RIZAL RIZAL RIZAL MATAPOS KA NA

Bapor Djemnah

Muling sinakyan ni Rizal upang muling magbalik sa Pilipinas, ang ruta nito ay Marselya, France papuntang Saigon, Vietnam.

SS Hayfony

Nang makarating si Rizal sa Saigon, ito ang bapor na sinakyan ni Rizal papuntang Maynila.

Gobernador Heneral Emilio Terrero

Ang gobernador heneral ng Pilipinas ng umuwi si Jose Rizal sa unang pagkakataon. Nagpatawag kay Rizal sa Malacanang dahil sa nobelang Noli Me Tangere at hinilingan siya ng kopya nito upang mapag-aralan dahil sa sumbong ng mga prayle.

Gobernador Heneral Antonio Molto

Humalili kay Terrero sa kanyang pwesto mula April 25 hanggang June 4 1888.

Gobernador Heneral Federico Lobaton

Gobernador Heneral na nanungkulan lamang ng isang araw. June 4 hanggang 5, 1888.

Gobernador Heneral Valeriano Weyler

Ang sumunod na umupong heneral pagkatapos ni Lobaton.

Gymnasium

Itinayo ni Rizal sa kanyang bayan na ang layunin ay maturuan ang mga kabataan gaya ng kanyang mga natutunang isports sa Europa at mailayo ang mga ito sa bisyo gaya ng sabong at iba pang sugal.

Dr. Ulliman

Ang palayaw ni Rizal nang magtayo siyang klinika sa Calamba. Dahil katatapos lang mag-aral at mag-specialize ni Rizal sa ophtalmology sa Germany (nag-aral siya sa Heidelberg at Berlin), akala ng mga taga-Calamba at karatig-bayan ay isang medikong Aleman o Aleman mismo ang dumating.

Palagiang Komisyon ng Pagsesensura

Ang opisyal na lupon na itinatag ng pamahalaang Espanyol noong panahon ng pananakop sa Pilipinas. Nang maipamahagi ang Noli Me Tangere, sinuri nila ito at idineklara na subersibo, heretiko at anti Filipino/Espanyol.

Tenyente Jose Taviel de Andrade

Ang kastilang guwardiya sibil na inatasan ni Gobernador Heneral Emilio Terrero para maging personal na bodyguard ni Rizal.

Padre Jose Rodriguez

Isang prayleng Agustino na gumawa ng serye ng mga babashin na tinawag na Caiingat Cayo. Binabalaan at pinagbabawalan niya ang mga Pilipino na basahin ang Noli Me Tangere dahil ang sinumang magbasa nito ay magkakasala nang malaki at mapupunta sa impyerno.

Dolores Manapat

Bilang pagtatanggol kay Rizal gumawa siya ng pamplet na may pamagat na Caiigat Cayo, ginamit ni Marcelo H. Del Pilar ang alyas na ito. Ginaya niya ang hugis , laki, at pabalat ng babasahin ni Padre Rodriguez para malito ang mga prayle.

Gregorio del Pilar

Ang tumulong para maipamahagi ang Caiigat Cayo. Iniligay niya ang mga pamplet ni Marcelo H. del Pilar sa loob mismong pabalat ng baabsahin ni Padre Rodriguez, at palihim itong ipinamahagi sa mga tao paglabas nila ng Simbahan sa Bulacan.

Padre Vicente Garcia

Paring Pilipino at eksperto sa Teolohiya na gumamit ng alyas na Justo Desiderio Magalang upang ipagtanggol ang Noli Me Tangere laban sa pambabatikos ng prayleng si Rodriguez. Ipinaliwanag na hindi mangmang si Rizal at binasag ang argumento ng mga prayle. Isinulat nya rin na nagkasalang mortal si Padre Rodriguez.

Padre Salvador Font

Ang namuno sa Palagiang Komisyon ng Pagsesensura na angrekomenda na i-ban ang Noli Me Tangere.

Himno Al Trabajo

Isang tula na isinulat ni Rizal sa kahilingan ng kanyang mga kaibigan sa Batangas. Isinulat niya ito para sa pagdiriwang nang maging lungsod ang Lipa upang parangalaan ang sipag ng mga magsasaka at manggagawa.

Bapor Zafiro

Ang bapor na sinakyan ni Rizal paalis ng Pilipinas at patungong Hongkong.

Victoria Hotel

Pinanuluyan ni Rizal sa pagdating sa Hongkong.

Jose Ma. Basa

Isa siyang mangangalakal at repormista. Nag-ambag ng salapi upang maipuslit ang mga nobela ni Rizal at ilang mga babasahing ipinagbawal ng mga Espanyol papasok sa Pilipnas. Ipinatapon siya sa Marianas dahil sa Himagsikan sa Cavite.

Balvino Mauricio

Isa sa mga kusang umalis sa Pilipinas at nanirahan sa Hongkong. Isa siya sa mga Pilipinong naging tahanan at tulungan si Rizal noong naglalagi ito sa HongKong. Isa siyang dating negosyante at abogado.

Jose Sainz de Varanda

Kalihim ni Terrero na sumusubaybay o nagmamanman kay Rizal habang ito ay nasa Hongkong. Nais makasigurado ng gobyernong Espanyol at ng mga prayle kung ano ang mga gingagawa sa abroad ni Rizal at kung kanino siya nakikipagkita.

1,000

Bilang ng paupahang bahay at ng mga order ng mga dominiko sa HongKong. Ang mga dominican ang pinakamayang order sa HongKong.

Barkong Oceanic

Barkong sinakyan ni Rizal papuntang bansang hapon. Ito ay pagmamay-ari ng mga Amerikano.

Macau

Sumaglit si Rizal at Basa sa bansang ito ng 2 araw mula sa Hong Kong.

Don Juan Francisco Lecaros

Isang Pilipinong nakapangasawa ng Portugesa. May-ari ng tinuluyang bahay nila Rizal sa Macao. Bukod sa pagiging maasikaso, napansin ni Rizal ang kanyang interes sa pag-aalaga ng mga halaman at bulaklak na nagmula pa sa Pilipinas.

Macau Kiu Kiang

Ito ang barkong sinakyan ni Rizal patungong Macau at nakita niya dito si Jose Sains Veranda na sumusunod sa kanya.

Yokohama

Unang lugar na dinaungan nI Rizal pagdating sa Japan bago tumungo sa Tokyo.

Juan Perez Caballero

Opisyal ng Espanya sa Tokyo na bumisita kay Rizal sa hotel at inanyayahan siya na manirahan sa gusali ng opisyal na tinitirhan sa Legasyon. Kaibigan ni Rizal at inilarawan niya bilang isang matalino, magalang, at mahusay na diplomat.

Seiko Usui

Ang haponesang bumighani kay Rizal habang nasa bansang Hapon. Ito ang nagsilbing tour guide , instraktor sa Nihonggo, at nagpapaliwanag sa kanya tungkol sa lipunang Hapones. Isa din siyang anak ng isang samurai.

Tetcho Suehiro

Politikong hapon, nobelista at isa ring mamahayag sa kanyang bayan. Sumulat ng nobelang Setchubai kung saan niya kinilala ang impluwensya ni Rizal para sa nobelang ito.

SS Belgic

Ang barkong sinakyan ni Rizal papunta ng San Francisco Hindi pinayagan ang mga pasahero na makababa ng barko at sila ay kinuuwarentenas sa takot ng mga Amerikano na ang mga ito ay mayroong sakit na kolera.

Batas Jim Crow

Pagpapatupad ng pagtatangi-tangi ng lahi sa Timog na bahagi sa Estados Unidos. Sinambit ni Rizal na napakagandang bansa ng Estados Unidos para sa mga puti, ngunit hindi para sa mga taong may kulay ang balat.

SS City of Rome

Ang pinakamalaking barko sa daigdig noong 1888, sinakyan ni Rizal upang maglakbay mula Estados Unidos patungong Liverpool.

Antonio Ma. Regidor

Isang abogado, ekonomista, at manunulat na ipinatapon sa Marianas dahil sa Himagsikan sa Kabite, kinalaunang pinatawad, na siyang tumanggap kay Rizal sa kanyang pagdating sa London at nagpakilala sa kanya kay Dr. Rheinhold Rost.

Dr. Rheinhold Rost

Isang dalubhasa sa Aklatan at Museo ng Inglatera na eksperto sa kasaysayan at kulturang Malay, at patnugot ng Trubner's Record, na tumulong sa pananaliksik ni Rizal sa London.

Sucesos de las Islas Filipinas

Isang salaysay na isinulat ni Antonio de Morga, unang nailathala sa Mehiko noong 1609, na binigyan ni Rizal ng anotasyon habang nagsasaliksik sa London.

Antonio de Morga

Ang may-akda ng Sucesos de las Islas Filipinas na naging Hukom ng Royal Audiencia at pansamantalang naging Kapitan Heneral ng Pilipinas

Gertrude Beckett

Ang anak na babae ng nagpapaupa kay Rizal sa London na nagturo sa kanya ng wikang Ingles at tumulong sa pagpipinta at iskultura.

Charles Becket

Ang organistang taga-Simbahan ng San Pablo kung kaninong tahanan sa Primrose Hill nanuluyan si Rizal.

La Solidaridad

Isang pahayagang itinatag ni Graciano Lopez Jaena sa Barcelona noong ika-15 ng Pebrero 1889, na naging pangunahing lathalain ng Kilusang Propaganda.

Kilusang Propaganda

Ang kilusang humubog sa kamalayang makabayan ng mga Pilipino mula 1880 hanggang 1896, na kalaunan ay nagtulak sa Rebolusyong Pilipino.

Marcelo H. del Pilar

Isang propagandistang dumating sa Barcelona noong Enero 1889, sumapi sa La Solidaridad, at kalaunang nagkaroon ng tunggalian kay Rizal hinggil sa kontrol sa pahayagan

Liham para sa mga Kababaihan ng Malolos

Isang liham na isinulat ni Rizal bilang tugon sa kahilingan ng dalawampung kababaihan ng Malolos na humingi kay Gobernador Weyler ng paaralang panggabi para mag-aral ng Kastila.

Ang Katamaran ng mga Pilipino

Isang sanaysay ni Rizal na sumasagot sa paratang na tamad ang mga Pilipino, unti-unting nailathala sa La Solidaridad mula Hulyo hanggang Setyembre 1890.

Ang Pilipinas sa Loob ng Sandaang Taon

Isang mahabang sanaysay na pangkasaysayan at pampulitika ni Rizal na nailathala sa La Solidaridad mula Setyembre 1889 hanggang Pebrero 1890, na hinuhulaan ang paghihimagsik ng mga Pilipino laban sa Espanya

Valentin Ventura

Isang kaibigang nagpatuluyan kay Rizal sa Paris, tumulong sa pagpapalimbag ng anotasyon sa akda ni Morga, at kalaunang tumulong sa paglalathala ng El Filibusterismo sa Ghent.

Garnier Hermano

Isang malaking palimbagan sa Paris na naglathala ng anotasyon ni Rizal sa akda ni Morga noong Enero 1890.

Kidlat Club

Isang samahang panlipunan na binuo ng mga Pilipinong nasa Paris sa panahon ng Universal Exposition noong 1889.

Indios Bravos

Isang samahang itinatag ni Rizal at mga kapwa Pilipino sa Paris upang itaguyod ang pagmamalaki sa pagka-Pilipino.

Nelly Boustead

Isang babae sa Paris na naging dahilan ng halos pagbabanggaan nina Rizal at Antonio Luna.

El Filibusterismo

Ang ikalawang nobela ni Rizal, natapos sa Brussels noong 1890 at unang nailathala sa Ghent noong ika-18 ng Setyembre 1891, na may dedikasyon sa tatlong paring martir na tinaguriang Gomburza

Petite Susanne

Isang dalagang Belhiko sa Brussels na naibig kay Rizal.

Gomburza

Ang tatlong paring martir na siyang pinaglaanan ni Rizal ng dedikasyon sa El Filibusterismo

William Pryor

Isang taong nakilala ni Rizal habang nasa barko na siyang nagtatag ng unang pamayanan ng mga Ingles sa Sandakan, Hilagang Borneo.

La Liga Filipina

Isang samahang sibiko na itinatag ni Rizal sa Maynila noong ika-3 ng Hulyo 1892, na may motton Bawat Isa'y Katulad ng Lahat.

Pobres Frailes

Isang polyetong natagpuan sa maleta ni Rizal na naging dahilan ng kanyang pagkakadakip noong 1892.

Hotel de Oriente

Ang otel sa Maynila na tinuluyan nina Rizal at kapatid niyang si Lucia pagdating mula Hongkong noong 1892, at kung saan din siya inaresto.

Eulogio Despujol

Ang Gobernador Heneral na kinausap ni Rizal sa Malakanyang noong 1892 hinggil sa proyekto sa Borneo at kaligtasan ng kanyang pamilya, at siya ring nag-utos ng pagdakip at pagpapatapon kay Rizal sa Dapitan.

Ricardo Carnicero

Ang punong pulitiko-militar ng Dapitan na nagpanauhin kay Rizal noong ipinatapon siya rito noong 1892, na kalaunang naging kaibigan niya.

Dapitan Girl

Isang iniukit na estatwa na nilikha ni Rizal habang siya ay ipinatapon sa Dapitan.

Josephine Bracken

Ang babaeng nakilala at napangasawa ni Rizal habang siya ay ipinatapon sa Dapitan.

Pio Valenzuela

Isang sugo ng Katipunan na dumalaw kay Rizal sa Dapitan upang ipaalam sa kanya ang balak na rebolusyon laban sa mga Espanyol.

Ramon Blanco

Ang Gobernador Heneral na pumayag na paalisin si Rizal sa Dapitan noong ika-31 ng Hulyo 1896 upang magsilbing manggagamot sa Cuba.

Bapor Castilla

Ang barkong Espanyol kung saan nanatili si Rizal habang naghihintay ng barkong magdadala sa kanya patungong Espanya sa Look ng Maynila.

Bapor Isla de Panay

Ang barkong nagdala kay Rizal pabalik sa Maynila sa ilalim ng pangangalaga ni Despujol noong ika-3 ng Oktubre 1896, matapos malamang siya ay nadawit sa rebolusyon.

Camilo de Polavieja

Ang Gobernador Heneral na humalili kay Ramon Blanco noong ika-13 ng Disyembre 1896, sa panahon ng paglilitis kay Rizal.

Rafael Dominguez

Ang punong tagasiyasat na bumasa sa ulat ng imbestigasyon laban kay Rizal sa paglilitis, at siya ring nagpaalam kay Rizal ng hatol na kamatayan.

Luis Taviel de Andrade

Ang abogadong nagtanggol kay Rizal sa kanyang paglilitis sa hukumang militar, kapatid ni Jose Taviel de Andrade na siyang nagbantay kay Rizal noong 1887.

Enrique de Alcocer

Ang piskal na nag-usig kay Rizal, na ang kanyang memorandum sa paglilitis ay nagtapos sa paghingi ng parusang kamatayan.

Jose Togores

Ang tenyente kolonel na namuno sa hukumang militar na binubuo ng anim na kapitan na siyang lumitis kay Rizal noong ika-26 ng Disyembre 1896.

Bagumbayan

Ang lugar kung saan binaril si Rizal noong ika-30 ng Disyembre 1896.

Lorenzo Marquez

Isang Portuguese physician sa Hong Kong na naging matalik na kaibigan, tagahanga (admirer), at colleague ni Dr. Jose Rizal noong nanirahan si Rizal doon mula 1891 hanggang 1892. Nung nagtayo si Rizal ng kanyang clinic sa No. 2 Rednaxela Terrace sa Hong Kong, tinulungan siya nito na makakuha ng maraming pasyente at maitayo ang kanyang pangalan bilang ophthalmic surgeon sa kolonya.

Dr. Antonio Ma. Regidor

Isa sa mga pinakapananaligang taga-suporta, financier, at adviser ni Jose Rizal habang ito ay nasa Europa. Noong nanirahan si Rizal sa London, ibinukas ni Regidor ang kanyang tahanan at koneksyon upang tulungan siyang makapagsaliksik sa British Museum at maipalimbag ang kanyang mga akda. Bukod dito, naging aktibo ring kaagapay si Regidor sa pagpondo ng Kilusang Propaganda at sa pagtatanggol sa mga karapatan ng mga Pilipino gamit ang kanyang propesyon bilang abogado.