Układ pokarmowy

1. Omów budowę ścian przewodu pokarmowego.

Ściana składa się z 4 warstw: błony śluzowa, podśluzowej ze splotem Meissnera, mięśniowej ze splotem Auerbacha oraz zewnętrznej (przydanki) lub surowiczej (otrzewnej). Funkcje: Błona śluzowa odpowiada za wydzielanie śluzu i soków oraz wchłanianie, a mięśniówka zapewnia mieszanie pokarmu i ruchy perystaltyczne.

2. Podział układu pokarmowego – omów składowe i ich funkcje w skrócie.

Dzieli się na część nadprzeponową (jama ustna, gardło, przełyk) oraz podprzeponową (żołądek, jelito cienkie i grube) wraz z dużymi gruczołami (ślinianki, wątroba, trzustka). Funkcje: Odpowiada za pobieranie, mechaniczne i chemiczne trawienie, masowe wchłanianie składników odżywczych oraz wydalanie resztek.

3. Omów budowę jamy ustnej.

Dzieli się łukami zębowymi na przedsionek (ujście ślinianki przyusznej przy 2. górnym trzonowcu) i jamę właściwą (góra: podniebienie twarde/miękkie

4. Omów budowę zęba, zęby mleczne, zęby stałe – omów.

Ząb ma koronę (szkliwo), szyjkę i korzeń (cement), wnętrze buduje zębina i unaczyniona miazga. Mlecznych jest 20 (całkowity brak przedtrzonowych), pojawiają się od 6. miesiąca

5. Wymień i omów funkcje i topografię gruczołów jamy ustnej.

Przyuszna (największa, poniżej ucha, przewód Stenona uchodzi przy 2. górnym trzonowcu), podżuchwowa (w trójkącie podżuchwowym) i podjęzykowa (dno jamy ustnej) – dwie ostatnie uchodzą na mięsku podjęzykowym. Funkcje: Produkują ślinę, która zwilża pokarm i trawki cukry ptialiną.

6. Wymień części gardła i omów budowę.

Gardło dzielimy na trzy główne części: część nosową, ustną oraz krtaniową. Jego ściana ma budowę warstwową, składającą się z błony śluzowej, tkanki podśluzowej, silnej warstwy mięśniowej (zwieraczy i dźwigaczy gardła) oraz zewnętrznej przydanki. Odpowiada za transport powietrza i pokarmu i głosową

7. Wymień części przełyku oraz omów jego budowę.

Część szyjna, piersiowa i brzuszna (kończy się na Th11), posiada 3 zwężenia: górne (gardłowe), środkowe (oskrzelowo-aortalne) i dolne (przeponowe). Mięśniówka w górnej 1/3 jest poprzecznie prążkowana, w dolnej gładka. Funkcje: Transportuje pokarm falą perystaltyczną, dolne zwężenie zapobiega refluksowi.

8. Budowa żołądka – omów.

Worek mięśniowy , posiada krzywiznę mniejszą i większą. Ściana ma wysokie fałdy i unikalną 3-warstwową mięśniówkę. Funkcje: Miesza i upłynnia pokarm, wyjaławia go kwasem solnym, rozpoczyna trawienie białek pepsyną.

9. Wymień składowe jelita cienkiego oraz jego funkcje.

Dwunastnica, jelito czcze i jelito kręte (kończy się zastawką Bauhina) Funkcje jelita cienkiego to: końcowe trawienie pożywienia, wchłanianie większości składników odżywczych, wody i elektrolitów

10. Omów budowę dwunastnicy.

Dwunastnica to początkowy odcinek jelita cienkiego w kształcie podkowy otaczający głowę trzustki. dzieląi się na część górną, zstępującą, poziomą i wstępującą. W jej błonie śluzowej znajdują się charakterystyczne gruczoły Brunnera, które produkują zasadowy śluz neutralizujący kwaśną treść trafiającą tu z żołądka. Kluczowym punktem anatomicznym jest brodawka większa dwunastnicy (Vatera) w części zstępującej, będąca wspólnym ujściem dla przewodu trzustkowego i przewodu żółciowego wspólnego.

11. Wymień składowe jelita grubego oraz omów jego funkcje.

Kątnica z wyrostkiem robaczkowym, okrężnica (wstępująca, poprzeczna, zstępująca, esowata) i odbytnica z kanałem odbytu. Powierzchnia ma taśmy, wypuklenia (haustra) i przyczepki sieciowe. Funkcje: Resorbuje wodę i elektrolity, formuje kał, bakterie syntetyzują tu witaminy B i K.

12. Omów budowę i funkcje wątroby.

Wątroba to największy gruczoł człowieka, podzielony anatomicznie na cztery płaty z wrotami łączącymi najważniejsze naczynia. Pełni kluczowe funkcje wydzielnicze (produkcja żółci emulgującej tłuszcze), metaboliczne (magazynowanie glikogenu), detoksykacyjne (neutralizacja toksyn i synteza mocznika) oraz magazynuje żelazo i witaminy.

13. Przewód wątrobowy wspólny – omów budowę i funkcje.

Powstaje z połączenia przewodu wątrobowego prawego i lewego we wrotach. Jego jedyną funkcją jest sprawne transportowanie wyprodukowanej żółci z miąższu wątroby dalej – do pęcherzyka żółciowego lub bezpośrednio do jelita.

14. Żyła wrotna – omów budowę i funkcje.

Powstaje za szyjką trzustki z połączenia żyły krezkowej górnej i żyły śledzionowej. Jej funkcją jest doprowadzanie odtlenowanej, ale bogatej w składniki odżywcze krwi z układu pokarmowego i śledziony do wątroby, co umożliwia jej natychmiastową filtrację, detoksykację oraz obróbkę metaboliczną

15. Trzustka – położenie, budowa i funkcje.

Narząd retroperitonealny za żołądkiem (L1-L2), składający się z głowy (z wyrostkiem haczykowatym), szyjki, trzonu i ogona. Funkcje: Zewnątrzwydzielnicza: produkuje sok trzustkowy z enzymami (trypsyna, amylaza, lipaza, przewód Wirsunga)

16. Budowa otrzewnej i jej funkcje.

Błona surowicza z blaszką ścienną i trzewną oraz jamą z płynem. Pełni funkcję ochrony mechanicznej i obronnej, zawiesza narządy wewnętrzne przy zachowaniu ich ruchomości oraz maksymalnie zmniejsza tarcie za pomocą płynu surowiczego