CHƯƠNG 6: TTHCM VỀ VĂN HÓA, ĐẠO ĐỨC, CON NGƯỜI

[QT] Hồ Chí MInh được tổ chức UNESCO ghi nhận là?

Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hóa kiệt xuất Việt Nam

[QT] 4 cách tiếp cận chủ yếu về văn hóa?

• Tiếp cận theo nghĩa rộng - tổng hợp mọi hình thức sinh hoạt của con người.

• Tiếp cận theo nghĩa hẹp - đời sống tinh thần xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng.

• Tiếp cận theo nghĩa hẹp hơn - trường học, số người đi học, xóa nạn mù chữ.

• Tiếp cận theo phương thức sử dụng công cụ sinh hoạt.

[QT] Văn hóa là sự tổng hợp của mọi _________ cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn.

phương thức sinh hoạt

Từ sau CMT8, Hồ Chí Minh bàn về văn hóa với ý nghĩa là kiến trúc thượng tầng, là toàn bộ đời sống tinh thần của xã hội. Đây là quan niệm theo nghĩa nào?

Nghĩa hẹp

Theo Hồ Chí Minh, 4 vấn đề nào phải được coi trọng ngang nhau?

Chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội

Mối quan hệ giữa văn hóa và chính trị theo Hồ Chí Minh?

Văn hóa phục vụ nhiệm vụ chính trị; Giải phóng chính trị sẽ mở đường cho văn hóa phát triển.

Trong mối quan hệ với kinh tế, Hồ Chí Minh giải thích như thế nào về văn hóa?

Văn hóa là kiến trúc thượng tầng. Do đó, những cơ sở hạ tầng của xã hội có kiến thiết rồi thì văn hóa mới kiến thiết và có đủ điều kiện phát triển được.

Lòng yêu nước, thương nòi; tình thần độc lập, tự cường, tự tôn dân tộc là biểu hiện gì của bản sắc văn hóa dân tộc?

Biểu hiện về nội dung

Ngôn ngữ, phong tục, tập quán, lễ hội, truyền thống, cách cảm và nghĩ là biểu hiện gì của bản sắc văn hóa dân tộc?

Biểu hiện về hình thức

Quy luật của văn hóa?

Tiếp biến (tiếp nhận và biến đổi)

Mục đích của tiếp thu văn hóa nhân loại?

Để làm giàu cho văn hóa Việt Nam, xây dựng văn hóa Việt Nam hợp với tinh thần dân chủ.

Đâu là điều kiện đề tiếp thu văn hóa nhân loại?

Văn hóa dân tộc

[QT] Theo Hồ Chí Minh, một xã hội phát triển bền vững gắn với ba trụ cột nào?

Kinh tế, xã hội, môi trường

[QT] Tiếp cận các linh vực văn hóa cụ thể, động lực có thể được nhận thức ở các phương diện nào?

• Văn hóa chính trị

• Văn hóa văn nghệ

• Văn hóa giáo dục

• Văn hóa đạo đức, lỗi sống

• Văn hóa pháp luật

Động lực văn hóa nào có ý nghĩa soi đường cho quốc dân đi?

Văn hóa chính trị

Động lực văn hóa nào góp phần nâng cao lòng yêu nước, lý tưởng, tình cảm cách mạng, sự lạc quan, ý chí, quyết tâm và niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng?

Văn hóa văn nghệ

Động lực văn hóa nào giúp đào tạo con người mới, cán bộ mới, nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự nghiệp cách mạng?

Văn hóa giáo dục

Động lực văn hóa nào giúp nâng cao phẩm giá, phong cách lành mạnh cho con người, hướng con người tới các giá trị chân, thiện, mỹ.

Văn hóa đạo đức, lối sống

Động lực văn hóa nào đảm bảo dân chủ, trật tự, ký cương, phép nước?

Văn hóa pháp luật

[QT] Quan điểm của HCM về vai trò của văn hóa?

1. Là mục tiêu, là động lực của sự nghiệp cách mạng

2. Là một mặt trận

3. Phục vụ quần chúng nhân dân

[QT] Văn hóa phục vụ quần chúng nhân phải trả lời được những câu hỏi nào?

Viết cho ai? Mục đích viết? Lấy tài liệu đâu mà viết? Cách viết như thế nào?r

[QT] Trong kháng chiến chống Pháp, Hồ Chí Minh đã chủ trương xây dựng một nền văn hóa như thế nào?

Xây dựng nền văn hóa có tính chất dân tộc, khoa học, và đại chúng

[QT] Trong thời kỳ xây dựng CNXH, Hồ Chí Minh đã chủ trương xây dựng một nền văn hóa như thế nào?

Xây dựng nền văn hóa có nội dung XHCN và tính chất dân tộc

[QT] “Văn hóa, nghệ thuật cũng như mọi hoạt động khác, không thể đứng ngoài mà phải ở trong ______.”

kinh tế và chính trị

6 cái yêu của Hồ Chí Minh?

1. Yêu Tổ quốc

2. Yêu Nhân dân

3. Yêu CNXH

4. Yêu Lao động

5. Yêu Khoa học

6. Yêu Kỷ luật

Khi đề cập đến định hướng cho việc xây dựng nền văn hoá dân tộc, điểm lớn đầu tiên Hồ Chí Minh nhắc đến là?

Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường

Quan điểm “Con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể phát triển” của Đảng được nêu trong văn kiện nào?

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011)

Quan điểm “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội” của Đảng được nêu trong văn kiện nào?

Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII (1998)

Theo Hồ Chí Minh, chữ “người” theo nghĩa hẹp là?

gia đình, anh em, họ hàng, bè bạn

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII đã nêu ra bao nhiêu nhiệm vụ cụ thể trong việc xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện?

8 nhiệm vụ

Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức của bậc _______.

đại nhân, đại trí, đại dũng

Theo Hồ Chí Minh, thanh niên cần trả lời được hai câu hỏi nào thì mới có phương hướng sửa chữa khuyết điểm của mình?

Học để làm gì? Học để phục vụ ai?

Về phát triển văn hóa mới Việt Nam, cả cuộc đời HCM đã chú trọng đễn những hoạt động nào?

Chống giặc dốt, phát triển văn hóa, nâng cao dân trí

“Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”

Đây là định nghĩa nào của văn hóa?

Định nghĩa theo nghĩa rộng

HCM đã đưa ra định nghĩa rộng của văn hóa trong hoàn cảnh nào?

Khi Người còn ở trong nhà tù của Tưởng Giới Thạch (8/1943)

Định nghĩa theo nghĩa rộng của văn hóa của Hồ Chí Minh xuất hiện trong một bối cảnh thời gian và không gian đặc biệt, khi UNESCO chưa thành lập, cả nước đang tập trung cho nhiệm vụ giải phóng dân tộc.

Đúng

Văn hóa thuộc _____.

kiến trúc thượng tầng

Phải làm cách mạng giải phóng dân tộc, giành chính quyền về tay nhân dân, giải phóng chính trị, giải phóng xã hội, đưa ĐCSVN lên địa vị cầm quyền, thì mới giải phóng được văn hóa.

Đúng

Bản sắc văn hóa dân tộc được nhìn nhận qua hai lớp quan hệ nào?

Nội dung & Hình thức

Mục đích của việc tiếp thu văn hóa nhân loại theo Hồ Chí Minh?

Làm giàu cho văn hóa Việt Nam, xây dựng văn hóa Việt Nam hợp với tinh thần dân chủ

Đâu là điều kiện, là cơ sở để ta tiếp thu văn hóa nhân loại?

Lấy văn hóa dân tộc làm gốc

Văn hóa là mục tiêu, động lực của sự nghiệp cách mạng.

Đúng

Động lực phát triển đất nước bao gồm các mặt nào?

• Vật chất & Tinh thần;

• Cộng đồng & Cá nhân;

• Nội lực & Ngoại lực.

Nói mặt trận văn hóa là nói đến một lĩnh vực hoạt động có tính độc lập, có mối quan hệ mật thiết với các lĩnh vực khác, đồng thời phản ánh tính chất cam go, quyết liệt của hoạt động văn hóa.

Đúng

Văn hóa phục vụ quần chúng nhân dân là phải miêu tả ____.

cho hay, cho thật, cho hùng hồn

Đâu là yếu tố cung cấp tư liệu quý cho những người chiến sĩ văn hóa?

Quần chúng

“Bao nhiêu ____ đều vì dân, bao nhiêu ____ đều của dân. Nói tóm lại, ______ đều ở nơi dân.”

(Hồ Chí Minh)

lợi ích; quyền hạn; quyền hạn và lực lượng

“Phải luôn luôn nâng cao chí khí cách mạng ‘trung với nước, hiếu với dân’, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”

Nội dung trên được Hồ Chí Minh đề cập trong tác phẩm nào?

Thư gửi thanh niên (1965)

_____ nghĩa là phải thương dân, tin dân, thân dân, học hỏi dân, lấy trí tuệ ở dân, kính trọng dân, lấy dân làm gốc, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân.

Hiếu với dân

Hồ Chí Minh đã ví đạo đức cũ với hình ảnh nào?

Người đầu ngược xuống đất, chân chổng lên trời.

Theo TTHCM, đâu là nội dung cốt lõi trong các chuẩn mực đạo đức cách mạng?

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Theo TTHCM, đâu là phẩm chất cao đẹp nhất trong các chuẩn mực đạo đức cách mạng?

Thương yêu con người, sống có tình có nghĩa

Đâu là cơ sở để xác định Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của đạo đức cộng sản chủ nghĩa?

Bắt nguồn từ bản chất giai cấp công nhân, một giai cấp có lợi ích thống nhất trên phạm vi toàn cầu, hướng tới mối quan hệ rộng lớn vượt ra khỏi mọi giới hạn về quốc gia và dân tộc

Phẩm chất đạo đức nào được xem là biểu hiện cụ thể của phẩm chất “Trung với nước, hiếu với dân”?

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Theo TTHCM, muốn cho chữ “Cần” có nhiều kết quả hơn thì phải làm gì?

Có kế hoạch cho mọi công việc

Chữ ____ tức là lao động cần cù, siêng năng, có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao.

Cần

_____ là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta.

Lao động

Theo TTHCM, hai chữ nào phải đi đôi với nhau như hai chân của con người?

Cần & Kiệm

“Luôn luôn giữ gìn của công, của dân; không tham lam, tham sung sướng; không tham địa vị, không ham người tâng bốc” là biểu hiện của phẩm chất đạo đức nào theo TTHCM?

Liêm

Phải có ____ thì mới có Liêm.

Kiệm

Chí công vô tư là sự chống lại chủ nghĩa nào?

Chủ nghĩa cá nhân

Dù to hay nhỏ, có quyền mà thiếu lương tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút, có dịp “dĩ công vi tư”. Vì vậy, cán bộ phải thực hành chữ ____ trước, để làm kiểu mẫu cho dân.

Liêm

Đâu là phẩm chất đạo đức được HCM đề cập nhiều nhất, thường xuyên nhất, từ tác phẩm Đường cách mệnh đến bản Di chúc cuối đời?

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

“So với những thành quả trên lĩnh vực chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thành quả trong lĩnh vực văn hóa chưa tương xứng; chưa đủ tầm mức để tác động có hiệu quả xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh. Đạo đức, lối sống có mặt xuống cấp đáng lo ngại.”

Nhận định trên được nêu ra trong sự kiện nào?

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng

Văn hóa còn thì chế độ còn, văn hóa mất thì chế độ mất; không gì đáng sợ bằng văn hóa lâm nguy.

Đúng

Về xây dựng con người Việt Nam, Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII (7-1998) nêu nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam với những hệ giá trị chung nào?

Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và CNXH; có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu; đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và CNXH.

“Con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể phát triển. Tôn trọng và bảo vệ quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc, đất nước và quyền làm chủ của nhân dân”

Khẳng định trên được nêu trong văn bản nào?

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011)

“Hồ Chí Minh là tấm gương sáng, là hiện thân của nền đạo đức cách mạng Việt Nam, mãi mãi là ngọn đèn pha chiếu rọi con đường rèn luyện, phấn đấu để trở nên “tốt” hơn, đạt đến “chân thiện mỹ” của con người Việt Nam ngày nay và mai sau”

Nhận định trên về Hồ Chí Minh là của ai?

Võ Nguyên Giáp

_____ là phẩm chất hàng đầu của cán bộ, đảng viên và của mỗi người.

Trung thực

Nguyên tắc nào là quan trọng bậc nhất trong xây dựng nền đạo đức mới?

Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức

“Đảng viên đi trước, làng nước theo sau” được HCM đề cập trong tác phẩm nào?

Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân

Đặc trung bản chất của tư tưởng đạo đức HCM?

Nói đi đôi với làm

HCM đòi hỏi cán bộ, đảng viên phải làm gương về cả 3 mặt nào?

Tinh thần, vật chất, văn hóa

Theo TTHCM, nguyên tắc nào là đòi hỏi của nền đạo đức mới?

Xây đi đôi với chống

Mối quan hệ giữa “xây” và “chống”?

Chống nhằm mục đích xây, lấy xây làm chính

Tiếp nhận sự giáo dục đạo đức là vấn đề nhất thiết không thể thiếu được, nhưng sự tự giáo dục, tự trau dồi đạo đức ở mỗi người còn quan trọng hơn.

Đúng

Theo TTHCM, đâu là nguồn gốc của mọi thứ tệ nạn?

Chủ nghĩa cá nhân

“Chính tâm, tu thân” theo luận điểm của Khổng Tử nghĩa là?

Cải tạo

Chỉ có trong hành động, đạo đức cách mạng mới bộc lộ rõ những giá trị của nó.

Đúng

“Một chỉnh thể, thống nhất về trí lực, tâm lực, thể lực, đa dạng bởi mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội (quan hệ gia đình, dòng tộc, làng xã, quan hệ giai cấp, dân tộc...) và các mối quan hệ xã hội (quan hệ chính trị, văn hóa, đạo đức, tôn giáo...)”

Định nghĩa trên theo HCM là của thuật ngữ nào?

Con người

Các chiều quan hệ của con người trong thực tiễn?

• Quan hệ với cộng đồng xã hội: là thành viên

• Quan hệ với một chế độ xã hội nhất định: làm chủ/bị áp bức

• Quan hệ với thiên nhiên: là một bộ phận không tách rời

“Dân dĩ thực vi thiên” nghĩa là gì?

Coi việc ăn, việc sống của dân là quan trọng hàng đầu, như trời vậy.

Nét đặc sắc trong quan niệm của Hồ Chí Minh về con người?

Nhìn nhận đặc điểm con người Việt Nam với những điều kiện lịch sử cụ thể, với những cấu trúc kinh tế, xã hội cụ thể

Yếu tố nào là chiến lược số một trong tư tưởng và hành động của HCM?

Con người

Con người là mục tiêu của cách mạng được thể hiện thông qua 3 giai đoạn nào của cách mạng?

1. Giải phóng dân tộc

2. Xây dựng chế độ dân chủ nhân dân

3. Tiến dần lên CNXH

Con người trong giải phóng dân tộc là cả cộng đồng dân tộc Việt Nam.

Đúng

Giải phóng _____ là xóa bỏ ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc, giành lại độc lập cho dân tộc.

dân tộc

Giải phóng _____ là đưa xã hội phát triển thành một xã hội không có chế độ người bóc lột người, một xã hội có nền sản xuất phát triển cao và bền vững, văn hóa tiên tiến, mọi người là chủ và làm chủ xã hội, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, một xã hội văn minh, tiến bộ.

xã hội

Giải phóng ____ là xóa bỏ sự áp bức, bóc lột của giai cấp này đối với giai cấp khác; xóa bỏ sự bất công, bất bình đẳng xã hội; xóa bỏ nền tảng kinh tế-xã hội đẻ ra sự bóc lột giai cấp; dần dần thủ tiêu sự khác biệt giai cấp, các điều kiện dẫn đến sự phân chia xã hội thành giai cấp và xác lập một xã hội không có giai cấp.

giai cấp

Con người trong giải phóng xã hội là các giai cấp cần lao, trước hết là giai cấp ____.

công nhân và nông dân

Giải phóng____ là xóa bỏ tình trạng áp bức, bóc lột, nô dịch con người; xóa bỏ các điều kiện xã hội làm tha hóa con người, làm cho mọi người được hưởng tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát huy năng sáng tạo, làm chủ xã hội, làm chủ tự nhiên và làm chủ bản thân, phát triển toàn diện theo đúng bản chất tốt đẹp của con người.

con người

Phạm vi thế giới của giải phóng con người?

Giải phóng loài người

Giải phóng dân tộc đã có một phần giải phóng xã hội và giải phóng con người.

Đúng

Theo Hồ Chí Minh, _____ là vốn quý nhất, động lực, nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng.

con người

Xây dựng con người là yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, vừa cấp bách vừa lâu dài, có ý nghĩa chiến lược.

Đúng

“Muốn xây dựng CNXH, trước hết cần phải có ______”

những con người XHCN

CNXH sẽ tạo ra những con người XHCN; con người XHCN là động lực xây dựng CNXH.

Đúng

Trong bất cứ phong trào cách mạng nào, tiên tiến là số ít và số đông là trung gian. Muốn củng cố và mở rộng phong trào, cần phải nâng cao hơn nữa trình độ giác ngộ của trung gian để kéo số chậm tiến.

Đúng

Các khía cạnh chủ yếu trong xây dựng con người?

1. Có ý thức làm chủ, tinh thần tập thể XHCN và tư tưởng “mình vì mọi người, mọi người vì mình”;

2. Cần kiệm xây dựng đất nước, hăng hái bảo vệ Tổ quốc.

3. Có lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần quốc tế trong sáng.

4. Có phương pháp làm việc khoa học, phong cách quần chúng, dân chủ, nêu gương.