Lewenswetenskappe Graad 12 Mind the Gap Flitskaarte

Hierdie flitskaarte dek die kernterminologie en definisies van die Graad 12 Lewenswetenskappe-kurrikulum gebaseer op die Mind the Gap-studiegids.

Nukleotied

Die basiese bousteen van nukleïensure, bestaande uit 'n fosfaatgroep, 'n suiker (deoksiribose of ribose) en 'n stikstofbasis.

DNA-replisering

Die proses waartydens 'n DNA-molekuul 'n presiese kopie van homself maak tydens interfase.

Transkripsie

Die eerste stadium van proteïensintese waar mRNA gevorm word vanaf 'n DNA-templaat in die selkern.

Translasie

Die tweede stadium van proteïensintese waar tRNA aminosure na die ribosoom bring om 'n proteïen te vorm.

Kodon

'n Drietal basisse op die mRNA-string wat vir 'n spesifieke aminosuur kodeer.

Meiose

'n Seltipe deling waar 'n diploïede sel verdeel om vier nie-identiese haploïede selle (gamete) te vorm.

Homoloë chromosome

Ppare chromosome, een van die moeder en een van die vader, wat dieselfde gene op dieselfde lokus besit.

Oorkruising

Die uitruil van genetiese materiaal tussen die chromatiede van homoloë chromosome tydens profase 1.

Nie-disjunksie

Wanneer homoloë chromosoompare (Anafase 1) of suster-chromatiede (Anafase 2) nie korrek skei nie.

Vivipariteit

'n Voortplantingstrategie waar die kleintjies binne die wyfie se uterus ontwikkel nadat eiers inwendig bevrug is.

Amniotiese eier

'n Eier met 'n dop wat ekstra-embrionale membrane bevat om die embrio teen ontwatering te beskerm.

Puberteit

Die stadium in menslike ontwikkeling waar fisiese en fisiologiese veranderinge plaasvind wat seksuele voortplanting moontlik maak.

Inplanting

Die proses waar die embrio in die endometrium van die uterus insink, ongeveer 5 tot 7 dae na bevrugting.

Alleel

Alternatiewe vorms van 'n geen wat op dieselfde lokus op homoloë chromosome voorkom.

Fenotipe

Die fisieke voorkoms van 'n organisme wat bepaal word deur sy genotipe.

Ko-dominansie

'n Genetiese kruising waar beide allele in gelyke mate in die fenotipe uitgedruk word.

Mutasie

Enige skielike, onvoorspelbare verandering in die genetiese materiaal (DNA) van 'n sel.

Refleksboog

Die pad waarlangs senuwee-impulse vervoer word om tydens 'n vinnige outomatiese aksie 'n reaksie teweeg te bring.

Akkommodasie

Die aanpassing van die vorm van die lens om voorwerpe duidelik te sien, hetsy naby of ver.

Homeostase

Die proses waardeur 'n konstante interne omgewing (bloed en weefselvloeistof) gehandhaaf word.

Natuurlike seleksie

Darwin se teorie dat organismes met voordelige kenmerke 'n beter kans het om te oorleef en voort te plant.

Gepunkte ewewig

Evolusieteorie wat beweer dat evolusie uit lang tydperke van min verandering bestaan, onderbreek deur kort tydperke van vinnige verandering.

Bipedalisme

Die vermoë om regop op twee bene te loop.

Koolstofvoetspoor

'n Aanduiding van die totale hoeveelheid koolstofdioksied wat deur 'n individu of bevolking per jaar vrygestel word.

Eutrofikasie

Wanneer waterbronne verryk word met voedingstowwe, wat lei tot oormatige algegroei en suurstofuitputting.