Positieve Psychologie Flashcards

Deze set van 150 flashcards behandelt de essentie van positieve psychologie, modellen voor welbevinden, zingeving, emotionele behendigheid, relaties, veerkracht, en specifieke doelgroepen zoals ouderen, kinderen en de werkvloer, inclusief stressmanagement-concepten.

Martin Seligman

De grondlegger van de positieve psychologie die in 1998 tijdens zijn speech voor de APA de basis legde voor deze stroming.

American Psychological Association (APA)

Een grote organisatie van psychologen in de VS die regels opstelt voor wetenschappelijk schrijven, ethiek en onderzoek.

Virtue

Een positieve eigenschap van een persoon, zoals eerlijkheid, moed, vriendelijkheid of wijsheid.

Traditionele psychologie

Stroming die zich primair richt op het genezen van mentale problemen en vragen stelt als 'Wat werkt niet?' of 'Wat is er mis?'.

Positieve psychologie

Stroming gericht op het vergroten van mogelijkheden en vragen als 'Wat werkt?' en 'Wat maakt het leven de moeite waard?'.

De curve verschuiven

Het doel om de algemene mentale houvast en het gemiddelde geluk van de gehele bevolking te verhogen.

Corey Keyes

Onderzoeker die de MIDUS-studie uitvoerde en het dual-continua model ontwierp.

MIDUS-studie

Onderzoek naar de relatie tussen psychisch welbevinden en psychopathologie via vragenlijsten bij een grote groep mensen.

Dual-continua model

Model dat aantoont dat mentale gezondheid en mentale ziekte twee aparte, gerelateerde dimensies zijn.

Floreren

Optimaal presteren volgens talenten, het leven als betekenisvol beschouwen en over het algemeen positief en hoopvol ingesteld zijn.

Positief-psychologische interventies (PPI)

Eenvoudige, intentionele en regelmatig herhaalde oefeningen bedoeld om gezonde gedachten en gedragingen van gelukkige mensen te imiteren.

Person activity fit

Het concept dat een PPI-oefening goed bij een individu moet passen om effectief te zijn.

Happyology

Een punt van kritiek op de vroege PP wegens een eenzijdige focus op geluk en positieve emoties.

PP 2.0

De evolutie in de PP die naast welbevinden ook inzet op veerkracht bij tegenslag en de donkere kanten van het bestaan omarmt.

Geluk

Een tijdelijk gevoel van plezier of blijdschap dat momentaan kan komen en gaan.

Welbevinden

Een stabielere toestand die te maken heeft met hoe goed iemand zijn leven ervaart op gebieden als groei en relaties.

Aristoteles

Grieks filosoof die welbevinden onderverdeelde in hedonische en eudaimonische vormen.

Hedonisch welbevinden

Vorm van welbevinden gericht op plezier, genot en het vermijden van pijn in het huidige moment.

Eudaimonisch welbevinden

Vorm van welbevinden gericht op een betekenisvol leven, zelfontwikkeling en het realiseren van doelen en talenten.

Geluksindustrie

Commerciale sector die zich vooral richt op het direct verkoopbare, hedonische aspect van geluk.

Carol Ryff

Onderzoekster die het zes-factorenmodel van Psychologisch Welbevinden creeerde.

Zelf-acceptatie (Ryff)

Tevreden zijn met wie je bent en jezelf accepteren met zowel sterke als zwakke punten.

Persoonlijke groei (Ryff)

Jezelf blijven ontwikkelen, nieuwe dingen leren en jezelf verbeteren.

Meesterschap (Ryff)

Zich competent voelen in wat men doet en effectief kunnen handelen in het leven.

Autonomie (Ryff)

Zelfstandig keuzes kunnen maken en de regie voeren over het eigen leven.

PERMA-model

Model van Martin Seligman uit 2011 bestaande uit vijf elementen die nodig zijn om te floreren.

Engagement (PERMA)

De 'E' uit PERMA; volledig opgaan in activiteiten waarbij men helemaal gefocust en betrokken is.

Meaning (PERMA)

De 'M' uit PERMA; iets doen dat waarde en richting geeft aan het leven, een groter doel hebben.

Accomplishment (PERMA)

De 'A' uit PERMA; het bereiken van doelen en prestaties die voldoening geven.

Hedonische adaptatie

Het verschijnsel dat mensen na positieve of negatieve gebeurtenissen steeds terugkeren naar hun basisniveau van welbevinden.

Sonja Lyubomirski

Onderzoekster bekend van de 'gelukstaart', die de invloed van genetica, omstandigheden en acties op welbevinden beschrijft.

Genetica (gelukstaart)

De factor die voor ongeveer $50\%$ het basisniveau van welbevinden bepaalt volgens Lyubomirski.

Omstandigheden (gelukstaart)

Factoren zoals huis, werk en inkomen die voor ongeveer $10\%$ bijdragen aan het welbevinden.

Intentionele activiteiten (gelukstaart)

Bewuste keuzes en acties die voor ongeveer $40\%$ het welbevinden kunnen be%fnvloeden.

Time well spent

Interventie waarbij men gedurende twee weken activiteiten bijhoudt op basis van betekenisvolheid en plezier.

Betekenis

Een op lange termijn vooruitkijkende intentie om iets zinvols voor jezelf te bereiken met impact op de wereld.

Roy Baumeister

Onderzoeker die in 2023 de relatie tussen hedonisch geluk en eudaimonische betekenis bestudeerde.

Ikigai

Japans concept voor 'een reden om 's ochtends op te staan'; de overlap van passie, missie, beroep en roeping.

Viktor Frankl

Neuroloog en holocaustoverlever die de logotherapie oprichtte, waarbij zingeving centraal staat.

Logotherapie

Therapierichting gericht op het creeren van betekenis, zelfs onder de zwaarste omstandigheden.

Significance (Martela & Steger)

Het gevoel dat je leven ertoe doet en dat je impact hebt op anderen of de wereld.

Coherence (Martela & Steger)

Het gevoel dat het leven begrijpelijk en samenhangend is, waarbij ervaringen logisch aanvoelen.

Purpose (Martela & Steger)

Het hebben van een richting of doel in het leven waar men naartoe werkt.

Best possible self

Interventie waarbij men schrijft over een ideale toekomst waarin alle doelen op diverse levensgebieden zijn bereikt.

Coping

De manier waarop iemand omgaat met lastige of heftige gebeurtenissen om stress te verminderen.

Adaptieve attributie

Het proces waarbij men de oorzaak van gebeurtenissen probeert te begrijpen om inzicht en controle te krijgen.

Sterkepuntenbenadering

Methodiek gericht op het inzetten van talenten om levenstevredenheid en motivatie te verhogen.

VIA van Seligman & Peterson

Tool die wereldwijd aanvaarde waarden en karaktersterktes van de 'goede mens' in kaart brengt.

Strength Finder (Buckingham & Clifton)

Hulpmiddel gericht op het identificeren en inzetten van sterktes in de werkcontext.

Strengths Profile (Linley)

Tool die kijkt naar talenten, het effectieve gebruik ervan en de energie die het kost.

Luk Dewulf

Expert die talent definieert als een natuurlijke aanleg die moeiteloos tot goede prestaties leidt en energie geeft.

Mihaly Csikszentmihalyi

Psycholoog die de matrix van vaardigheid versus uitdaging ontwikkelde om mentale staten te verklaren.

Flow

Optimale staat van betrokkenheid die ontstaat bij een hoge mate van vaardigheid %9n een hoge mate van uitdaging.

Apathie (Flow matrix)

Mentale staat bij een lage uitdaging %9n een lage vaardigheid.

Verveling (Flow matrix)

Status die ontstaat bij een lage uitdaging ondanks een hoge vaardigheid.

Angst (Flow matrix)

Gevoel dat optreedt bij een zeer hoge uitdaging terwijl de vaardigheid laag is.

Negativity bias

De evolutionaire neiging van de hersenen om meer aandacht te schenken aan negatieve ervaringen dan aan positieve.

Barbara Fredrickson

Professor die de broaden-and-build theorie uitwerkte over de functie van positieve emoties.

Broaden-effect

Het effect waarbij positieve emoties de aandacht en het denken verruimen en meer openheid creeren.

Build-effect

Het proces waarbij positieve emoties helpen duurzame intellectuele, fysieke, sociale en psychologische hulpbronnen op te bouwen.

Undoing effect

Het fenomeen waarbij positieve emoties de fysiologische schade van stress en negatieve emoties neutraliseren.

Vreugde

De nummer een positieve emotie in de top 10 van Fredrickson.

Sereniteit

Een bewuste toestand die iemand motiveert om van de huidige omstandigheden te genieten.

Inspiratie

De emotie van het meegesleept worden door iets groters of moois.

Opwaartse spiraal

Proces waarbij een positief moment leidt tot meer zelfvertrouwen en hulpbronnen, wat weer nieuwe positieve emoties oproept.

Emotionele wendbaarheid

Het vermogen om emoties te ervaren en te erkennen zonder erdoor overspoeld te worden of automatisch te handelen.

Aanwezig zijn (Susan David)

Het herkennen van gedachten en emoties met mededogen en acceptatie van het huidige moment.

Afstand nemen (Susan David)

Gedachten zien als slechts gedachten om ruimte te creeren voor bewuste actie vanuit vrije wil.

Infinity sign (∞)

Symbool voor het continue proces waarbij zowel lastige als aangename emoties mogen bestaan in balans.

Savoring

Het reguleren en versterken van de emotionele impact van positieve gebeurtenissen via reacties.

Mindfulness

Aandacht hebben voor het huidige moment zonder oordeel, ongeacht of de ervaring positief of negatief is.

Versterkende reacties

Reacties zoals het delen van succes of trots zijn die de impact van positieve momenten vergroten.

Dempende reacties

Gedachten zoals 'dit gaat weer voorbij' die de beleving van positieve emoties onderdrukken.

Verbondenheid (Dirk De Wachter)

De essentie van het menselijk groeiproces; jezelf leren kennen in relatie tot de ander om eenzaamheid te voorkomen.

Harvard Study of Adult Development

Een van de langstlopende onderzoeken (sinds 1938) naar menselijk welzijn, gericht op fysieke en mentale gezondheid.

Intimiteit

Kerncomponent van relaties gebaseerd op vertrouwen, nabijheid en het durven tonen van kwetsbaarheid.

Affectie

Kerncomponent van relaties die draait om warmte, zorg, genegenheid en liefdevol gedrag.

Kapitalisatie

Het vergroten van het effect van positieve ervaringen door deze actief te delen met anderen.

Shelly Gable

Onderzoekster naar de manier waarop partners op elkaars goed nieuws reageren.

Active-Constructive Responding (ACR)

Een enthousiaste, betrokken en energieke reactie op het succes van een ander die de relatie versterkt.

Actief-destructief

Een reactie die enthousiast is maar direct de negatieve kanten of risico's van iemands succes benadrukt.

Passief-constructief

Een subtiele, afwachtende ondersteuning zoals 'Oh, wat leuk', die de emotie echter weinig versterkt.

Passief-destructief

Iemands succes negeren of het gesprek meteen verleggen naar een ander, triviaal onderwerp.

Empathie

Het meevoelen met andermans lijden door activatie van pijn- en emotiegebieden in de hersenen.

Empathische stress

Emotionele toestand van machteloosheid wanneer men lijden ziet maar geen hulp kan bieden.

Compassie

Liefdevolle betrokkenheid bij het lijden van een ander zonder zelf overspoeld te worden; bron van kracht.

Loving kindness-meditatie

Interventie waarbij bewust warme wensen gericht worden op zichzelf en daarna op anderen.

Zelfcompassie (Kristin Neff)

Bestaat uit de drie componenten: zelf-vriendelijkheid, medemenselijkheid en mindfulness.

Backdraft

Het verschijnsel waarbij juist pijnlijke emoties opkomen zodra men begint met het toelaten van mildheid en liefde voor zichzelf.

Feeling good by doing good

Het mechanisme waarbij het stellen van goede daden leidt tot een hoger persoonlijk welbevinden.

Doing good by feeling good

Het principe dat mensen vanuit een positieve stemming sneller geneigd zijn tot prosociaal gedrag.

George Bonanno

Onderzoeker die aantoonde dat een grote groep mensen na 9/11 geen PTSS-symptomen ontwikkelde door veerkracht.

Veerkracht (resilience)

Het vermogen om door te zetten bij moeilijkheden en flexibel te blijven onder druk om er sterker uit te komen.

Recovery (Boniwell & Tunariu)

Het vermogen om na een moeilijke gebeurtenis terug te herstellen en opnieuw evenwicht te vinden.

Reconfiguratie (Boniwell & Tunariu)

Het vermogen om zich aan te passen en uit moeilijkheden wijzer of bekwamer te groeien.

Psychologisch kapitaal (PsyKap)

Individuele staat van ontwikkeling gekenmerkt door optimisme, hoop, veerkracht en zelfvertrouwen.

Aangeleerde hulpeloosheid

Het gedrag waarbij honden (of mensen) passief blijven onder tegenslag omdat ze geleerd hebben geen invloed te hebben.

Aangeleerd optimisme

Het proces waarbij men leert invloed uit te oefenen op situaties en actie te ondernemen bij tegenslag.

Attributie

Het toeschrijven van oorzaken aan een bepaalde gebeurtenis.

Attributiestijl

De manier waarop mensen verklaringen geven voor zowel goede als slechte gebeurtenissen.