Deel 1: Psychologie, sociologie, onderzoeksmethoden, ontwikkeling, nature/nurture Deel 2: Zuigeling + peuter

Psychologie

wetenschap die het gedrag van de mens bestudeert

Innerlijk gedrag

gedrag dat niet rechtstreeks zichtbaar is

Fysiologisch gedrag

lichamelijke processen zoals ademhaling en hartslag

Mentaal gedrag

gedachten, gevoelens, herinneringen en motivaties

IJsbergmodel

model dat zichtbaar en onzichtbaar gedrag voorstelt

Sociologie

wetenschap die het gedrag van groepen mensen bestudeert

Waarde

iets dat een groep belangrijk vindt

Norm

concrete gedragsregel gebaseerd op een waarde

Socialisatie

proces waarbij cultuur wordt doorgegeven

Subjectief

beïnvloed door persoonlijke mening of gevoelens

Objectief

gebaseerd op feiten en controleerbare gegevens

Wetenschappelijke kennis

kennis verkregen via systematisch onderzoek

Wetenschappelijke methode

vaste werkwijze om betrouwbare kennis te verzamelen

Participerende observatie

onderzoeker neemt deel aan de groep die onderzocht wordt vice versa

Literatuuronderzoek

onderzoek van bestaande bronnen en studies

Representatieve steekproef

steekproef die de hele populatie goed vertegenwoordigt

Correlatie

samenhang tussen twee verschijnselen

Positieve correlatie

beide variabelen stijgen of dalen samen

Negatieve correlatie

ene variabele stijgt terwijl andere daalt

Causaliteit

oorzaak-gevolgrelatie

Schijnverband

verband dat geen echte oorzaak-gevolgrelatie is

Post hoc ergo propter hoc

foutief denken dat iets oorzaak is omdat het eerst gebeurde

Ontwikkelingspsychologie

studie van veranderingen tijdens de levensloop

Prenatale fase

periode vóór de geboorte

Zuigeling

kind van 0 tot 1 jaar

Peuter

kind van 1 tot 3 jaar

Kleuter

kind van 3 tot 6 jaar

Schoolkind

kind van 6 tot 12 jaar

Adolescent

jongere tussen kindertijd en volwassenheid

Jongvolwassene

volwassene aan het begin van het volwassen leven

Middenvolwassene

volwassene in de middelbare levensfase

Oudere

persoon in de laatste levensfase

Lichamelijke ontwikkeling

veranderingen van lichaam en beweging

Cognitieve ontwikkeling

ontwikkeling van denken en kennen

Socio-emotionele ontwikkeling

ontwikkeling van emoties en relaties

Sociale ontwikkeling

ontwikkeling van omgang met anderen

Emotionele ontwikkeling

ontwikkeling van gevoelens

Morele ontwikkeling

ontwikkeling van inzicht in goed en kwaad

Motoriek

vermogen om bewegingen uit te voeren

Grootmotoriek

grote bewegingen zoals lopen en springen

Kleinmotoriek

fijne bewegingen zoals schrijven en knippen

Nature

invloed van erfelijkheid op ontwikkeling

Nurture

invloed van omgeving op ontwikkeling

Aanleg

erfelijke mogelijkheid om een eigenschap te ontwikkelen

Continuïteit

ontwikkeling verloopt geleidelijk

Discontinuïteit

ontwikkeling verloopt in duidelijke fasen

Kritische periode

periode waarin bepaalde ontwikkeling moet plaatsvinden

Gevoelige periode

periode waarin leren gemakkelijker verloopt

Ontwikkelingstaak

uitdaging die typisch is voor een bepaalde levensfase

Individuele verschillen

verschillen tussen personen in ontwikkeling

Zuigeling

kind van 0 tot 1 jaar

Cefalo-caudale ontwikkeling

ontwikkeling van hoofd naar voeten

Proximo-distale ontwikkeling

ontwikkeling van romp naar ledematen

Neonaat

pasgeboren baby

Mororeflex

schrikreactie waarbij armen en benen uitgespreid worden

Zoekreflex

hoofd draaien naar een aanraking van de wang

Zuigreflex

automatisch zuigen bij aanraking van de mond

Grijpreflex

automatisch vastgrijpen van een voorwerp

Loopreflex

automatische stapbewegingen wanneer voeten de grond raken

Babinskireflex

spreiden van tenen bij prikkeling van de voetzool

Fijne motoriek

kleine en precieze bewegingen

Reiken

doelgericht naar een voorwerp grijpen

Pincetgreep

klein voorwerp vastnemen met duim en wijsvinger

Zintuiglijke ontwikkeling

ontwikkeling van de zintuigen

Visuele ontwikkeling

ontwikkeling van het zien

Auditieve ontwikkeling

ontwikkeling van het horen

Tactiele ontwikkeling

ontwikkeling van de tastzin

Middel-doelrelatie

begrijpen dat een handeling een doel kan bereiken

Voortalige periode

fase vóór het gebruik van echte woorden

Gehechtheid

duurzame affectieve relatie met een verzorger

Niet-discriminerende sociale fase

baby reageert positief op vrijwel iedereen

Discriminerende sociale fase

baby maakt onderscheid tussen bekende en onbekende personen

Specifieke gehechtheid

sterke voorkeur voor één of enkele verzorgers

Doelgericht partnerschap

begrijpen dat verzorgers weggaan en terugkomen

John Bowlby

grondlegger van de gehechtheidstheorie

Achtmaandenangst

scheidingsangst rond acht maanden

Peuter

kind van 1 tot 3 jaar

Babyvet

vetlaag die geleidelijk verdwijnt

Botontwikkeling

verharding en groei van botten

Kleinmotorische ontwikkeling

ontwikkeling van fijne bewegingen

Tekenen

eenvoudige vormen op papier zetten

Zindelijkheid

controle over blaas en darmen

Zindelijkheidstraining

leren om toiletgedrag te beheersen

Taalontwikkeling

ontwikkeling van taalgebruik

Taalverwerving

leren begrijpen en gebruiken van taal

Eenwoordzin

één woord met betekenis van een volledige zin

Tweewoordzin

zin bestaande uit twee betekenisvolle woorden

Telegramstijl

spreken met alleen de belangrijkste woorden

Krompraten

grammaticaal onvolledige zinnen gebruiken

Waarom-vragen

vragen naar oorzaken en verklaringen

Objectieve zelf

besef van zichzelf als persoon

IK-ANDER onderscheid

verschil herkennen tussen zichzelf en anderen

Zelfbewustzijn

bewust zijn van zichzelf als individu

Autonomie

zelfstandig willen handelen

Theory of Mind

begrijpen dat anderen eigen gedachten en gevoelens hebben

Empathie

zich kunnen inleven in anderen

Gallup-test

spiegeltest voor zelfherkenning

Parallel spel

naast elkaar spelen zonder veel interactie

Imitatiespel

gedrag van anderen nabootsen tijdens het spelen

Symbolisch spel

voorwerpen gebruiken alsof ze iets anders zijn