Farmaco STAT 3 (mogelijkheden)

mogelijkheden

niet medicamenteus - anafylaxie

• stoppen blootstelling aan allergeen

• bel ambulance met A1-indicatie

• geef 10-15 liter zuurstof/minuut via een non-rebreathing masker

• breng alvast een infuusnaald in en spuit door met 2 ml NaCl 0.9%

medicamenteus - anafylaxie

• adrenaline (i.m.) herhaal elke 5-15 min bij onvoldoende effect, verergering of hypotensie

• indicatie bronchospasme, salbutamol

• indicatie shock, ringerlactaatoplossing of NaCl 0,9%

• indicatie huidklachten, tweede-generatie antihistaminicum (levocetirizine of desloratadine)

• altijd 2 EPI-pennen meegeven

niet medicamenteus - angina pectoris

• psychosociale ondersteuning voor stress/angst/depressie/weerstand om leefstijl te veranderen

• voldoende bewegen

• min 150 min/week matig intensieve inspanning

• min 2x/week spier- en botversterkende activiteiten

• stoppen met roken

• beperken alcoholconsumptie

• gezonde voeding

• op gezonde wijze afvallen

medicamenteus - angina pectoris

stap 1: nitroglycerine spray 0,4 mg/ml 1 spray onder de tong of isosorbidentiraat tablet 5 mg sublinguaal
stap 2: bij aanhoudende klachten een 2^e of 3^e dosis na 5 of 10 minuten innemen
stap 3: als de klachten niet > 15 minuten afnemen, bel 112 en schakel hulp in

• preventief

stap 1: acetylsalicylzuur 1 dd 80 mg tablet of clopidogrel 1 dd 75 mg tablet bij een allergie
stap 2: indien aanwezig verhoogde bloeddruk, cholesterolwaarden en diabetes mellitus behandelen

• onderhoud

betablokker of DHP calciumantagonist

niet medicamenteus - anticonceptie

leg uit over:

• bijwerkingen zoals spotting, misselijkheid of hoofdpijn gedurende 3 maanden

• verschillende soorten anticonceptie, het belang van de juiste toepassing voor de betrouwbaarheid,

• betrouwbaarheid vermindert bij hevig braken of waterdunne diarree

• de mogelijkheid om de stopweek desgewenst over te slaan

• startmoment bepalen tabel startmomenten na zwangerschap

• stoppen met roken —> roken >35 jaar = alternatief kiezen ipv oraal combinatiepreparaat

• condoomgebruik naast andere anticonceptie om SOA te voorkomen

alternatieve anticonceptiewijzen:

• condoom

• pessarium

• vasectomie

• laparoscopische sterilisatie

overige methoden:

- lactatie-amenorroe-methode (LAM-methode)

- geen seks op vruchtbare dagen (periodieke onthouding)

medicamenteus - anticonceptie

• oraal combinatiepreparaat (oestrogeen + progestageen)

1e keus: ethinylestradiol/levonorgestrel (30/150 microgram)

2e keus: ethinylestradiol/gestodeen (20/75 microgram) of ethinylestradiol/levonorgestrel (20/100 microgram) of ethinylestradiol/norgestimaat (35/250 microgram)

• niet-oraal combinatiepreparaat (oestrogeen + progestageen)

ethinylestradiol met etonogestel (vaginale ring)

ethinylestradiol met norelgestromine (pleister)

progestageen-alleen

desogestrel (minipil)

ethonogestrel (implantatiestaafje, implanon)

medroxyprogesteron (prikpil, i.m.)

• IUD (intrauterine device)

IUD met levonorgestrel, voorkeur 52 mg levonorgestrel

Koperhoudend IUD, voorkeur T-spiraal of hoefijzervormige spiraal

medicamenteus - (nood) anticonceptie

• morning-afterpil met levonorgestrel (1,5 mg), bij voorkeur binnen 12 uur, tot uiterlijk 72 uur

• morning-afterpil met ulipristal (30 mg) tot uiterlijk 120 uur

• koperspiraal tot uiterlijk 120 uur

niet medicamenteus - astma

• voorlichting over astma

• inhalatietechniek controleren, eventueel extra uitleg

• prikkelreductie/vermijden allergenen

• minder blootstelling aan huisdieren/huisstofmijt

• bewegen (min 30 min/dag matig intensief)

• stoppen met roken

• gezond gewicht

• ademhalingstechniek

• influenzavaccinatie bij onderhoudsbehandeling met ICS

• evt. allergietest

medicamenteus - astma volwassenen

stap 1: bij incidentele klachten (<2x/week overdag, geen nachtelijke aanvallen)

• zn SABA: salbutamol of terbutaline

• zn formoterol/beclometason

stap 2: lage dosis ICS voor onderhoud, SABA zn

stap 3: intermediaire dosis ICS voor onderhoud, SABA zn

of lage dosis ICS en LABA voor onderhoud, SABA zn

stap 4: verhogen dosering ICS, bv: hoge dosering ICS en LABA, SABA zn

stap 5: consultatie longarts

medicamenteus - astma kinderen

stap 1: alleen SABA zn bij klachten (dosisaerosol met voorzetkamer tot 7)

stap 2: ICS, SABA zn

stap 3: verwijzing/consultatie

medicamenteus - (longaanval) astma

• ABCDE instabiel (cyanose, bewustzijnsdaling, uitputting)

stap 1: ambulance met A1-indicatie bellen

stap 2: 10 tot 15 liter zuurstof/min via non-rebreathing masker

stap 3: salbutamol en ipratropium per vernevelaar (anders per dosisaerosol met voorzetkamer)

stap 4: infuus, met min 2 ml NaCl 0,9%

stap 5: overweeg dexamethason iv/im

• ABCDE stabiel, ernstige longaanval (moeite met uitspreken zinnen door toenemende dyspnoe of hoge ademarbeid of pols >100 of saturatie <94%)

stap 1: salbutamol via voorzetkamer → 4-10 pufjes (kinderen 4-8)

stap 2: bij onvoldoende verbetering ipratropium via voorzetkamer

stap 3: salbutamol en ipratropium evt gelijktijdig (per venevelaar)                                                                

stap 4: bij verbetering orale prednisolon kuur 40 mg gedurende 5 dagen (verleng tot max 14 dagen)

stap 5: verhoog SABA komende 24 uur en/of pas de toedieningsvorm aan, evt dosisaerosol met voorzetkamer ipv poederinhalatie

niet medicamenteus - conjunctivitis

leg uit

• mogelijk besmettelijk, ongevaarlijk is bij afwezigheid alarmsymptomen, AB niet meteen geïndiceerd

- AB niet werkzaam tegen virussen, bespoedigd genezing nauwelijks, voorkomt complicaties niet, vaak irritaties + resistentie

• vaak vanzelf binnen 1 a 2 weken over

• regelmatig afscheiding te verwijderen met een wattenstaafje

• hygiënische adviezen om verspreiding te voorkomen

• frequent handen wassen

• niet in ogen wrijven

• gebruik schone en aparte handdoeken

• draag zonnebril bij veel licht

• draag geen contactlenzen en tips reiniging lenzen

• bij optreden van alarmsymptomen (pijn, lichtschuwheid, visusverandering, misselijkheid, braken) onmiddellijk contact op te nemen of als de klachten niet binnen 1 week verbeteren

medicamenteus - conjunctivitis

meestal afwachtend beleid

• hevige klachten aan de ogen: indifferente oogdruppels (hypromellose)

- bij risicogroepen (recente operatie, chronische infectieuze oogziekte of immuun-gecompromitteerde patiënt)

• chlooramfenicol oogdruppels max 2 weken

• anders fusidinezuur-ooggel max 2 weken

niet medicamenteus - COPD

bespreken:

• ziekte-educatie

• stoppen met roken

• voldoende bewegen

• min 150 min/week matig intensieve inspanning

• min 2x/week spier- en botversterkende activiteiten

• jaarlijks influenzavaccin

• vermijden van blootstelling aan fijnstof

• bij overgewicht verwijzing diëtist

• ademhalingsoefeningen om mucus te verwijderen

• inhalatietechniek

• psychische gevolgen

medicamenteus - COPD

• infrequente dyspneuklachten, geen longaanvallen

stap 1: SABA of SAMA zn

• regelmatige dyspneuklachten, hinder of beperkingen

stap 1: LAMA of LABA onderhoud

stap 2: voeg evt ICS toe

• persisterende dyspneuklachten, hinder of beperkingen

stap 1: LAMA en LABA voor onderhoud

stap 2: voeg ICS toe

niet medicamenteus - delier

• vertrouwdheid creëren (oriëntatie en herkenningspunten: benoem regelmatig persoon, plaats, dag en tijdstip)

• spreek rustig kort (korte, gesloten vragen)

• rust creëren / verstoor slaap niet en activeer overdag → normaal dag-nachtritme

• laat pt zo min mogelijk alleen

• beperk bezoek

• pt bril en gehoortoestel gebruiken

• continue verlichting van de kamer (’s nachts gedempt licht)

• begrip voor angst tonen

• niet fluisteren

• voldoende vocht, voeding en goede medicatie-inname

• geen vrijheidsbeperkende maatregelen

medicamenteus - delier

geïndiceerd indien: agitatie, hallucinaties, angst, hevige motorische onrust, nachtelijke onrust en verstoord dag-nachtritme

• delier, zonder Parkinson/LBD: haloperidol

• delier, zonder Parkinson/LBD, met angst/onrust: haloperidol en lorazepam

• delier bij Parkinson/LBD: clozapine

• delier bij Parkinson/LBD met angst/onrust: clozapine en lorazepam

• delier bij alcoholonthouding: lorazepam en (als symptomen persisteren) haloperidol

niet medicamenteus - depressie

leg uit:

• symptomen, beloop en prognose, verwijs thuisarts

• starten met cgt/gedragstherapie

• stel samen plan op voor dagstructurering en activiteitenplanning (balans verplichtingen/ontspanning)

• kortdurende psychologische behandeling (POH-GGZ)

• stoppen alcohol en drugs

• slaapproblemen extra advies

medicamenteus - depressie

stap 1: SSRI, SNRI, mirtazapine of bupropion

meteen door naar stap 2 bij:

• psychotische kenmerken of psychose in VG

• eerdere, succesvolle behandeling met ander antidepressivum

stap 2: ander antidepressivum (andere SSRI of een SNRI, mirtazapine of bupropion)

vervolgstappen in de specialistishce GGZ

stap 3: lithiumadditie OF atypisch antipsychochoticum OF T3 additie

stap 4: TCA OF Esketamine intranasaal

stap 5: lithiumadditie OF atypisch antipsychochoticum OF T3 additie

stap 6: MAO remmer

voorkeur bij patiëntgroepen:

• ouderen: sertraline of citalopram

• zwangerschap: sertraline, citalopram, fluoxetine

• borstvoeding: sertraline en paroxetine

niet medicamenteus - diabetes

uiteg:

• zelf formuleren van haalbare doelen over gewicht, rookgedrag, lichaamsbeweging en therapietrouw

• herkennen van hypo- en hyperglycemie

• risico’s op diabetische neuropathie en retinopathie

• psychosociale ondersteuning voor stress/angst/depressie/weerstand om leefstijl te veranderen

• voldoende bewegen

• min 150 min/week matig intensieve inspanning

• min 2x/week spier- en botversterkende activiteiten

• stoppen met roken

• beperken alcohol

• gezonde voeding

• afvallen

streefwaarden

glucose

• nuchter: 4,5-8 mmol/L

• niet nuhcter: <9 mmol/L

HbA1c

• <70 jaar: <53 mmol/mol

• >70 jaar: alleen leefstijl <53 mmol/mol

<10 jaar: 54-58 mmol/mol

>10 jaar: 54-64 mmol/mol

medicamenteus - diabetes

pt zonder zeer hoog risico

stap 1: metformine
stap 2: voeg gliclazide toe (BMI >30 GLP1-agonist ipv gliclazide)
stap 3: afhankelijk van benodige HbA1c-daling, ptkenmerken/ptvoorkeuren:
            1-9 mmol/mol: voeg gliclazide, DPP4-remmer of SGLT2-remmer toe
            10-19 mmol/mol: voeg GLP1-agonist of (middel)langwerkende insuline toe
            >20 mmol/mol: voeg (middel)langwerkende insuline toe
stap 4: voeg ander middel uit stap 3 toe

pt zeer hoog risico

stap 1: SGLT2-remmer (GLP1-agonist bij contra-indicatie)
stap 2: voeg metformine toe
stap 3: voeg GLP1-agonist toe
stap 4: voeg toe vanuit stappenplan pt zonder zeer hoor risico (GLP1-agonist met DPP4-remmer niet effectief)

niet medicamenteus - dysmenoroe

leg uit

• wat het is, kan gunstig effect hebben op pijnklachten

• toediening van warme kruik of warmtezak op de pijnlijke plaats

medicamenteus - dysmenoroe

stap 1: analgetica (zie pijn)

• paracetamol

• NSAID

stap 2: hormonale anticonceptie (zie anticonceptie)

• combinatiepil (sub-50)

• hormoonhoudendspiraal

• overig

indicatie maagbescherming / ppi

• >70 jaar

• ulcus of maagcomplicatie in de VG

• >1 van de volgende risicofactoren:

- leeftijd 60-70 jaar

- ernstige invaliderende reumatoïde artritis, hartfalen of diabetes mellitus

- hoog gedoseerde NSAID (ibu >1200, naproxen >500, diclo >100)

- medicatie met verhoogd risico maagcomplicaties

- anticoagulantie (VKA, DOAC, heparine)

- P2Y12-remmer (clopidogrel, prasugrel, ticagrelor)

- salicylaat

- SSRI

- systemisch cortico

- SNRI/niet selectief SRI (venlafaxine, duloxetine, trazodone)

- spironolacton

niet medicamenteus - dyspepsie

leg uit/adviseer:

• vermijd voedingsmiddelen waarvan pt weet dat ze klachten kunnen veroorzaken

• bij nachtelijke klachten slaaphouding met hoofdeinde omhoog

• psychosociale problematiek bespreken, indien aanwezig

• stoppen met roken, alcohol vermijden

• afvallen, overweeg verwijzing naar diëtiste

• overweeg H. Pylori test bij verwachting langdurig PPI gebruik

bij NSAID gebruik:

• kan NSAID gestopt worden / vervangen door paracetamol

• als noodzakelijk, NSAID met voedsel in te nemen

• check indicatie maagbescherming

medicamenteus - dyspepsie (eerste maagklachten, zonder NSAID’s of h. pylori)

stap 1: kortdurend antacidum, bij ernstige klachten dubbele dosis

stap 2: mucosaprotectivum

stap 3: onvoldoende effect na 2-4 weken H. Pylori test

stap 4: vervang antacidum door PPI in standaarddosering (negatieve H. Pylori), onvoldoende effect na 2-4 weken verdubbeling dosering

• stap 1: omeprazol

• stap 2: pantoprazol of esomeprazol

medicamenteus - dyspepsie (maagklachten bij NSAIDs gebruik)

geen indicatie maagbescherming + NSAID noodzakelijk

stap 1: H₂-antagonist

stap 2: PPI

indicatie maagbescherming en NSAID noodzakelijk

stap 1: PPI

• omeprazol 1 dd 20 mg (eerste keus)

• esomeprazol 1 dd 20 mg

• pantoprazol 1 dd 20 mg (bij clopidogrel gebruik)

stap 2: zn zuurremming

medicamenteus - dyspepsie (oesofagitis/ulcus ventriculi zonder h. pylori)

ulcus

stap 1: PPI 4 weken

• omeprazol 1 dd 20 mg (eerste keus)

• lansoprozel (zwangerschap)

• esomeprazol 1 dd 20 mg (bij lactatie)

• pantoprazol 1 dd 20 mg (bij clopidogrel gebruik/ouderen)

oesofagitis graad A of B

stap 1: PPI in standaarddosering

stap 2: bij onvoldoende effect na 2 weken 2 dd standaarddosering

stap 3: behandel 8 weken

stap 4: probeer PPI te stoppen

stap 5: als klachten blijven: zuurremming zn, probeer laagste stap

oesofagitis graad C of D

stap 1: levenslang onderhoudsbehandeling in standaarddosering (esomeprazol 1 dd 20 mg)

- na 8-12 weken controle gastroduodenoscopie met MDL arts

niet medicamenteus - dyspepsie (h. pylori)

h. pylori test als:

• maagklachten pt afkomstig uit mediterrane landen, oost-europa, het midden-oosten, azië, afrika, midden- en zuid-amerika

• <1 jaar recidief OF persisterende klachten (>2-3 maanden)

• voorafgaand start PPI bij vermoeden langdurig gebruik

• persisterend PPI-gebruik gestart ter behandeling van maagklachten, als de h. pylori-status onbekend is

• endoscopisch aangetoond ulcus ventriculi (tijdens scopie geen kweek gedaan), ulcus duodeni uitgaan van betrokkenheid van h. pylori

• controle na eradicatie behandeling:

- wegens aangetoond ulcus pepticum (altijd)

- bij maagklachten: alleen indien niet verdwenen na eradicatiebehandeling

• h. pylori test = gastroscopie OF fecestest (goedkoper) OF ademtest

leg uit/adviseer:

• vermijd voedingsmiddelen waarvan pt weet dat ze klachten kunnen veroorzaken

• bij nachtelijke klachten slaaphouding met hoofdeinde omhoog

• psychosociale problematiek bespreken, indien aanwezig

• stoppen met roken, alcohol vermijden

• afvallen, overweeg verwijzing naar diëtiste

medicamenteus - dyspespie (h. pylori)

stap 1: tripletherapie, 7 dagen 3 medicijnen

• esomeprazol (PPI), 2 dd 20 mg 10 dagen

• amoxicilline, 2 dd 1000 mg 10 dagen

• claritromycine, 2 dd 500 mg 10 dagen

- metronadizol (alt), 3 dd 500 mg voor 10 dagen

stap 2: nabehandeling esomeprazol 1 dd 20 mg 4 weken

stap 3: 2 weken na stop esomeprazol controle h. pylori-test

stap 4: evt maagklachten behandelen met antacidum, mucosaprotectivum of H₂-antagonist

niet medicamenteus - hooikoorts

uitleg geven:

• prikkels vermijden

• stoppen met roken/rookvrije omgeving

• neusdruppels met fysiologisch zout

• neus spoelen

- pollenallergie: pollen vermijden

• ramen gesloten houden, zonnebril, niet zelf grasmaaien, wasgoed niet buiten drogen, niet omkleden in slaapkamer

- huistofmijtallergie:

• beddengoed wassen 1x/2 weken op 60C voor 1 uur, glad slaapkamervloer, regelmatig vocht afnemen en stofzuigen

- huisdierallergie:

• afstand nemen van huisdieren, glad vloeroppervlak

medicamenteus - hooikoorts

lokale toediening heeft de voorkeur boven systemische behandeling

• incidentele klachten

stap 1: oraal of nasaal antihistaminicum zn (sneller dan corticosteroïd)

• intermitterende en milde klachten

stap 1: antihistaminicum (oraal of nasaal) of corticosteroïd neusspray (vooral neusklachten)

• persisterend of matig ernstig tot ernstige klachten

stap 1: corticosteroïdneusspray

stap 2: evt combinatie antihistaminicum (oraal of nasaal)

• zwangerschap/borstvoeding

stap 1: fluticason neusspray eerste keus

stap 2: systemische behandeling noodzakelijk,

• loratadine (1^e keus)

• cetirizine (2^e keus)

niet medicamenteus - hypertensie

• psychosociale ondersteuning voor stress/angst/depressie/weerstand om leefstijl te veranderen

• voldoende bewegen

• min 150 min/week matig intensieve inspanning

• min 2x/week spier- en botversterkende activiteiten

• stoppen met roken

• beperken alcohol

• gezonde voeding

• beperk zoutinname

• afvallen

medicamenteus - hypertensie (stappenplan)

behandelen indien:

• systolisch >180: medicamenteus

• sys >160 mmHg, ondanks leefstijl: medicamenteus

• sys >140 mmHg + zeer hoog risico HVZ: medicamenteus

• sys >140 mmHg + hoog risico op HVZ: overweeg

• sys 140-160 mmHg, ondanks leefstijl + matig risico op HVZ: overweeg

stap 1: monotherapie antihypertensivum (A, B, C of D)

stap 2: combi 2 middelen

• A en C

• A en D (let op first-dose hypotensie)

• NOOIT B en D

stap 3: combi 3 middelen

• A, C en D

stap 4: resistente hypertensie, voeg spironolacton (25-50 mg) toe

• amiloride 10-20 mg alternatief

stap 5: overweeg verwijzing specialist

medicamenteus - hypertensie (voorkeursmedicatie)

• eerder MI = B of A

• angina pectoris      = B / C

• hartfalen                = A, B, lis- of thiazidediureticum, kaliumsparend diureticum/MCA

• atriumfibrilleren      = B, non-dihydropyridine C, A, kaliumsparend diureticum/MCA

• PAV (perifeer arterieel) = ACE-remmer

• diabetes mellitus           = A

• zwangerschap               = methyldopa, labetalol, calciumantagonist (nifedipine)

• afrikaanse herkomst      = thiazidediureticum, calciumantagonist

niet medicamenteus - hypercholesterolemie

• psychosociale ondersteuning voor stress/angst/depressie/weerstand om leefstijl te veranderen

• voldoende bewegen

• min 150 min/week matig intensieve inspanning

• min 2x/week spier- en botversterkende activiteiten

• stoppen met roken

• beperken alcohol

• gezonde voeding

• afvallen

medicamenteus - hypercholesterolemie

stap 1: hoge dosis statine

• <40% gewenste LDL-daling: atorvastatine 1 dd 10 mg, rosuvastatine 1 dd 5 mg of simvastatine 1 dd 40 mg

• >40% gewenste LDL-daling: atorvastatine 1 dd 20 mg of rosuvastatine 1 dd 10 mg

• chronisch gebruik CYP3A4-remmende of -inducerende middelen: pravastatine 1 dd 40 mg

stap 2: intensiveren/verhoging dosering statine in stapjes tot maximale dosering

stap 3: toevoegen ezetimib (1 dd 10 mg)

stap 4: toevoegen PCSK9-remmer (alleen heel hoog risico)

niet medicamenteus - hypothyreoïdie

leg uit:

• vrouwen met (subklinische) hypothyreoïdie die zwanger worden direct contact op te laten nemen, direct dosis 25% verhogen

• ziekte en behandeling

• waarschijnlijk levenslange substitutietherapie

• hypothyreoïdie is door huisarts zelf te behandelen

• subklinische hypo hoeft niet behandeld te worden, afwachtend beleid bij TSH <6 mU/l

• geen relatie klachten met TSH level/ normaliseert vaak vanzelf

• na 3 maanden TSH en vrij T4 opnieuw bepalen

medicamenteus - hypothyreoïdie

levothyroxine

- effect pas na weken

doseringen:

• zonder cardiale comorbiditeit

stap 1: 1,6 microg/kg tot max startdosis van 150 microg

stap 2: dosisverhoging per 6 weken 12,5-25 microg

• met cardiale comorbiditeit

stap 1: 1 dd 25 microg

stap 2: dosisverhoging per 6 weken 12,5 microg

• zwangere vrouwen

verhoog dosis met circa 25-30% zodra zwangerschap is aangetoond, pas aan op TSH

• ouderen

behoefte kan afnemen tot 75% van de aanvangsdosering

niet medicamenteus - ijzersgebrekanemie

leg uit:

• wat is anemie

• evt voedingsadviezen (ijzer-, vit B12- of foliumzuurrijke voedingsproducten)

• evt verwijzen diëtist

• thalassaemia major en sikkelcelziekte (advies ouders testen bij zwangerschapswens)

medicamenteus - ijzersgebrekanemie

ijzersuppletie, ferrofumaraat

- behandeling achterliggende oorzaak

doseringen:

• <12 jaar 3mg/kg 1dd

- 5-10 kg: suspensie 20 mg/ml, 1 dd 0,75-1,5 ml

- 10-15 kg: suspensie 20 mg/ml, 1 dd 1,5-2 ml

- 15-35 kg: suspensie 20 mg/ml, 1 dd 2-5 ml (max. 180 mg/dag)

- 35-65 kg: suspensie 20 mg/ml, 1 dd 5-7,5 ml of tablet 100-200 mg 1 dd

• >12 jaar: ferrofumaraat 200 mg 2x/week

• zwangere: ferrofumaraat 200 mg 2-7x/week, afhankelijk van zwangerschapsduur en ernst anemie

niet medicamenteus - jeuk en eczeem

leg uit:

• eczeem is niet vies of besmettelijk, steriele ontsteking

• bij droge huid altijd indifferente middelen gebruiken

• kort (5 min), handwarm (37 °C) en weinig frequent te douchen

• gebruik weinig zeep en smeer droge huid na het wassen in met indifferent middel

• gebruik ongeparfumeerde badolie

• psychosociale gevolgen

• vermijd uitlokkende factoren:

- warmte

- synthetische/wollen kleding

- ontvettende stoffen (zeep/shampoo)

- intercurrente (infectie)ziekten

- seizoen heeft invloed

- stress

medicamenteus - jeuk en eczeem (mild + matig)

mild eczeem/TIS <3

stap 1: indifferent middel 1-2 dd en na douchen of baden

stap 2: evalueer na 1-2 weken

• verbetering:

stap 3: continueer minimaal 1 dd en na douchen of baden, zn vaker

• onvoldoende effect: ga mogelijke oorzaken na + continueer bij onvoldoende therapietrouw behandeling voor 1 week

stap 3: goede therapietrouw vetter preparaat of beleid matig eczeem

matig eczeem/TIS 3-5

stap 1: start klasse 1-corticosteroïd 2dd en indifferent middel 1-2 dd

- evalueer na 1-2 weken

• verbetering:

stap 2: klasse 1-corticosteroïd 1dd en bouw af door steeds meer opeenvolgende dagen te staken

stap 3: continueer indifferent middel

• onvoldoende effect: ga mogelijke oorzaken na + continueer bij onvoldoende therapietrouw behandeling voor 1 week

stap 2: goede therapietrouw klasse 2-corticosteroïd1-2 dd en indifferent middel 1-2 dd

- evalueer na 1-2 weken

• verbetering:

stap 3: klasse 2-corticosteroïd 1 dd en bouw af door steeds meer opeenvolgende dagen te staken

stap 4: continueer de indifferente therapie

stap 5: evalueer afbouwen na 2-3 weken en na 6 weken, behandel recidief op basis vd ernst

• onvoldoende effect: ga mogelijke oorzaken na + continueer bij onvoldoende therapietrouw behandeling voor 1 week

stap 3: goede therapietrouw beleid bij ernstig eczeem of verwijs (afbouwen lukt niet gelaat of lichaamsplooien)

medicamenteus - jeuk en eczeem (ernstig + TIS etc)

ernstig eczeem/TIS >5

stap 1: start klasse 3-corticosteroïd (niet gelaat en lichaamsplooien) 1-2dd en indifferent middel 1-2 dd

- evalueer na 1-2 weken

• verbetering:

stap 2: bouw af door steeds meer opeenvolgende dagen te staken of beleid matig

stap 3: continueer indifferent middel

stap 4: evalueer na 2-3 weken + 6 weken, behandel recidief op basis vd ernst

• onvoldoende effect: ga mogelijke oorzaken na + continueer bij onvoldoende therapietrouw behandeling voor 1 week

stap 2: goede therapietrouw klasse 3-corticosteroïd max 1 dd en evalueer wekelijks

stap 3: bouw af door steeds meer opeenvolgende dagen te staken of beleid matig

stap 4: verwijs indien afbouwen niet lukt

TIS score —> elk onderdeel 0 (afwezig), 1 (mild), 2 (matig), 3 (ernstig)

1. roodheid

2. oedeem/papels

3. krabeffecten

Frequente recidieven —> preventieve pulstherapie met klasse 2-corticosteroïd 1 dd gedurende 2-4 opeenvolgende dagen/week, naast indifferent middel 1 dd of verwijs

Geïnfecteerd eczeem —>

1. intensiveer behandeling gedurende 1 week

2. onvoldoende verbetering: geef fusidinezuurcrème 3 dd gedurende 1 week en continueer behandeling

niet medicamenteus - luchtweginfectie / pneumonie

• stomen kan klachten bij verstopte neus verlichten

- kinderen <2 jaar geen menthol toevoegen

• regelmatig slokje thee of water drinken verzacht keel

• oudere kinderen en volwassenen af en toe lepel honing, af en toe snoepje, dropje of kauwgom ter verzachting van de keel

• schraap zo min mogelijk de keel

• stoppen met roken (passief)

• verhoogd risico op gecompliceerd verloop:

- kinderen matig-ernstige pseudokroep,

- zuigelingen met 1 of meer alarmsymptomen bij bronchiolitis

- kinkhoest bij niet-/onvolledig gevaccineerde kinderen <1 jaar

- zwangere vrouw >34 weken zwanger

medicamenteus - luchtweginfectie / pneumonie

• ongecompliceerde luchtweginfectie: acuut hoesten zonder aanwijzingen gecompliceerd, zonder risicofactoren voor gecompliceerd

- geen AB

- hoestmiddelen en antihistaminica worden niet aangeraden

- codeïne, noscapine, dextromethorfan, promethazine, luchtwegverwijders en ICS hebben geen bewezen effectiviteit en wel bijwerkingen

- kinderen <2 jaar geen promethazine

• pneumonie volwassenen

stap 1: amoxicilline 3 dd 500 mg gedurende 5 dagen

stap 2: doxycycline 1^e dag 200 mg in 1 dosis en daarna 1 dd 100 mg gedurende 6 dagen (>8 jaar en >45 kg, overgevoeligheid)

stap 3: zwangeren: azitromycine 1 dd 500 mg gedurende 3 dagen

• pneumonie kinderen

stap 1: amoxicilline 40 mg/kg in 3 doses (max. 3 dd 500 mg), gedurende 5 dagen kinderen <37 kg

stap 2: azitromycine 10 mg/kg in 1 dosis (max. 500 mg) gedurende 3 dagen

• aspiratie pneumonie:

stap 1: amoxicilline/clavulaanzuur 3 dd 500/125 mg gedurende 7 dagen

stap 2: clindamycine 3 dd 600 mg gedurende 7 dagen

niet medicamenteus - migraine

leg uit:

• wat is migraine

• staak bezigheden en neem rust bij eerste verschijnselen

• verminder provocerende factoren (stress, onregelmatig leven, slaapgebrek)

- stress

- slaapgebrek

- onregelmatig leven

• voldoende beweging

• gezond gewicht

• voldoende slaap

• hoofdpijndagboek effect medicatie

• indien nodig neem contact op met studieadviseur/bedrijfsarts

medicamenteus - migraine

• aanval

stap 1: paracetamol

stap 2: NSAID’s

stap 3: triptanen (sumatriptan, rizatriptan, zolmitriptan)

stap 4: combi paracetamol en NSAID

stap 5: combi paracetamol OF NSAID en triptaan

- indien misselijkheid en/of braken: domperidon (maximaal 7 dagen, meer perifere werking) of metoclopramide (maximaal 5 dagen, meer centrale werking)

• onderhoud

stap 1: bètablokker of candesartan

stap 2: wissel bètablokker en candesartan

stap 3: amitriptyline

- ECG bij bestaande cardiovasculaire aandoening of leeftijd >65 jaar

niet medicamenteus - pijn

acute pijn leg uit dat:

• rust nemen

• voorlichting spiegel opbouwen

• bewegingstherapie

• in beweging blijven

• pijnstillers op vaste tijden met goede dosis

chronische pijn leg uit dat:

• lang aanhoudende pijn zonder duidelijke oorzaak in de regel geen waarschuwingssignaal van weefselschade is

• pijn vervelend maar niet gevaarlijk is

• in beweging blijven met gespreide dagelijkse activiteiten goed is, tenzij de pijn substantieel toeneemt

• afleiding pijn kan verminderen en stress, frustratie, depressie, angst en overbelasting pijn kunnen verergeren

• verdwijnen van pijn vaak niet mogelijk is, maar verbeteren van functioneren en kwaliteit van leven wel

medicamenteus - pijn

stap 1: paracetamol

stap 2: NSAID toevoegen (check altijd indicatie PPI)

stap 3: zwakwerkend opioïd toevoegen bij paracetamol/NSAID

stap 4: sterkwerkend opioïd toevoegen bij paracetamol/NSAID en laxans

stap 5: subcutaan of IV toediening van sterkwerkende opioïden

niet medicamenteus - TIA / herseninfarct

• psychosociale ondersteuning voor stress/angst/depressie/weerstand om leefstijl te veranderen

• voldoende bewegen

• min 150 min/week matig intensieve inspanning

• min 2x/week spier- en botversterkende activiteiten

• stoppen met roken

• beperken alcohol

• gezonde voeding

• afvallen

medicamenteus - TIA / herseninfarct

stap 1: trombocytenaggregatieremmers:

• dipyridamol MGA 2 dd 200 mg en acetylsalicylzuur 1 dd 80 mg

• clopidogrel 1 dd 75 mg

stap 2: orale anticoagulantie als de oorzaak vanuit AF of een andere cardiale emboliebron komt

• VKA of DOAC

stap 3: cholesterolverlagende medicatie

stap 4: antihypertensiva

niet medicamenteus - UWI

leg uit:

• veel voorkomend, niet besmettelijk, kan soms terugkomen

• indien mogelijk afwachtend beleid

• ruim drinken

• blaas geheel leegplassen

• regelmatig plassen

• bij aandrang de mictie niet uitstellen

• spoedig ledigen van de blaas, post-coitum

• cranberrysap voorkomt een cystitis, het behandeld het niet, zorgt dat de bacterie zich niet kan verplaatsen naar de blaas, eenmaal daar maakt het niet meer uit

medicamenteus - UWI

cystitis

stap 1: 5-daagse kuur nitrofurantoïne (2 dd 100 mg MGA of 4 dd 50 mg)

• 7-daagse kuur bij risicogroepen

• niet bij zwangeren >36 wk

stap 2: eenmalige gift fosfomycine (3 gram, indien gewicht <50 kg 2 gram) 2-3 uur na de maaltijd, bij voorkeur voor de nacht en na het legen van de blaas

• zwanegren 5-daagse kuur amoxicilline/clavulaanzuur (3 dd 500/125 mg)

• niet bij mannen

stap 3: 3-daagse kuur trimethoprim (1 dd 300 mg voor de nacht)

• 7-daagse kuur bij risicogroepen

• niet bij zwangeren

UWI met weefselinvasie

• mannen altijd 14 dagen

stap 1: 7-daagse kuur ciprofloxacine (2 dd 500 mg)

stap 2: 10-daagse kuur amoxicilline/clavulaanzuur (3 dd 500/125 mg)

• 1^e keus bij borstvoeding en kinderen

stap 3: 10-daagse kuur cotrimoxazol (2 dd 960 mg)

niet medicamenteus - vitamine D deficiëntie

• meer naar buiten

• valrisico bij problemen met mobiliteit, verminderde visus, medicijngebruik

• verhoogd valrisico maatregelen: balans en krachttraining (fysiotherapie), medicatie-aanpassing en adviseer vit D suppletie om fracturen te voorkomen

• 1000-1200 mg calcium per dag (4 zuivelconsumpties zoals melk of kaas)

• stoppen met roken

• minder alcohol

• geen zelfmedicatie met calcium zonder vit d

medicamenteus - vitamine D deficiëntie

calciumsuppletie:

• calciumcarbonaat 1000 mg, kauwtablet 2500 mg (geen zuivel)

• calciumcarbonaat 500 mg, kauwtablet 1250 mg (1-3 zuivel)

vit D-suppletie:

• >70 jaar colecalciferol tablet 800 IE

• nierfunctiestoornissen: alfacalcidol (actieve vorm van vitamine D) 0.5 microgram

• indicatie calcium: calcium/carbonaat/colecalciferol tablet 500 mg/800 IE

niet medicamenteus - wond, beet/traumatisch

• reinig met lauwwarm water en verwijder débris, geen ontsmettingsmiddel

• bij rabiës risico: spoel de wond 15 min met lauwwarm water en desinfecteer in dit geval wel met alcohol 70%

• dek af met zalfgaas bij niet sluiten vd wond, geen jodium of honinggazen

• binnen 12 uur na gesloten wond max 10 min douchen

• wond niet langdurig weken of baden

• oppervlakkige wonden min 3 maanden beschermen tegen UV

• wond niet meer sluiten als >8 uur

niet medicamenteus - wondinfectie, beet/traumatisch

• verricht wondtoilet voor de wond te verbinden

• week korsten op wond los, reinig met lauwwarm water en verwijder débris, geen ontsmettingsmiddel

• verwijder evt hechtingen indien op spanning, verwijder avitaal weefsel indien nodig of verwijs

• dek af met zalfgaas, geen jodium of honinggazen

• gebruik absorberende wondbedekkers bij exsudaat of lekkage

• bepaal freq verbandwissel en wond na elke wissel reinigen met water

• verwijsindicatie:

- vermoeden letsel pees, gewricht, zenuw of bot naar chirurg

- overweeg bij wond in gelaat, grote wond met avitaal weefsel

• contact opnemen bij uitbreiding infectie, algemene ziekteverschijnselen of onvoldoende genezing/verbetering na 2 dagen

medicamenteus - wond + wondinfectie, beet

tetanus profylaxe bij:

• bijtwond door dier

• pt is niet of onvolledig gevaccineerd / laatste >10 jaar

• ook immunoglobuline als man <1936 of vrouw <1950 niet of onvolledig gevaccineerd

• risicogroep met minder afweer

AB profylaxe bij:

• bijtwond door mens of kat

• bijtwond aan hand/pols, been/voet, genitaliën of gelaat

• diepe prikbeten en kneusbijtwonden

• risicogroepen

stap 1: amoxicilline/clavulaanzuur 3 dd 500(wond)/250(infectie)/125 mg gedurende 5 dagen

stap 2: doxycycline 1 dd 100 mg (1^e dag 200 mg) gedurende 5 dagen

medicamenteus - wond + wondinfectie, traumatisch

tetanus profylaxe bij:

• aanraking met straatvuil, aarde of mest

• pt is niet of onvolledig gevaccineerd / laatste >10 jaar

• risicogroepen

AB profylaxe bij:

• bij risicogroepen

• bij koorts/algemeen ziek zijn/cellulitis

stap 1: 7-daagse (wond) 10-daagse (infectie) kuur flucloxacilline 4 dd 500 mg

stap 2: 7-daagse (wond) 10-daagse (infectie) kuur claritromycine 2 dd 500 mg of 7-daagse kuur clindamycine 3 dd 600 mg

polyfarmacie

SPOMK

situatie

• samenvatting casus

• doelen therapie

polyfarmacie optimaliserende methode

• welke middelen worden ingenomen

1. welke middelen gebruikt pt

2. hoe gebruikt pt deze

3. wat is de indicatie

• welke bijwerkingen zijn er

• welk middel moet erbij (START crit)

• welk middel is overbodig (STOP crit)

• welke interacties zijn er

• evaluatie dosering/toedieningsvorm

1. dosisaanpassing nodig bij verminderde nierfunctie

2. controleer dosisfrequentie en/of innamemomenten

3. verminder aantal innamemomenten en hoeveelheid medicamenten

4. medicijndoosjes, baxterrol, hulpmiddelen of thuiszorg

5. duidelijke uitleg bij crèmes, inhalatiemedicatie en zn medicatie

keuze

• uiteindelijke keuze

• controle moment

vb