Ruimtelijke Ordening

Wat betekent verstedelijking?

Het proces waarbij steden groeien en een steeds grotere rol spelen in het leven van de bevolking.

Welke vier vormen van verstedelijking bestaan er?

1. Morfologische verstedelijking - zichtbare uitbreiding van de stad.

2. Functionele verstedelijking - invloed van de stad op haar omgeving.

3. Sociaaleconomische verstedelijking - verschuiving van landbouw naar handel en diensten.

4. Sociologische verstedelijking - veranderingen in bevolking en levensstijl.

Wat zijn de vier fasen van stedelijke ontwikkeling?

1. Urbanisatie (19e - begin 20e eeuw): bevolkingsgroei in binnenstad.

2. Suburbanisatie (vanaf 20e eeuw): verhuizing naar stadsrand.

3. Desurbanisatie (2e helft 20e eeuw): binnenstad verliest bevolking.

4. Re-urbanisatie (vanaf jaren '90): heropleving van de stad.

Wat is het probleem van landgebruik zonder planning?

Oorzaak: functies lopen door elkaar (bv. fabriek naast woonwijk).

Gevolg: conflicten, verlies leefkwaliteit, natuur verdwijnt.

Oplossing: strategische ruimtelijke planning.

Wat is het probleem van ruimtebeslag?

Oorzaak: we gebruiken meer ruimte dan nodig (parkings, industrie).

Gevolg: minder open ruimte, versnippering.

Oplossing: compacter en efficiënter bouwen.

Wat is het probleem van verharding?

Oorzaak: beton en asfalt → bodem neemt geen water op.

Gevolg: overstromingen, dalende grondwatervoorraad, natuurverlies.

Oplossing: ontharden.

Wat is urban sprawl?

Oorzaak: bebouwing verspreidt zich zonder duidelijke kern.

Gevolg: veel autoverkeer, verlies landbouwgrond, versnippering natuur.

Oplossing: kernversterking.

Wat is het probleem van mobiliteit bij verstedelijking?

Oorzaak: groei steden → meer verkeer.

Gevolg: files, luchtvervuiling, onveiligheid.

Oplossing: minder autoverkeer, meer OV/fietspaden/autovrije zones.

Wat zijn waterproblemen door verharding?

Oorzaak: regenwater infiltreert niet.

Gevolg: overstromingen, waterschaarste, erosie.

Oplossing: slim waterbeheer (infiltratiezones, wadi's).

Wat is sociale segregatie?

Oorzaak: rijkere bewoners verhuizen naar stadsrand.

Gevolg: armoede binnenstad, sociale ongelijkheid.

Oplossing: gentrificatie (met risico op verdringing).

Wat is het hitte-eiland-effect?

Oorzaak: steden houden warmte vast (beton, asfalt, weinig groen).

Gevolg: steden warmer, gevaar bij hittegolven.

Oplossing: meer groen en schaduwplekken.

Wat is lintbebouwing en versnippering?

Oorzaak: bouwen langs steenwegen.

Gevolg: meer verkeer, versnippering natuur, onveiligheid.

Oplossing: geen nieuwe lintbebouwing, afbouw bestaande.

Wat is het verlies van landschapselementen?

Oorzaak: bebouwing/verharding doet bossen, houtkanten verdwijnen.

Gevolg: daling biodiversiteit, verlies erfgoed.

Oplossing: behoud en integratie in plannen.

Wat is open bebouwing? (kenmerken, voor- en nadelen)

Kenmerken: vrijstaande woningen, grote tuin.

Voordelen: privacy, ruimte.

Nadelen: lage bevolkingsdichtheid, veel ruimtebeslag.

Wat is halfopen bebouwing? (kenmerken, voor- en nadelen)

Kenmerken: woning deelt 1 muur.

Voordelen: efficiënter ruimtegebruik, toch privacy.

Nadelen: blijft verspreid, groter ruimtebeslag dan rijwoningen.

Wat is gesloten bebouwing/rijwoningen? (kenmerken, voor- en nadelen)

Kenmerken: woningen delen beide muren.

Voordelen: hoge bevolkingsdichtheid, minder ruimtebeslag.

Nadelen: minder privacy, beperkte tuin.

Wat zijn appartementen/flatgebouwen? (kenmerken, voor- en nadelen)

Kenmerken: meerdere gezinnen in één gebouw.

Voordelen: efficiënt, hoge dichtheid.

Nadelen: minder buitenruimte, soms sociaal anoniem.

Wat is cohousing? (kenmerken, voor- en nadelen)

Kenmerken: privéwoning + gedeelde ruimtes.

Voordelen: efficiënt ruimtegebruik, sociale cohesie.

Nadelen: samenwerking nodig, minder privacy gedeeld.

Wat is omgevingsdenken?

Integraal denken: alle elementen (ruimte, natuur, bewoners, economie) samen bekijken voor duurzaam evenwicht.

Wat is intensivering in ruimtelijke ordening?

Compact wonen (meer appartementen/rijwoningen) + multifunctioneel gebruik (functies combineren) om ruimte te besparen.

Wat betekent duurzaamheid in een structuurplan?

Ruimtegebruik rekening houden met context; verandering mag maar zonder toekomstige generaties te schaden.

Wat is ruimtelijke draagkracht?

Mate waarin een gebied functies kan dragen.

Functioneel: hoeveel functies passen?

Ecologisch: hoeveel kan natuur verdragen?

Wat bepaalt de kwaliteit van de ruimte?

Balans tussen belevingswaarde, gebruikswaarde, toekomstwaarde.

Wat houdt het subsidiariteitsbeginsel in?

Ruimtelijke beslissingen op laagst mogelijk bestuursniveau: gewestelijk, provinciaal, gemeentelijk.

Wat zijn de drie doelen van het RSV?

1. Ruimtegebrek en kwaliteitsverlies tegengaan.

2. Duurzame ontwikkeling realiseren.

3. Suburbanisatie afremmen.

Wat zijn de vier kernprincipes van het RSV?

1. Gecondenseerde bundeling.

2. Economische ontwikkeling.

3. Infrastructuur.

4. Fysisch systeem.

Wat zijn de tien kernkwaliteiten van het BRV?

1. Economisch vitaal

2. Inclusief samenleven

3. Gezondheid

4. Klimaatbestendig

5. Energietransitie

6. Biodiversiteit/ecologische samenhang/bodemkwaliteit

7. Erfgoed en landschap

8. Herkenbaarheid en aantrekkelijkheid

9. Robuust en aanpasbaar

10. Gedeeld en meervoudig ruimtegebruik.