İtikadi İslam Mezhepleri ve Tarihi Flashcardları

İtikadi İslam Mezhepleri ve Tarihi ders notlarına dayalı terim ve kavram kartları.

Haricilik (Havaric)

İnsanlardan, dinden veya Hz. Ali'den uzaklaşan ve yönetime karşı ayaklanarak cemaatten çıkan topluluk.

İbaziyye (İbadiyye)

Günümüzde varlığını sürdüren ve Ehli Sünnete yakın kabul edilen tek Harici mezhebi.

Ehli Şurat

Haricilerin kendilerine verdikleri isim.

Abdullah b. Vehb

Haricilik mezhebinin kurucusu.

Mürcie (İrca)

Hz. Osman ve Hz. Ali başta olmak üzere, büyük günah işleyenlerin durumlarını Allah'a bırakıp manevi sorumlulukları hakkında fikir beyan etmeyen topluluk.

Kitabü'l-İrca

Hasan b. Muhammed İbnü'l-Hanefiyye'nin kaleme aldığı, Mürcie ile ilgili ilk eser.

Şükkat

Mürcie'ye, büyük günah işleyenin ahirette cezalandırılıp cezalandırılmayacağı konusunda görüş belirtmedikleri için verilen 'şüpheciler' anlamındaki isim.

Kaderiyye

Kader inancını reddeden ve sorumluluk doğuran fiillerin insan tarafından gerçekleştirildiğini savunan inanç mezhebi.

Mutezile

İtikadi meselelerin yorumunda naklin yanında akla ve insan iradesine öncelik veren, Vasıl b. Ata ve Amr b. Ubeyd tarafından kurulan kelam mezhebi.

Usul-i Hamse

Mutezile'nin Tevhit, Adalet, Va'd ve'l-Vaid, El-Menzile Beyne'l-Menzileteyn ve Emr bi'l-Ma'ruf Nehy an'il-Münker'den oluşan beş temel esası.

Mihne Hadisesi

Abbasi halifeleri Me'mun ve Mu'tasım dönemlerinde Mutezili görüşlerin (özellikle Kur'an'ın mahluk olması) zorlanmasıyla ortaya çıkan olaylar.

Ashab-ı Hadis (Selefilik)

Haber ile istidlal yapabilen, akli yorumlara kesinlikle yer vermeyip delil olarak Kitap, Sünnet ve İcma'yı esas alan anlayış.

Eşarilik

Ebu'l-Hasan el-Eş'ari tarafından kurulan, akıl ve nakli uzlaştırmaya çalışan ve Mutezile'ye tepki olarak doğan Ehli Sünnet itikadi mezhebi.

Makalatü'l-İslamiyyin

Ebu'l-Hasan el-Eş'ari'nin itikadi konulardaki görüşlerini topladığı Mezhepler Tarihi alanındaki eseri.

Nasıruddin

Ebu'l-Hasan el-Eş'ari'ye Sünni akidenin gelişip yayılmasına katkısı dolayısıyla verilen lakap.

Maturidilik

Ebu Mansur el-Maturidi tarafından kurulan, akıl ile nakli uzlaştırma yolunu benimseyen Ehl-i Sünnet itikadi mezhebi.

Kitabüt-Tevhid

Ebu Mansur el-Maturidi'nin kelam konularındaki temel eseri.

Zeydiyye

Hüseyin b. Ali'nin oğlu Zeyd taraftarlarınca kurulan, hocası Vasıl b. Ata olduğu için Mutezile'ye yakınlık gösteren ve Sünniliğe en yakın Şii mezhebi kabul edilen grup.

Rafıza

Emevilere karşı mücadelesinde Zeyd b. Ali'yi terk eden taraftarlarına verilen 'terk edenler' anlamındaki isim.

İsmailiyye (Seb'iyye / Batıniyye / Talimiyye)

Cafer-i Sadık'tan sonra imametin oğlu İsmail'e ait olduğunu savunan, Kur'an'ı batıni manada yorumlayan ve hakikatin ancak bir öğreticiyle (Talim) bilineceğini öne süren Şii mezhebi.

İmamiyye (İsna Aşeriyye)

Hz. Peygamber'in vefatından sonra Hz. Ali ve sırasıyla On İki İmam'a inanmayı dinin aslına dahil bir rükün kabul eden Şii mezhebi.

Rec'at

İmamiyye'de Allah'ın ölenlerin bir bölümünü öldükleri surette tekrar dünyaya getireceğine dair inanç.

Beda

Cafer-i Sadık'ın oğlu İsmail'in imametini ifade ettikten sonra İsmail ölünce bu fikrinden vazgeçilmesi üzerine ortaya çıkan inanç.

Takiyye

Kafir ve zalimlerin tehditlerinden korunmak için görüş ve inanışların saklanması.

Gaybet

İmamiyye inancında On İkinci İmam'ın gizlenmesi/ortadan kaybolması olayı (Suğra ve Kübra olarak ayrılır).

Nusayrilik

İbn Nusayr en-Nemiri tarafından kurulan; Ali'yi zahirde imam, batında ilah kabul eden ve kutsal metni Kitabul Mecmu olan fırka.

AMS

Nusayrilikte Ali, Muhammed ve Selman'ı temsil eden en önemli sembol.

Dürzilik (Hakimiyye)

Hakim-Bi'emrillah'ın ilahlığına ve Hamza b. Ali'nin imamlığına dayanan mezhep.

Takammus

Dürzilikte ruhun başka bir cinsiyette veya bedende yeniden doğması (tenasüh/reenkarnasyon) inancı.

Resailü'l-Hikme

Dürzilik mezhebinin kutsal kitabı.

Yezidilik

Şeyh Adi b. Müsafir temelli, Melek Tavus inancını merkeze alan, Kitabul Cilve ve Mushafı Reş'i kutsal sayan inanç sistemi.

Melek Tavus

Yezidilik inancında Emin Cebrail ile özdeşleştirilen baş melek.

Hakku'llah

Bahailikte gelirin %19'unun vergi olarak Bab'a ödenmesi uygulaması.

Vehhabilik (Siyasi Selefilik)

Muhammed b. Abdülvehhab tarafından kurulan, kabir ve türbe ziyaretlerini şirket sayarak tahrip eden ve tekfiri aşırı kullanan hareket.

Ahmedilik (Kadıyanilik / Mirzaiyye)

Mirza Gulam Ahmed Kadıyani tarafından kurulan; kendisinin müceddid, Mesih/Mehdi ve kısmi peygamber olduğunu iddia eden hareket.