4.5 school shootings

geen eenduidige definiëring

• Gemeenschappelijke elementen: incident in schoolcontext

• Reikwijdte minder eenduidig

In België: AMOK-situatie

• Een of meerdere personen

• Bepaalde locatie

• Aanval op de daar aanwezige personen

• Doel = meerdere slachtoffers maken

• ≠ gijzeling of verschansing

• > schoolcontext

• > vuurwapens

prevalentie

• zeldzaam, bijna enkel in VSA

• Maar zeer grote impact

daderkenmerken

• Wit

• Man

• Student

• Tweeoudergezin

• Opleidingsniveau

• Geen problematische schoolvoorgeschiedenis

• Sociaal geaccepteerd en geïntegreerd (hobby’s), maar pesten

• Toegang tot wapens

• Blootstelling aan gewelddadige media

• Persoonlijk verlies (trigger)

• Suïcidale gedachten en depressie

Kenmerken van de aanval

• Tijdens schooluren

• Meerdere (dodelijke) slachtoffers

• Dodelijke wapens

• Veelal 1 dader

Schoolkenmerken

• Landelijke of voorstedelijke omgeving

• Publieke scholen

• Lage binding, hechting en betrokkenheid

• Nefaste sociale dynamieken

Rampage shooting

• Iemand van binnen (in-group) valt willekeurige groep mensen aan

• Meeste aandacht

• Complex samenstel van omgevings-, familiale-, en individuele risicofactoren

Rampage shooting: psychotisch

• Iemand gaat vanuit extreme gedachten of wanen een incident plegen

• Personen die niet perse uit moeilijke jeugd komen, vaak zelfs uit twee-oudergezinnen

• Niet perse medicatiegeschiedenis

→ was vaak nog niet op de radar gekomen

Rampage shooting: psychopatisch

• Gebrek aan empathie, narcistisch(e trekken), sadistisch, X goede persoonlijkheidsstructuur

• Niet perse uit familiale problemen

• Vaak fascinatie voor wapens

• Heel grensoverschrijdend gedrag plegen (in dagelijks leven)

Rampage shooting: getraumatiseerd

• Wel sprake in problemen in de jeugd (* ACE)

• Sprake van middelenmisbruik

• Vaak voorgaande zelfmoordpoging

• (+ triggers in schoolomgeving)

→ mooie categorisering, maar niet sluitend

Massamoord

Iemand van buitenaf (out-group) die “zomaar” mensen komt vermoorden

vb. Kim de Gelder

terroristische aanval

iemand van buitenaf (out-group) die schiet vanuit politiek/ideologisch standpunt

→ om angst te creëren

aanval met specifiek doelwit

iemand van binnenaf (in-group) die schiet vanuit wraak na onrecht, richt op specifieke individuen

aanval door lid van overheidsinstantie

iemand van de ordehandhaving schiet op studenten als reactie op protest

5 stadia

1. chronische spanning

2. ongecontroleerde spanning

3. acute spanning

4. voorbereidingsfase

5. school shooting

chronische spanning

vb. pestervaringen, gevoel dat je er niet bij hoort, …

ongecontroleerde spanning

• Alle negatieve ervaringen en gevoelens nemen de bovenhand (van het positieve)

• Het enige wat je voelt en waar je op let is het negatieve

• Al het negatieve kan niet meer gecompenseerd worden

• Afzonderen -> niet meer deelnemen aan sociale gebeurtenissen

Acute spanning

• Je staat al permanent onder druk én dan komt er nog acute spanning bovenop

• Je zit al in de vicieuze neerwaatse cirkel

→ * levensgebeurtenis, rapport, verhuis, …

voorbereidingsfase

• Eens tonen wie je eigenlijkt bent en wat je allemaal wel niet kan

• Leakage! -> (perongeluk) signalen naar de buitenwereld uitsturen

Effectieve school shooting

• iemand gaat over tot de daad

• afhankelijk van de omstandigheden, als het effectief lukt

preventie

• Expliciete gedragingen voorafgaand aan aanval

  • Leakage als belangrijk alarmsignaal

  • Concrete plannen met specifieke details

• Noodplanning: vóór aanval – niet slechts reactief

  • Beveiliging

  • Proactief omgaan met risicogedrag

  • Geweldbeheersingstraining

  • Rampoefeningen & lockdownprocedures

• Wapenwetgeving

• Betrokkenheid van studenten binnen een veilige en ondersteunende schoolomgeving

dreigingsanalyse bij school shootings

profilering = moeilijk & niet betrouwbaar

dreigingsanalyse als alternatief

• Multidisciplinair team

• Classificatie van de dreiging: dringendheid en ernst

• Onmiddellijke actie: veiligheidsmaatregelen

• Uitvoerig interview/gesprek met student, medestudenten en schoolpersoneel: informatiegaring

• Psychosociale evaluatie

• Reactie en actie: bepalen van interventie

• Adequate en gepaste interventie

school shooting in België

nog geen school shootings gehad in België

meest gelijkaardige gebeurtenis: Kim De Gelder, die schietpartij pleegde op een kinderdagverblijf

prevalentie: onderzoeksmoeilijkheden

• bijzonder moeilijk om onderzoek te doen, want daders zijn vaak dood na het incident (zelfdoding of doodgeschoten door politie)

• onderzoek kan enkel voortgaan op info uit de omgeving van de dader

daderprofiel: overschatting

• geen eenduidig daderprofiel

• gebruik van kenmerken als vast profiel leidt tot overschatting, want niet elke pleger voldoet aan alle kenmerken en veel onschuldige mensen voldoen ook aan dezelfde criteria

typologie school shootings (Muschert, 2007)

5 verschillende types op basis van relatie dader-school (in-group/out-group) en motief

typologie school shootings (reader)

• geen enkel profiel beschrijft alle school shooters

  • geen universele patronen om te voorspellen wie schoolgeweld zal plegen

• wel risicofactoren, maar ook veel jongeren die eraan voldoen plegen geen schoolgeweld

SAVD-studie (reader)

• School-Associated Violent Death Study

• meerderheid van schoolgerelateerde moorden betreft één slachtoffer en één dader

• individuele gebeurtenissen die leiden tot massamoorden op school zijn zeldzaam

doodsoorzaken jongvolwassenen (reader)

• belangrijkste doodsoorzaak bij 18-24-jarigen is moord, maar slechts klein deel vindt plaats op universiteiten

• belangrijkste motief voor school shooters is zelfmoord (ernstige depressie en suïcidaal gedrag)

• gewelddadige media en pesten verhogen kans op gewelddadige handelingen op school