Bài 2-Vaccine, huyết thanh MD

Định nghĩa vaccine theo xu hướng mới

Vaccine là chế phẩm từ VSV hoặc ko phải từ VSV(vaccine tái tổ hợp, vaccine DNA)

Mục đích dùng:

• Phòng bệnh

• Trị bệnh:Vaccine chống khối u, chiết xuất từ Tb khối u

• Không trị bệnh, phòng bệnh:vaccine ngừa thai(từ thụ thể trứng), vaccine cai thuốc lá

Vaccine tái tổ hợp và vaccine DNA là gì

Vaccine tái tổ hợp(viêm gan B)→gắn DNA HBV lên E.coli…→sinh KN mong muốn

Vaccine DNA→dùng plasmid chứa gene KN→plasmid đi vào Tb chủ→phiên mã và dịch mã tạo protein→ trình diện theo cơ chế MHC I →đáp ứng của T CD8

Vaccine chết/bất hoạt

Vi sinh vật được nuôi cấy hàng loạt→làm cho chết hoặc bất hoạt

VD:Cúm, ho gà, viêm gan A, tả

Vaccine sống giảm độc lực

Nuôi cấy trong điều kiện đặc thù làm vi sinh vật không còn tính độc.

Thường ta sẽ nuôi cấy trong môi trường cực đoan→chọn lọc tự nhiên thích nghi với mtr này

→vk không còn phù hợp để gây bệnh ở người.VD:vaccine bại liệt, BCG

vaccine vecto virus và vaccine mRNA

2 kỹ thuật mới chưa từng được ứng dụng trước Sar-CoV2

Vaccine vecto virus cài xen gene KN Covid vào adeno→tiêm adeno vào cơ thể→đáp ứng MD

Vaccine mRNA.Dùng cấu trúc nano béo bọc lấy mRNA KN →nano béo có thể đi xuyên qua màng TB→mRNA vào TB và được dịch mã tạo KN→đáp ứng MD

Vaccine chống ung

-Vaccine chống ung thư truyền thống→chống VSV gây ung thư(HPV,HBV)

-Vaccine chống ung ko tt→hỗ trợ các phương pháp trị liệu khác nhằm:ngăn tái phát, ptr và lan rộng

Phân loại vaccine chống ung phi truyền thống

Phân lập khối u lấy từ bệnh nhân rồi xử lý tạo vaccine.Vaccine này được dùng:

-Vaccine TB khối u tự thân→dùng cho chính người bệnh đã phân lập khối u

-Vaccine TB khối u dị sinh→dùng cho người bệnh khác có loại khối u tương tự

Vaccine đơn giá và vaccine đa giá

Vaccine đơn giá→chỉ phòng ngừa 1 bệnh

Vaccine đa giá→phòng ngừa nhiều bệnh

• vaccine DPT(Diphteria-pertusis-tetanos: bạch hầu-ho gà-uốn ván)

• vaccine tam liên MMR(measles-mumps-rubella:sởi-quai bị-rubella)

Nguyên tắc về thời gian dùng vaccine

Kháng thể được tạo sau khi tiêm vaccine từ 1-2 tuần

Khoảng cách giữa các liều tiêm ít nhất 1 tháng

Thời gian tiêm nhắc lại tùy loại vaccine

Nguyên tắc về liều lượng vaccine

Phải dùng liều phù hợp

Liều quá cao→không sinh đáp ứng MD
Liều quá thấp→Gây dung nạp MD→lần tiêm tiếp theo dù có đủ liều thì cũng ko sinh đáp ứng MD

Vì sao multiplex PCR không thể nhận diện nhiều genotype cùng lúc

-Do nếu bỏ quá nhiều mẫu dò chung thì sẽ gây tương tác chéo.

-Giới hạn của hệ thống quang học(ko thể thiết kế quá nhiều màu độc lập cho từng mẫu dò)

→dùng lai phân tử(micro array)