ là bao nhiêu?

Từ 5 - 15/100.000 dân

Tỷ lệ mắc ung thư thận tại châu Á, Nhật Bản và Israel là bao nhiêu?

Từ 1 - 5/100.000 dân

Trong giai đoạn 1975-1995 tại Hoa Kỳ, tỷ lệ mắc mới hàng năm tăng bao nhiêu ở nam giới da trắng?

Tăng thêm 2,3%

Tỷ lệ mắc mới hàng năm ở phụ nữ da trắng tại Hoa Kỳ (1975-1995) tăng bao nhiêu?

Tăng thêm 3,1%

Tỷ lệ mắc mới hàng năm ở nam giới da đen tại Hoa Kỳ (1975-1995) tăng bao nhiêu?

Tăng thêm 3,9%

Tỷ lệ mắc mới hàng năm ở phụ nữ da đen tại Hoa Kỳ (1975-1995) tăng bao nhiêu?

Tăng thêm 4,3%

Kể từ thời điểm nào tỷ lệ mắc mới RCC ở người da đen tại Hoa Kỳ vượt quá người da trắng?

Từ giữa những năm 1980

So sánh tỷ lệ mắc bệnh ung thư thận giữa nam và nữ?

Nam mắc nhiều hơn nữ với tỷ lệ 2/1

Độ tuổi thường gặp nhất của bệnh nhân ung thư thận là bao nhiêu?

Từ 50 đến 70 tuổi

Thứ tự của ung thư thận trong các loại ung thư hệ tiết niệu là gì?

Đứng hàng thứ ba sau ung thư bàng quang và ung thư tuyến tiền liệt

Hai yếu tố nguy cơ hóa học và kim loại nặng thường kể đến của RCC là gì?

Thuốc lá và Cadmium

Béo phì có liên quan thuận chiều với RCC rõ rệt nhất ở giới tính nào?

Nữ giới

Người béo phì có nguy cơ mắc RCC cao gấp bao nhiêu lần người bình thường?

Từ 20% đến gấp hơn 3 lần

Sự gia tăng nguy cơ RCC ở người béo phì liên quan trực tiếp đến chỉ số nào?

Tăng theo chỉ số BMI

Cơ chế giả định khiến béo phì làm tăng nguy cơ bị RCC là gì?

Làm tăng mức estrogen nội sinh

Hội chứng di truyền nào thường đi kèm với ung thư thận?

Hội chứng thần kinh da hay Von Hippel Lindau

Viết tắt ARCD trong ung thư thận liên quan đến nhóm bệnh nhân nào?

Bệnh nhân chạy thận nhân tạo kéo dài (Acquired Renal Cystic Disease)

Có bao nhiêu thể di truyền gen trội chính của bệnh RCC đã được mô tả?

Bốn thể di truyền gen trội chính

Khoảng bao nhiêu phần trăm bệnh nhân Von Hippel-Landau (VHL) đồng mắc thêm bệnh RCC?

Khoảng 45%

Đặc điểm về di căn của bệnh nhân VHL đồng mắc RCC ngay lúc chẩn đoán là gì?

Trong một nửa số trường hợp, ngay lúc chẩn đoán đã có di căn

Hội chứng HPRC (Hereditary Papillary Renal Carcinoma) là gì?

Là hội chứng ung thư di truyền dạng nhú, phát sinh ở người già

Độ tuổi phát sinh thường gặp của hội chứng HPRC là bao nhiêu?

Từ 50 đến 60 tuổi

Tên đầy đủ của hội chứng HLRC trong di truyền ung thư thận là gì?

Carcinom thận tế bào cơ trơn di truyền (Hereditary leiomyomatosis renal carcinoma)

Khối u thận nguyên phát xuất phát từ loại tế bào nào?

Tế bào biểu mô ống thận, đôi khi từ ống Bellini

Vị trí bắt đầu thường gặp nhất của một khối u thận là ở đâu?

Từ một cực thận

Tốc độ phát triển ban đầu của khối u thận 2-3 cm như thế nào?

Phát triển chậm trong bao thận

Tần suất phát sinh ung thư thận giữa thận phải và thận trái có gì khác biệt?

Tần suất là như nhau ở cả hai bên

Tỷ lệ các khối u thận lan tới tĩnh mạch thận là bao nhiêu?

Chiếm 50% các trường hợp

Tỷ lệ khối u thận lan tới tĩnh mạch chủ là bao nhiêu?

Chiếm 8%

Kích thước tối đa của khối thận khi bị xâm nhiễm toàn bộ có thể đạt bao nhiêu?

To từ 10 đến 20 cm

Tại sao khối u thận đại thể thường có màu vàng nhạt hay xám nhợt?

Do tình trạng hoại tử, chảy máu hay xơ hóa bên trong khối u

Các tế bào ung thư thận xâm nhiễm sớm vào hệ thống nào?

Hệ hạch bạch mạch và tĩnh mạch chủ

Ba tạng thường bị di căn nhất khi u thận phá vỡ vỏ bao là gì?

Gan, phổi và não

Phân loại truyền thống của RCC chia thành các týp tế bào nào?

Tế bào sáng, tế bào hạt, dạng sarcom và dạng nhú

Cơ sở của hệ thống phân loại RCC mới ngày nay là gì?

Dựa trên các đặc điểm hình thái học nổi bật của các týp khối u

Tỷ lệ mắc mới của RCC truyền thống là bao nhiêu?

Chiếm 70 - 80%

Bất thường nhiễm sắc thể trong RCC truyền thống thường gặp ở đâu?

Ở nhiễm sắc thể 3p và 17

Tỷ lệ mắc mới của RCC dạng nhú là bao nhiêu?

Chiếm 10 - 15%

Bất thường nhiễm sắc thể nào đặc trưng cho RCC dạng nhú?

3q, 7, 12, 16, 17, 20 và Y

RCC tế bào kỵ sắc chiếm tỷ lệ bao nhiêu?

Chiếm 4 - 5%

Các nhiễm sắc thể nào bị bất thường trong RCC tế bào kỵ sắc?

1, 2, 6, 10, 13, 17 và 21

Tỷ lệ mắc mới của RCC ống góp và RCC tế bào tủy là bao nhiêu?

Mỗi loại đều nhỏ hơn 1%

Đặc điểm nhiễm sắc thể bất thường của RCC tế bào tủy là gì?

1q, 6p, 8p, 13q và 21q

RCC tế bào hạt chiếm tỷ lệ bao nhiêu và liên quan nhiễm sắc thể nào?

Chiếm 3 - 7%, liên quan nhiễm sắc thể 1 và Y

Tại sao loại ung thư thận phổ biến nhất lại có tên là ung thư tế bào sáng?

Do bào tương chứa nhiều glycogen và lipid

Tỷ lệ vi thể của ung thư tế bào sáng chiếm bao nhiêu?

Chiếm 60%

Tỷ lệ vi thể của tế bào nhú ống lượn xa và tế bào kỵ sắc là bao nhiêu?

Mỗi loại chiếm 10%

Oncocytoma chiếm tỷ lệ bao nhiêu trong kết quả vi thể?

Chiếm 5%

Tiêu chuẩn phân độ biệt hóa theo nhân tế bào Fuhrman được đưa ra vào năm nào?

Năm 1982

Đặc điểm nhân tế bào RCC Fuhrman Độ I là gì?

Nhân tròn, kích thước nhỏ hơn 10 μm, bờ nhân đều, hạt nhân không có nhân quái

Đặc điểm nhân tế bào RCC Fuhrman Độ II là gì?

Kích thước nhân lớn hơn 15 μm, bờ nhân không đều vài chỗ, hạt nhân thấy ở vật kính Gr 400, không nhân quái

Đặc điểm nhân tế bào RCC Fuhrman Độ III là gì?

Kích thước nhân lớn hơn 20 μm, bờ nhân không đều, hạt nhân nhìn thấy rõ ở vật kính Gr 100, không nhân quái

Đặc điểm nhân tế bào RCC Fuhrman Độ IV là gì?

Kích thước nhân lớn hơn 20 μm, chu vi nhân không đều, hạt nhân thấy ở Gr 100, có nhân quái và nhân chia

Phân độ Fuhrman chủ yếu dựa trên những yếu tố hình thái nào?

Hình thái nhân tế bào, độ biệt hóa của nhân và bào tương

Tỷ lệ mắc của ung thư tế bào liên kết sarcoma là bao nhiêu?

Chiếm 3%

Loại ung thư nào thường xâm nhiễm nhu mô thận từ hệ thống đài bể thận?

Ung thư tế bào biểu mô đài bể thận hay TCC

Độ tuổi thường gặp nhất của u Wilms (Nephroblastoma) ở trẻ em là bao nhiêu?

Từ 2 đến 3 tuổi

Tam chứng cổ điển của ung thư thận bao gồm những triệu chứng nào?

Đái máu - khối u vùng thắt lưng - đau lưng

Bao nhiêu phần trăm bệnh nhân ung thư thận thực sự có đầy đủ tam chứng cổ điển?

Chỉ có 10% các trường hợp

Ý nghĩa về giai đoạn bệnh khi bệnh nhân xuất hiện đầy đủ tam chứng cổ điển?

Bệnh đã ở giai đoạn muộn và tiến triển rõ ràng

Số lượng triệu chứng tối thiểu trong tam chứng đủ để định hướng chẩn đoán bướu thận là bao nhiêu?

Chỉ cần 1 hoặc 2 trong 3 triệu chứng

Triệu chứng lâm sàng thường gặp nhất của ung thư thận là gì?

Đái máu

Tỷ lệ đái máu trong ung thư thận dao động như thế nào theo các tác giả?

Từ 38% đến 60%

Đặc điểm điển hình của đái máu trong bướu thận theo mô tả của Trần Văn Sáng?

Đái máu toàn bãi, máu tươi hoặc cục, không đau buốt, xuất hiện đột ngột trên người đang khỏe mạnh

Tại sao đái máu trong ung thư thận lại khiến bệnh nhân dễ chủ quan bỏ qua triệu chứng đầu tiên?

Vì đái máu thường tự khỏi tự nhiên, nhất là sau khi dùng một loại thuốc bất kỳ

Khi nào đái máu trong ung thư thận kèm theo cơn đau bão thận?

Khi có cục máu đông di chuyển từ thận xuống niệu quản gây bế tắc

Đái máu trong ung thư thận có cần can thiệp ngoại khoa cấp cứu ngay không?

Thường không phải can thiệp cấp cứu vì triệu chứng rầm rộ nhưng chóng qua

Tỷ lệ triệu chứng đau trong ung thư thận theo De Kernion và Belldegrun là bao nhiêu?

Chiếm 41%

Nguyên nhân gây đau lưng và đau bụng trong ung thư thận là gì?

Do u làm căng vỏ thận, chảy máu trong u, tắc đài bể thận do máu cục hoặc u chèn ép cơ quan lân cận

Triệu chứng đau tại chỗ trong ung thư thận có thể là dấu hiệu của điều gì?

Dấu hiệu của di căn xương (xương sống, xương tay)

Tỷ lệ sờ thấy khối bướu vùng thắt lưng theo J. Glenn là bao nhiêu?

Chiếm 86%

Tại sao tỷ lệ sờ thấy bướu thận trong các nghiên cứu gần đây (De Kernion) lại thấp hơn trước (24%)?

Do bệnh được phát hiện sớm hơn nhờ các phương tiện cận lâm sàng

Khám thực thể vùng thận trong ung thư thận cần tìm những dấu hiệu nào?

Dấu hiệu chạm thận và bập bềnh thận

Vị trí bướu thận nào khó sờ thấy nhất trong thời kỳ đầu?

Bướu mọc từ cực trên hoặc phát triển ra phía sau

Bướu thận ở vị trí nào dễ sờ thấy sớm hơn trên lâm sàng?

Bướu phát triển từ mặt trước và cực dưới

Dấu hiệu cho thấy bướu thận không còn khả năng phẫu thuật khi đối chiếu trên bụng?

Bờ trong bướu vượt quá đường trắng giữa bụng

Ý nghĩa của dấu hiệu bập bềnh thận dương tính?

Bướu còn di động và chưa di căn

Dấu hiệu bập bềnh thận âm tính khi bướu đã lớn gợi ý điều gì?

Bướu đã xâm lấn, dính chặt vào hốc thận hoặc các mạch máu lớn (quá chỉ định phẫu thuật)

Tỷ lệ bệnh nhân ung thư thận bị sụt cân là bao nhiêu?

Chiếm 36% các trường hợp

Đặc điểm của triệu chứng sốt trong ung thư thận?

Sốt từ 40-50%, tính chất thay đổi (nặng, nhẹ, vài ngày hoặc kéo dài)

Hai yếu tố gây sốt ở bệnh nhân ung thư thận là gì?

Do bế tắc gây nhiễm trùng và do sự phát triển của tế bào ung thư

Tại sao chẩn đoán ban đầu của ung thư thận dễ nhầm lẫn với bệnh lý tiêu hóa?

Do bướu chèn ép vào dạ dày, gan, lách, đại tràng gây rối loạn tiêu hóa

Hormone nào tăng cao gây tình trạng đa hồng cầu ở giai đoạn đầu?

Erythropoietin

Sự gia tăng chất nào gây cao huyết áp ở bệnh nhân ung thư thận?

Renin

Nguyên nhân gây tăng calci huyết trong bướu thận?

Do bướu tiết chất giống hormone cận giáp (PTH) hoặc do di căn xương

Ngoài Renin và Erythropoietin, bướu thận còn sản sinh các chất nội tiết nào?

Glucagon, HCG và Insulin

Biến chứng Sarcoidose-hóa biểu hiện qua những dấu hiệu nào?

Protein niệu, thận suy và gan to

Tỷ lệ gặp biến chứng Sarcoidose-hóa là bao nhiêu?

Từ 1 - 2%