Ćw. 2 - zaburzenia w krążeniu cz.1

Do zaburzeń w krążeniu zaliczymy nieprawidłowości związane z czym?

Nieprawidłowości w krążeniu związane z:

* funkcjonowaniem serca, nn. krwionośnych oraz limfatycznych
* składem krwi i chłonki
* zmianami w tkankach i narządach będącymi ich następstwem

Co zaliczamy do zaburzeń w krążeniu?

1. krwotok – haemorrhagia
2. przekrwienie – hyperaemia
3. niedokrwistość – anaemia, oligaemia, oligocytaemia
4. niedokrwienie – ischaemia
5. krwistość – plethora
6. wstrząs – shock i zapaść – collapsus
7. nadciśnienie – hypertonia
8. zakrzep – thrombus
9. skrzep – cruor
10. zawał – infarctus
11. obrzęk – oedema
12. odwodnienie – dehydratatio
13. skazę krwotoczną – diathesis haemorrhagica

Na czym polega przekrwienie i jakie są rodzaje?

Przekrwienie - miejscowe zaburzenie w krążeniu, polegające na nadmiernym wypełnieniu naczyń krwionośnych krwią

* Przekrwienie czynne (tętnicze) hyperaemia activa
* Przekrwienie bierne (żylne) hyperaemia passiva
* Przekrwienie mieszane (tętniczo-żylne) hyperaemia mixta

Opisz na czym polegają poszczególne rodzaje przekrwień

1. __**Przekrwienie czynne (tętnicze) hyperaemia activa**__

* zwiększony dopływ krwi do narządu
* fizjologicznie - wzmożona praca narządu (mm., jelita)
* patologicznie - pod wpływem wysokiej temp., czynn. fizycznych, chemicznych i początkowych fazach zap.


2. __**Przekrwienie bierne (żylne) hyperaemia passiva**__

* utrudniony odpływ krwi z narządu (gromadzenie w nn. włosowatych, żyłkach)
* MIEJSCOWE - zwężenie światła żyły (zakrzep), skręt narządu
* OGÓLNE - niewydolność serca (L-przekrwienie płuc; P-obwodowe), przewlekłe choroby płuc


3. __**Przekrwienie mieszane (tętniczo-żylne) hyperaemia mixta**__

* zwiększony dopływ tt. i zmniejszony odpływ żż.
* najczęściej w narządach z anastomozami t-ż (płuca)
* wokół ognisk martwicy, na obrzeżu zawału
* przekrwienie oboczne (hyperaemia collateralis)

Jakie są następstwa przekrwienia biernego w narządach?

Następstwa przekrwienia:

* zależą od czasu trwania, nasilenia i sprawności przekrwienia obocznego
* cyanosis - przepełnienie naczyń krwionośnych krwią, sinica
* oedema - wzrost przepuszczalności ścian nn. krwionośnych - wydostanie się części płynnej krwi (przesięk) do wolnych przestrzeni tkankowych i powstanie obrzęku
* wydostanie się krwinek czerwonych, ich rozpad i fagocytoza przez makrofagi
* zmiany wsteczne (zanik, zwyrodnienie, martwica) na skutek niedotlenienia
* rozplem tk. łącznej włóknistej i stwardnienie narządu (u induratio venostatica s. cyanotica)
* kurczenie „starzejącej się” tkanki łącznej i stopniowe zmniejszanie się narządu (atrophia post indurationem)

Przekrwienie płuc - przyczyny, mikro-, makroskopowo

→ Hyperaemia pulmonum


1. PRZYCZYNY:
* utrudniony odpływ krwi z płuc przez: niedomykalność zastawki 2-dzielnej, niewydolność lewokomorową, zwężenie światła żyły płucnej, zakrzep, ucisk
2. MAKROSKOPOWO:
* płuca powiększone, sinoczerwone
* konsystencja poduszkowata/tęga
* z pow. przekroju wypływa dużo ciemnoczerwonej krwi
3. MIKROSKOPOWO:
* nn. krwionośne ścian pęcherzyków i przegród międzypęcherzykowych - przepełnione krwią
* przesięk gromadzony w wolnych przestrzeniach tkankowych i świetle pęcherzyków
* obrzęk (oedema)
* rozplem tk. łącznej włóknistej - stwardnienie brunatne płuc induratio fusca pulmonum, liczne makrofagi obładowane hemosyderyną tzw. komórki wad sercowych

Przekrwienie wątroby - przyczyny, przebieg (mikro-, makroskopowo)

ya→ Hyperaemia (passiva) hepatis


1. PRZYCZYNY:
* niewydolność prawokomorowa, miejscowy ucisk na nn. żylne
2. PRZEBIEG:


1. Wczesne przekrwienie wątroby (hyperaemia passiva hepatis recens) przepełnienie krwią żył międzyzrazikowych, żył centralnych i nn. zatokowych centralnej strefy zrazików – wątroba powiększona, obrzmiała, sinoczerwona (cyanosis hepatis)
2. uszkodzenie hepatocytów przez niedotlenienie
* cz. środkowa - czerwona (zastój krwi, zwyr. miąższ.)
* cz. obwodowa - żółtawa (zwyr. tłuszczowe)
* wątroba muszkatołowa (hepar moschatum)
3. ucisk na beleczki wątrobowe, poszerzone nn. zatokowe i zanik hepatocytów = zanik czerwony wątroby (atrophia rubra hepati)
4. rozplem tk. łącznej - stwardnienie wątroby (induratio cyanotica hepatis)
5. kurczenie tk. łącznej i bliznowacenie - zmniejszenie narządu (zanik zrazików) - zanik pozastoinowy (atrophia post indurationem cyanoticam)
6. jeśli są procesy odnowy hepatocytów - przebudowa struktury wątroby i marskość (cirrhosis hepatis)

Przekrwienie nerki - mikro-, makroskopowo

→ Hyperaemia renis


1. MIKROSKOPOWO:
* nn. krwionośne warstwy korowej, rdzennej i kłębuszków nadmiernie wypełnione krwią
* kom. nabł. kanalików - objęte zmianami wstecznymi
2. MAKROSKOPOWO:
* nerki powiększone, ciemnoczerwone/ciemnobrunatne

Przekrwienie węzła chłonnego - makro-, mikroskopowo

→ Hyperaemia lymphonodi


1. MAKROSKOPOWO:
* ww. chłonny powiększony, pstre zabarwienie (tk. limf. - szarobiała, obszary nn. krwionośnych - czerwone)
* u mięsożernych - przekrwienie nn. wokół zatok centralnych
* u świni - przekrwienie nn. wokół zatoki brzeżnej
2. MIKROSKOPOWO:
* poszerzone zatoki i nn. krwionośne - przepełnione krwinkami

Śledziona - informacje ogólne

Śledziona:

* funkcje obronne (miazga biała)
* typ magazynowy - rozszerza się i kurczy pod wpływem AUN i zaburzeń w krążeniu
* pies, koń, kot - śledziona typu magazynowego - dużo wł. elastycznych i mm. gładkich w beleczkach śledzionowych
* człowiek, królik - śledziona typu obronnego - mało wł. elastycznych i mm. gładkich w beleczkach
* świnia, przeżuwacze - śledziona pośrednia

Przekrwienie śledziony - przyczyny, makro-, mikroskopowo

→ Hyperaemia lienis


1. PRZYCZYNY:
* utrudniony odpływ krwi z nn. żylnych (skręt śledziony, żołądka)
* niewydolność krążenia (niewydolność prawokomorowa)
* porażenie nn. trzewnego
* uszkodzenie rdzenia i mózgu
* zapalenia, posocznica, choroby nowotworowe
2. MAKROSKOPOWO:
* powiększona (obrzmienie śledziony - tumor lienis; jeśli ostre przekrwienie śledziony - tumor lienis acutus)
* zaokrąglone brzegi
* wypływa dużo brejowatej krwi
* długotrwałe przekrwienie zastoinowe → narząd twardy, pow. przekroju ciemnoczerwona i gładka (induratio lienis)
3. MIKROSKOPOWO:
* przekrwienie nn. zatokowych brzeżnych i miazgi czerwonej (nn. zatokowe właściwe - krąż. zamknięte; przestrzenie naczyniowe - krąż. otwarte)

Opisz czym jest wstrząs

Wstrząs (shock):

* zespół zaburzeń ogólnoustrojowych spowodowanych dysproporcją pomiędzy ilością krwi krążącej, a pojemnością łożyska naczyniowego, co prowadzi do:

\- spadku ciśnienia tętniczego,

\- obniżenia perfuzji/przepływu obwod. w tk. i narządach

\- niedotlenienia tkanek.

Wymień rodzaje wstrząsu

* wstrząs pourazowy/pokrwotoczny
* wstrząs hipowolemiczny
* wstrząs septyczny, neurogenny, anafilaktyczny
* wstrząs kardiogenny
* wstrząs normowolemiczny

Co obserwujemy w płucu wstrząsowym?

→ Płuco wstrząsowe (atelectasis et stasis pulmonum):

* niedodma (atelectasis pulmonum) - zapadanie się pęcherzyków
* zgrubienie ścian pęcherzyków płucnych
* przekrwienie zastoinowe (venostasis pulmonum)
* obrzęk (oedema pulmonum) - przesięk w świetle pęcherzyków
* gromadzenie kom. w tk. łącznej śródmiąższowej - obraz łagodnego zap. śródmiąższowego
* wykrzepianie wew-nacz. (DIC) w drobnych naczyniach

Czym jest krwotok?

Krwotok (haemorrhagia) - oznacza wydostanie się krwi w pełnym składzie poza łożysko naczyniowe, przez uszkodzoną ścianę naczynia krwionośnego lub serca

Podział krwotoków ze względu na przyczynę

Krwotoki (haemorrhagiae):


1. __**Urazowe**__ (haemorrhagie traumaticae) - urazy naczynia lub ściany serca lub na skutek rozdarcia ściany (haemorrhagia per diaeresin)
2. __**Samoistne**__ (haemorrhagie spontaneae):

a) z pęknięcia (h. per rhexin) - zmienionej chorobowo ściany naczynia (miażdżyca, tętniak, martwica błony wewnętrznej, zawał mięśnia sercowego)

b) z nadżarcia (h. per diabrosin) - ściana naczynia uszkodzona przez procesy toczące się w sąsiedztwie (rozpadowe ognisko gruźlicze, nowotwór, ropień, wrzód)


3. __**Krwotoki przez przenikanie**__ - bez naruszania ciągłości ściany naczynia w wyniku wzrostu jej przepuszczalności (h. per diapedesin) (gł. naczynia włosowate)
* zastój krwi, niedobory witaminowe (C,E,K), skazy krwotoczne, wirusy, bakterie, toksyny, zw. chemiczne (fosfor, strychnina, mocznik, dikumarol) lub czynniki neurowegetatywne.

Podział wynaczynień ze względu na wielkość i kształt

* wynaczynienia punkcikowate – wybroczyny lub przystudzienice (petechiae)
* wynaczynienia ok. 2 mm średnicy (ecchymoses)
* wynaczynienia smugowate (vibices)
* duże, nieniszczące tkanki podbiegnięcia krwawe (sugillationes s. suffusiones)
* duże uszkadzające tkankę ogniska krwotoczne (focus haemorrhagicus)
* wynaczynienia, przy których krew wytworzyła w tkance jamę – krwiak (haematoma)

Od czego zależą następstwa krwotoków wewnętrznych?

1. RODZAJU NARZĄDU/TKANKI:


1. Obumieranie tkanek i komórek w miejscu wynaczynienia (ognisko krwotoczne - focus haemorrhagicus); naciek makrofagów (24-48h) i uprzątanie obumarłych komórek i erytrocytów (np. w mózgu powstaje jama poudarowa - lacuna postapoplectica).
2. W tkankach gdzie występują duże przestrzenie lub wylana krew może rozsuwać komórki, zniszczenia są niewielkie i po uprzątnięciu wylanej krwi i ustaniu ucisku, komórki powracają do prawidłowej czynności.
2. ILOŚCI WYNACZYNIONEJ KRWI:


1. Niewielkie wynaczynienia są dość sprawnie likwidowane przez fagocyty.
2. Większe wynaczynienia, a szczególnie krwiaki haematoma, mogą wyzwalać odczyn ze strony tk. łącznej i pobudzać jej rozplem wokół ogniska lub/i w miejscu skrzepliny (organizacja). Namnażająca się tkanka łączna izoluje wynaczynioną krew od pozostałej zdrowej tkanki, z czasem ulega bliznowaceniu.

Wybroczyny w nerce - mikro-, makroskopowo

→ Petechiae renis


1. PRZYCZYNA:
* wybroczyny - drobne wynaczynienia krwi różnej wielkości i kształtu (w nerkach w przebiegu pomoru świń)
2. MAKROSKOPOWO:
* wylewy wielkości łepka od szpilki (wybr. punkcikowate) widoczne pod torebką, w miąższu i bł. śluzowej miedniczki
* blady miąższ nerki
3. MIKROSKOPOWO:
* wynaczynienia krwi w przestrzeniach tkankowych, wokół kanalików, kłębuszków (+ wew. kłębuszków)
* kom. miąższowe o obszarach wynaczynień ulegają zmianom wstecznym

Czym jest zawał?

Zawał (infarctus):

* ogniskowa martwica niedokrwienna tkanki wywołana jej nagłym niedotlenieniem, powstającym wskutek:
* niedrożności nn. krwionośnego, końcowego w znaczeniu anatomicznym lub czynnościowym (tętnicy)
* nagłego przerwania odpływu krwi żylnej (znaczne przekrwienie bierne) połączonego z niedostatecznym dopływem krwi tętniczej.

Jakie wyróżniamy zawały ze względu na mechanizm powstawania?

1. ZAWAŁ BLADY (biały, bezkrwawy) - infarctus anaemicus s. albus
* skutek zamknięcia tętnicy w narządach litych (serce, śledziona, nerka)
* struktura narządu ogranicza ilość krwi, która może się przedostać do obszaru martwicy niedokrwiennej z sąsiednich nn. włosowatych
* charakter martwicy skrzepowej (nerka, śledziona, wątroba, serce) lub rozpływnej (mózg)
2. ZAWAŁ KRWAWY (czerwony) - infarctus haemorrhagicus s. ruber
* skutek zamknięcia światła żył
* powstaje przez niewydolność krążenia i znacznego stopnia przekrwienie bierne narządu
* tk. martwicza przepojona krwią (nadzianka krwawa)
* płuca, jelita, jądra, jajniki, śledziona

Gdzie nigdy nie dochodzi do zawału?

język, tarczyca, macica, pęcherz moczowy i prącie

Jakie mogą być kształty zawału?

* Zawał ma najczęściej kształt stożka, wierzchołkiem zwróconego do niedrożnego naczynia, podstawą zaś na obwód narządu.
* gdy podstawa klina ma powierzchnię surowiczą, jest ona często pokryta włóknikowym wysiękiem
* W płucach, sercu i mózgu mogą mieć kształt kulisty lub owalny, czasem też nieregularny.

Zawał blady nerki - przyczyny, mikro-, makroskopowo

→ Infarctus anaemicus renis


1. PRZYCZYNY:
* zamknięcie odgałęzień końcowych tt. nerkowej
* materiał zastojowy: drobnoustroje, kom. nowotworowe, zakrzepy, zap. tętnic na tle pasożytniczym
2. MAKROSKOPOWO:
* szare/blade/żółtawe ognisko zawałowe kształtu stożka
* otoczone czerwoną obwódką przekrwienia obocznego
* starszy zawał - zapadnięta cz. martwicza, otoczony rdzawą obwódką
* nierówna pow. nerki, wciągnięta - bliznowacenie
3. MIKROSKOPOWO - 4 strefy zawału:
* martwica skrzepowa kanalików i kłębuszków (centralnie)
* pas przekrwienia obocznego (obrzeże ogniska)
* naciek granulocytów obojętnochłonnych i makrofagów (w pasie przekrwienia obocznego → ognisko martwicy)
* pas zwyrodnienia miąższu nerki (najdalej od ogniska martwicy) - powstał przez działanie produktów rozpadu tk. i en. granulocytów

Gdzie może wystąpić zawał czerwony?

Zawał czerwony występuje:

* gdy nastąpi zaburzenie odpływu żylnego ( np. skręty narządów)

▪ Skręt śledziony

▪ Skręt płata płucnego
* w tkance bardzo dobrze unaczynionej (płuca, śledziona), w której jest możliwe gromadzenie się krwi w obszarze zawału

▪ __w tkankach o podwójnym krążeniu krwi__ (płuca), gdzie krew przez drożny układ naczyniowy napływa do obszaru martwicy (jeśli napływ ten nie wystarcza do uratowania niedokrwionych tkanek)

▪ w __tkankach__, które były __wcześniej objęte zastojem z powodu upośledzonego odpływu żylnego__ (w masywnie przekrwionych płucach)

▪ w przypadkach __przywrócenia przepływu w obszarze uprzedniego niedokrwienia tętniczego i martwicy__ (np. fragmentacja zatoru, angioplastyka zmiany zakrzepowej u ludzi).

Zawał krwawy płuc - przyczyna, mikro-, makroskopowo

→ Infarctus haemorrhagicus pulmonum


1. PRZYCZYNY:
* przekrwienie bierne płuc, gdzie wysokie ciś. krwi w żż. płucnych upośledza przepływ w rozgałęzieniach tt. oskrzelowych + zator w rozgałęzieniu t. płucnej
* zamknięcie rozgałęzienia t. płucnej - do obszaru który ukrwiają dostaje się krew z tt. oskrzelowych (pogłębienie przekrwienia i masowe przenikanie erytrocytów do światła pęcherzyków)
2. MAKROSKOPOWO:
* ognisko podopłucnowo, kształt stożkowaty lub kulisty
* wiśniowoczerwone (z czasem rdzawe)
* wyraźnie odgraniczone od prawidłowego miąższu, bezpowietrzne
* opłucna nad zawałem - cechy zap. włóknikowego
3. MIKROSKOPOWO:
* przenikanie erytrocytów do światła pęcherzyków
* zastój krwi w nn. krwionośnych
* martwica przegród międzypęcherzykowych, ścian pęcherzyków, nabł. oddechowego, ścian nn. krwionośnych
* tkanki otaczające ognisko - objęte przekrwieniem biernym
* naciek komórkowy (2-3 dni po)