visies op media en communicatie

thema 5 hoofdstuk 12

5 grote visies

• injectienaaldtheorie (begin 20e eeuw)

• functionalistische mediatheorie (begin jaren 50)

• agendasettingtheorie (jaren 70)

• cultivatietheorie (begin jaren 70)

• mediatiseringstheorie (jaren 2000)

injectienaaldtheorie

stimulus - responsmodel

• zender stuurt een stimulus uit, die een onmiddelijke respons bij de ontvanger uitlokt

• verband media: enorme/ directe macht

→ boodschap wordt rechtstreeks onder de huid geïnjecteerd

• lineair

• !! gevaarlijk: publiek krijgt maar 1 boodschap

The War of the Worlds

• = 1 persoon zegt: invasie van buitenaardse wezens

• paniek bij veel mensen

kritieken: injectienaaldtheorie

• te weinig systematische wetenschappelijk onderzoek

• te weinig rekening met de complexiteit van de wisselwerking

• onderschat de intelligentie en competentie van de ontvangers

functionalistische mediatheorie → Lasswell

• communicatie en media: grote rol

→ integratie/ continuïteit/ stabiliteit van de maatschappij

onderscheid in 3 sociale functies

1. surveillancefunctie

• media: observeren en controleren de sociale omgeving

• verzamelen en verspreiden informatie

2. correlatiefunctie

• media: interpreteren wat omgaat in de maatschappij

• zorgen voor duiding

3. transmissiefunctie

• media: overbrengen waarden en normen

functionalistische mediatheorie → Lazarsfeld & Merton

3 (andere) functies:

1. conformiteitsfunctie

• belonen wat “goed” is aan de heersende sociale structuur

• media: bevestiging van die structuur

2. statusverlenende functie

• media: geven een (positieve / negatieve) status aan bepaalde dingen

3. narcotiserende functie

• media fanatiek volgen: verdovend werken

• gevolg: mentaal afhaken

eufuncties (Lazarsfeld & Merton)

= positieve werking en dragen bij aan de sociale harmonie

versterken het sociale evenwicht in de maatschappij

bv: weerbericht waarschuwt voor gladde wegen

disfuncties (Lazarsfeld & Merton)

= negatieve werking en brengen het voorbestaan van de maatschappij in gevaar

bv: angst zaaien door energie-crisissen

functionalistische mediatheorie → Wright

voegt 4de functie toe bij: Lazarsfeld & Merton

4. ontspanning en amusement

• door de media vergeten mensen hun dagelijkse zorge

• bv: een film kijken

kritieken: functionalistische mediatheorie

• het concept “functie” is vaag, hangt af van persoonlijke kenmerken

• is conservatief: zegt weinig over sociale veranderingen

agendasettingtheorie → McCombs & Shaw

• de massamedia geeft de werkelijkheid niet op de juiste manier weer

• massamedia focust op enkele specifieke thema’s, zij bepalen hoeveel tijd en betekenis een onderwerp krijgt

→ publiek denkt dat die onderwerpen belangrijker zijn dat de rest

• gevolg: bepalen waar de mensen over denken en praten

agendasettingtheorie → Rogers & Dearing

• toevoeging: media/ publieke/ politieke agenda + (inter)persoonlijke ervaringen

• circulair proces = beïnvloeden elkaar

kritieken: agendasettingtheorie

• media & publieke agenda komen niet altijd overeen

• wordt weinig rekening gehouden met individuele interesses

• onderzoeken vaak niet representatief

• vaag

cultivatietheorie → Gerbner

• ons beeld wordt sterk vervormt: bepaalt wat wij denken

mean world syndrome

• kijkers worden vaak blootgesteld aan gewelddadige inhoud

• de wereld wordt gevaarlijker en slechter voorgesteld

kritieken: cultivatietheorie

• geen onderscheid tussen reëel en fictief geweld

• geen rekening met persoonlijkheid en psychosociale kenmerken

mediatiseringstheorie → Hjarvard

• mediatisering = samenleving wordt afhankelijk van de media

1. indirect: media beïnvloedt een activiteit in vorm en inhoud

2. direct: we voeren activiteiten uit met behulp van de media

4 dimensies

1. belangrijkste bron voor info over politiekers

2. mate waarin media onafhankelijk is van politieke partijen

3. mate waarin media beslist wat ze zeggen over de politieke partijen

4. mat waarin politici hun gedrag aanpassen aan de media

kritiek: mediatiseringstheorie

• info van de media is voor interpretatie vatbaar → complottheorieën