PKLP 2nd summative

KAMATAYAN

PAGKAWALA NG HININGAN O SA PAGKALAS NA KALULUWA O ESPIRITU SA KATAWAN NG YUMAO.

PROSESO NG PAGLILIBING

AYON SA TALA NI PADRE ALCINA AT ANTONIO DE MORGA PROSESO NG PAGLILIBING

- NAGLILIBING SA LUPA

-NAGSUSUNOG NG BANGKAY

-NAGLILIBING SA BANGA AT SA BANGKA

PADRE ALCINA

• ISANG PARING HESWITA (JESUIT) AT MISYONERO NA NANIRAHAN SA KABISAYAAN NOONG IKA-17 SIGLO.

• KILALA SA PAGSULAT NG HISTORIA DE LAS ISLAS E INDIOS DE BISAYAS

ANTONIO DE MORGA

• Isang opisyal ng pamahalaang Espanyol, abogado, at manunulat.

• Nagsulat ng SUCESOS DE LA ISLAS FILIPINAS (1609), isa sa pinaka mahalagang sanggunian tungkol sa pilipinas noong unang panahon kolonyalismong Espanyol.

NAGLILIBING SA LUPA 

• Ipinapakita nito ang paniniwala ng mga sinaunang Pilipino sa buhay pagkatapos ng kamatayan.

NAGSUSUNOG NG BANGKAY

• Isinasagawa sa pamamagitan ng pagsunog sa labi ng namatay bago ito ilagak o itago.

PAGLILIBING SA BANGA

• Makikita ito sa ilang sinaunang pamayanan tulad ng manunggul jar, na nagpapakita ng paniniwala sa paglalakbay ng kaluluwa patungo sa kabilang buhay.

MANUNGGUL JAR

• Isang secondary burial jar ng mga sinaunang Pilipino

• Gabay, Kaluluwa, Paglalakbay

PAGLILIBING SA BANGKA

• Inilalagay ang yumao sa hugis-bangkang sisidlan o kabaong.

• Sumasagisag sa paniniwala na ang kaluluwa ay naglalakbay patungo sa kabilang buhay

• Tumutukoy sa paniniwalang may nagpapatuloy na anyo ng pag-iral.

1. Hindi tuluyang nawawala ang tao pagkatapos mamatay.

2. May nagpapatuloy na kaluluwa o espiritu

3. May ugnayan pa rin ang mga yumao sa mga naiwan

ANO ANG KABILANG BUHAY?

Siyam na Ulit

• naniniwala silang 9 na beses muling mabubuhat at mamamatay ang kaluluwa ng tao

Sayar

ang pinal na pupuntahan ng kaluluwa.

Bararum

ang Diwata na namamahala sa Sayar.

ginto

• inilalagay sa katawan o pabaon sa yumao upang makilala ni Bararum at makasama ang kanyang mga kamag-anak sa piging.

Sisibunaren

• isang mataas na lugar malapit sa Borneo kung saan papunta ang mga yumaong mula sa mataas na antas gamit ang bangka.

Impyerno

• dito naman papunta ang mga yumaong mula sa mababang antas.

TINGIUAN

• Nagbobobotan- pook sa ibabang bahagi ng ilog.

• Alokatan – diwatang nagmamay-ari ng malaking sisidlan ng tubig at may kakayahang bumuhay muli ng tao

PINTADOS

• Sidapa- ang diyos ng kalangitan

• Puno sa kabundukan ng mataas- dito nakasulat sa puno ang pangalan at nakatakdang haba ng buhay ng isang tao.

Kabundukan ng balatukan-

• ang huling patutunguhan ng kaluluwa

Liyang

• malaking bato kung saan kakatok ng 3 beses ang kaluluwa.

Pinagsayawan

•  pook para sa ritwal na pagsasayaw upang malinis ang kaluluwa

Binagbasan

 puno kung saan itatala ang pangalan.

Panamparan

pook kung saan magpapagupit ng buhok.

Kumbirahan

pook para sa piging

Andalapit

• Diyos na naghuhusga sa kaluluwa ng yumao.

Dunkituhan

lugar sa ulap para sa mga taong naging mabuti.

Lalangsaan

•  ilog ng dugo kung saan itatapon ang mga naging masama noong nabubuhay.

Siwang  ng Dalawang Bato

• dito pumapasok ang kaluluwa ng yumao.

Taliakod

• Diyos na susunog sa kaluluwa upang subukin ito: 

• Mabuti: papunta sa lugar na sagana sa pananim at makakasama ang pamilya.

• Masama: nagpapatuloy sa pagkasunog ng apoy.

• Maca

• – pook ng kapayapaan at kasaganaan para sa mga mabubuting tao.

• –

• Casanaan

• pook ng paghihirap at kaguluhan para sa mga taong hindi namuhay ng matuwid. 

• PASIYAM O SIYAN NA ARAW

• Paghahandog ng siyam na araw ng panalangin at nobena para sa kaluluwa ng yumao simula sa araw ng kaniyang pagkakalibing.

• PADASAL PAGSAPIT NG IKA-40 ARAW

• Tumutukoy sa pagkakaroon  ng panalangin o serbisyong pangrelihiyon sa ika-40 araw mula pagpanaw ng isang tao.

• Lamay

• Pagdarasal

• Libing

• Paggunita

• Pagbisita

MGA RITWAL SA PAGHARAP SA KAMATAYAN

• Mga kuwentong pampamilya

• Pag-iingat ng mga larawan at alaala

• Pagdarasal para sa mga yumao

• Mga paggunita sa mga mahahalagang araw

PAGGALANG SA MGA NINUNO AT YUMAO

UNDAS AT KOLEKTIBONG PAGGUNITA

• Pagdalaw sa sementeryo

• Pag-aalay ng bulaklak at kandila.

• Pagsasama-sama ng mga pamilya.

• Pagbabahagi ng alaala

PANINIWALA TUNGKOL SA ESPIRITU AT MGA PALATANDAAN

• Pagpapakita ng yumao sa panaginip.

• Mga senyales o palatandaan matapos ang kamatayan.

• Paniniwala sa mga espiritung gumagabay o nagbabantay.

KAMATAYAN, KOMUNIDAD AT PAGKAKAISA 

• Bayanihan sa panahon ng lamay 

• Sama-samang pagdarasal

• Pagbibigay ng tulong sa naulilang pamilya

• Pakikiramay at pakikipagkapwa. 

Dimensiyon ng Buhay

Ay ang paniniwala ng tao tungkol sa pinagmumulan ng buhay, kalusugan, kaligtasan, at kaginhawaa

DIMENSION NG BUHAY SA ATING KASAYSAYAN

• Mula sa dantaong tradisyon at paniniwala sa kalikasan ng mga Pilipino, maiuugat ang ating paniniwala sa mga pampasuwerte o pantaboy sa kamalsan at sa kapangyarihan na makapanggamot.

ANTING-ANTING

• Ito ay isang medalyon na pampalabas sa panganib.

• Ito ay pag aarmas sa loob

• Ang kahulugan nito ay hindi mahika, kundi paninindigan.

• HAL: Medalya, bato piraso ng papel na may simbolo, relihiyosong bagay, personal na kagamitan.

• Ang anting-anting o agimat ay tinuturing na mahiwagang bagay na nagbibigay proteksiyon, lakas, suwerte, o kapangyarihan.

HIYAS

• Ang hiyas o brilyante ay alahas na mamahaling bato.

• Ay ang ningning na dangal

• Ay sumasalamin sa pagkatao at pagpapakatotoo ng Pilipino.

GINHAWA/LIFE FORCE

• Komportableng buhay

• Malayang daloy ng buhay

• Ang kahulugan ng Ginhawa sa kasaysayan ay ang pagiging Malaya sa anumang nakagapos sa katawan o Espiritu

• Ang Ginhawa ay: maayos na kalusugan, katahimikan ng isip, magandang relasyon sa komunidad, seguridad sa kabuhayan, pakiramdam ng pagiging buo at balanse.

MANUNGGUL JAR (1964)

• Tabon, Palawan

• Takip- may disenyo ng tao at bangkang kanilang sinasakyan, ang mgha salay ay itinuturing bilang kaluluwa.

• Ayon kay Covar, ang salitang “nawa” sa lumang tagalog ay tumutukoy sa Espiritu o kaluluwa.

• Suma langit nawa- makarating o mapunta ang nawa, kalag, kaluluwa, espiritu, at iba pa sa langit  

• Ang mapayapa na may kaluluwang inabot ang ginhawa ng buhay ay may kapayapaan at katahimikang aakyat sa langit.

PANINIWALA BILANG BAHAGI NG KULTURA

• Pamilya

• Tradisyon 

• Pamayanan

• Kolektibong karanasan

PAGBABAGO AT PAGPAPATULOY NG MGA PANINIWALA

• Pagdadala ng lucky charm

• Pagsusuot ng mga simbolong panrelihiyon

• Paniniwala sa “Good Vibes” at “Positive Energy”

• Ritwal bago ang mahahalagang gawain