H6: Kritische evaluatie van bronnen (interne kritiek)

Wat is interne kritiek

Interne kritiek onderzoekt de inhoud van een bron en probeert te bepalen hoe betrouwbaar de boodschap is.

Welke vier vormen van interne kritiek bestaan er

• Interpretatiekritiek

• Gezagskritiek

• Bevoegdheidskritiek

• Rechtzinnigheidskritiek

Wat onderzoekt interpretatiekritiek

Het onderzoekt welke betekenis een bron heeft voor de auteur en voor de lezer

Welke twee vragen staan centraal bij interpretatiekritiek

• Intentie: Wat bedoelde de auteur met de tekst?

• Receptie: Hoe begrijpt de lezer de tekst?

Wat betekent intentie bij interpretatiekritiek

De betekenis en boodschap die de auteur in de bron wilde leggen

Waarom is het moeilijk om de intentie van een historische auteur te achterhalen

Omdat woorden en betekenissen veranderen en omdat we de historische context moeten begrijpen.

Waarom is de gift van Karel de Stoute aan de Luikse kathedraal in 1471 een voorbeeld van interpretatiekritiek

Omdat de gift op het eerste gezicht positief lijkt, maar de context toont dat Karel de Stoute kort daarvoor Luik zwaar had gestraft

Welke mogelijke intenties had Karel de Stoute met zijn gift aan Luik?

• Wraak: de inwoners moesten zijn beeld vereren.

• Herinnering: zijn strafexpeditie blijven herinneren als waarschuwing.

• Politieke boodschap: zijn macht koppelen aan de lokale identiteit en patroonheilige Lambertus.

Wat betekent verschuivende betekenis van woorden

Woorden kunnen doorheen de tijd een andere betekenis krijgen

Geef een voorbeeld van veranderende woordbetekenis

Wijf" betekende vroeger gewoon echtgenote, maar heeft tegenwoordig vaak een negatieve betekenis.

Wat is hineininterpretierung

Een betekenis in een bron leggen die er oorspronkelijk niet aanwezig was

Wat is een anachronisme

Een modern begrip terugprojecteren naar een periode waarin het nog niet bestond

Waarop moet je letten bij het interpreteren van historische bronnen

Op de maatschappelijke context en de leefwereld van de auteur

Wat betekent receptie bij interpretatiekritiek

Hoe de ontvanger of lezer de boodschap begrijpt

Waarom is communicatie tussen auteur en lezer problematisch

Omdat de bedoeling van de auteur niet altijd hetzelfde wordt begrepen door de ontvanger

Wat onderzoekt het communicatiemodel van Shannon & Weaver

Hoe informatie van een bron naar een ontvanger wordt overgebracht en welke problemen daarbij kunnen ontstaan

Wat betekent noise/ruis

Alles wat het correct begrijpen van een boodschap moeilijk maakt

Welke soorten problemen kunnen communicatie verstoren

• Technische problemen

• Semantische problemen

• Pragmatische problemen

Wat zijn technische problemen

Problemen bij het overbrengen van tekens, zoals een slecht leesbaar handschrift

Wat zijn semantische problemen

Problemen met de betekenis van woorden of tekens

Wat zijn pragmatische problemen

Problemen met de invloed die een boodschap heeft op de ontvanger

Wat is redundantie

Informatie met weinig nieuwe betekenis maar die voorspelbaar en noodzakelijk is voor communicatie

Wat is entropie

Onverwachte informatie met hoge informatiewaarde die moeilijker te begrijpen is

Wat is semiotiek

De studie van tekens waarmee mensen de werkelijkheid beschrijven

Wie is de grondlegger van de semiotiek in de taalwetenschap

Ferdinand de Saussure

Waaruit bestaat een teken volgens Saussure

Uit een signifiant en een signifié.

Wat is een signifiant

Het woord of teken dat gebruikt wordt om iets te beschrijven

Wat is een signifié

Het onderliggende begrip of mentale concept

Wat is een icoon

Een teken dat lijkt op het object waarnaar het verwijst

Wat is een index

Een teken dat een directe relatie heeft met het object

Wat is een symbool

Een teken waarvan de betekenis gebaseerd is op afspraken of conventies

Wat is aberrant decoding

Een boodschap anders begrijpen dan de auteur bedoeld heeft

Wat is denotatie

Wat letterlijk gezegd wordt

Wat is connotatie

De gevoelswaarde of manier waarop iets gezegd wordt

Wat is voorkeurslectuur

De manier waarop een cultuur of periode boodschappen typisch interpreteert volgens dominante waarden

Wat onderzoekt gezagskritiek

Of de auteur voldoende gezag heeft om over een gebeurtenis te getuigen

Welke centrale vraag stelt gezagskritiek

Wat kon de auteur uit eigen ervaring of via anderen weten

Waarom werd ooggetuigen vroeger veel betrouwbaarder gevonden

Omdat men dacht dat directe getuigenissen betrouwbaarder waren dan informatie via tussenpersonen

Waarom moeten we ooggetuigen vandaag kritisch bekijken

Omdat waarneming en herinnering selectief zijn

Wat onderzoekt bevoegdheidskritiek

Of de auteur competent genoeg is om correct waar te nemen en te rapporteren

Welke vier elementen horen bij bevoegdheidskritiek

1. Nauwkeurigheid van de waarneming

2. Begrijpen van de feiten

3. Psychologische factoren

4. Bewustzijnsgraad

Welke factoren verminderen de nauwkeurigheid van waarneming

• Slordigheid

• Selectieve aandacht

• Vooringenomenheid

• Tijd tussen gebeurtenis en getuigenis

• Valse herinneringen

Wat is confirmation bias

De neiging om vooral informatie te zien die onze bestaande overtuigingen bevestigt

Wat is wishful thinking

De werkelijkheid zien zoals we willen dat ze is

Wat is Glaubenswilligkeit

Sneller dingen waarnemen die overeenkomen met wat we willen geloven

Waarom kan een auteur gebeurtenissen verkeerd begrijpen

Omdat hij onvoldoende kennis heeft van sociale, culturele of technische context

Waarom zijn koloniale bronnen soms problematisch

Omdat auteurs lokale gebruiken vaak beschreven zonder ze echt te begrijpen

Hoe beïnvloeden emoties waarnemingen

Sterke emoties kunnen ervoor zorgen dat mensen meer of minder zien dan werkelijk gebeurde

Wat is Glaubensunwilligkeit

Het niet willen geloven van zaken die niet passen binnen het eigen wereldbeeld

Waar komt de term Glaubensunwilligkeit vandaan

Van Thomas Mann

Welke twee soorten werkelijkheden bestaan er

• Onbewust ondergane werkelijkheid

• Bewust doorleefde werkelijkheid

Wat is onbewust ondergane werkelijkheid

Dagelijkse gewoontes en zaken waar mensen normaal niet bewust over nadenken

Wat is bewust doorleefde werkelijkheid

Gebeurtenissen die uitzonderlijk of schokkend zijn waardoor mensen bewust observeren

Wat onderzoekt rechtzinnigheidskritiek

Of de auteur bereid en toegestaan was om de waarheid volledig weer te geven

Welke redenen kunnen ervoor zorgen dat een auteur informatie verdraait

• Dwang/censuur

• Politieke motieven

• Vooroordelen

• Sympathie of antipathie

Wat is dwang als reden voor verdraaiing

Wanneer iemand niet vrij is om alles te schrijven

Hoe kunnen politieke motieven bronnen beïnvloeden

Door informatie bewust te overdrijven, te verzwijgen of te manipuleren

Hoe beïnvloeden vooroordelen bronnen

Mensen kunnen gebeurtenissen onbewust anders voorstellen door hun achtergrond of overtuigingen

Wat is sympathie-antipathie

Een gebeurtenis bewust anders voorstellen door voorkeur of afkeer tegenover een persoon of groep.

Hoe kunnen historici motieven voor verdraaiing ontdekken

Door de levensloop en context van de auteur te onderzoeken